ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ
Είχαμε συνηθίσει σε κυβερνήσεις αποστασιοποιημένες από τον κόσμο, τον οποίο πάντα όμως θυμόντουσαν λίγο πριν την ώρα της κάλπης. Για πρώτη φορά, στο πολύ σημαντικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τους απόρους, αυτό αλλάζει, καθώς θα υπάρχει συμμετοχή "από τα κάτω". Οι δομές αλληλεγγύης, που με αυταπάρνηση κράτησαν όρθιο τον κόσμο σωματικά και ψυχικά απέναντι στη συστηματική του εξαθλίωση τα προηγούμενα χρόνια, θα αποτελέσουν βασικά στηρίγματα για την εφαρμογή του προγράμματος, το οποίο προβλέπει παροχές σε είδος, όπως τρόφιμα, είδη γενικής καθαριότητας και προσωπικής υγιεινής αλλά και συνοδευτικές υπηρεσίες στήριξης όπως υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής στήριξης, νομική συνδρομή, κοινωνικά φροντιστήρια κ.ά.
Τα βασικά πλεονεκτήματα των κοινωνικών δομών είναι η τεχνογνωσία, η εμπειρία και η επαφή με τη γειτονιά. Στοιχεία που το υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης θέλει να αξιοποιήσει στην εφαρμογή του προγράμματος μέσα από τη συμμετοχή των δομών στις συμπράξεις, των οποίων επικεφαλής θα είναι οι Περιφέρειες και οι δήμοι. Στόχος είναι το πρόγραμμα να εφαρμοστεί το συντομότερο, έτσι, την Τρίτη, θα πραγματοποιηθεί στο υπουργείο Εργασίας σύσκεψη μεταξύ της αν. υπουργού Θεανώς Φωτίου και δομών από όλη την Ελλάδα, ενώ την Τετάρτη θα ξεκινήσει η ηλεκτρονική καταγραφή των ωφελουμένων, που θα ολοκληρωθεί στις 5 Αυγούστου, με στόχο τον Οκτώβριο να αρχίσει η ενίσχυση των απόρων.
Απελευθερώνονται οι δομές, δουλεύουν σε περισσότερα επίπεδα
Το πρόγραμμα για τους απόρους ενεργοποιείται για πρώτη φορά και προβλέπει 330 εκατομμύρια ευρώ για επτά χρόνια, από τα οποία τα 135 θα χρησιμοποιηθούν άμεσα για τη διετία 2015-2016. Τα χρήματα αυτά θα διατεθούν για την αγορά των αγαθών, μέσω διαγωνισμών που θα γίνουν το τελευταίο τρίμηνο του 2015 από τη Γενική Γραμματεία Εμπορίου, για να γίνει πιο σύντομα η διανομή, και το 2016 θα γίνουν αποκεντρωμένοι διαγωνισμοί που θα έχουν παράλληλο στόχο τους να ενισχυθεί η τοπική αγορά και οι ντόπιοι παραγωγοί.
Για τις δομές που θα συμμετέχουν στις συμπράξεις, αυτό πρακτικά σημαίνει, ότι τους λύνονται τα χέρια για να προχωρήσουν σε περισσότερες δράσεις, καθώς θα είναι σε μεγάλο βαθμό "λυμένο", για παράδειγμα, το ζήτημα με την τροφή. "Η σημερινή κατάσταση δεν έχει αδειάσει μόνο τα ράφια των καταστημάτων, αλλά και τα ράφια των δομών", λέει η Κατερίνα Νοτοπούλου από το αυτοδιαχειριζόμενο "καλαθάκι" της Θεσσαλονίκης που σχηματίστηκε πρόσφατα. Κρίνει θετικά την πρωτοβουλία του υπουργείου να εντάξει στο πρόγραμμα τις άτυπες κοινωνικές δομές, καθώς η μέχρι τώρα λειτουργία τους έχει δείξει ότι "υπάρχει μια διαφορετική αντιμετώπιση των αναγκών. Εκτός από το να πάει κάποιος να πάρει τρόφιμα, νιώθει χρήσιμος και αξιοπρεπής. Οι δομές 'οργανώνουν' τους ωφελούμενους έτσι ώστε με τη σειρά τους να σταθούν αλληλέγγυοι σε ακόμη περισσότερο κόσμο". Πέρα από ποσοτική, η ενίσχυση των απόρων θα είναι και ποιοτική. Οι κοινωνικές δομές τα χρόνια της κρίσης εφοδίασαν πολλές οικογένειες και απόρους με τρόφιμα. Ήταν ωστόσο περιορισμένες οι δυνατότητες. Με το πρόγραμμα η παροχή τροφίμων θα περιλαμβάνει και φρέσκα προϊόντα όπως νωπά κρέατα, φρούτα και λαχανικά.
Με ενισχυμένη την τροφοδοσία, οι δομές θα είναι πιο εύκολο να εστιάσουν σε τομείς που παραμέρισαν, καθ' ότι οι συνθήκες το επέβαλαν. Τα συνοδευτικά μέτρα που αναφέρει το πρόγραμμα θα βρίσκουν εφαρμογή μέσα από τις ήδη ανεπτυγμένες υπηρεσίες των δομών που αφορούν τη ψυχολογική στήριξη, τη νομική υποστήριξη, αλλά και την κοινωνική εκπαίδευση. Η Αλληλεγγύη Πειραιά αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα δομής που ανέπτυξε με επιτυχία τα κοινωνικά φροντιστήρια, με τον σχηματισμό τμημάτων δωρεάν διδασκαλίας ξένων γλωσσών για παιδιά και δωρεάν ενισχυτική διδασκαλία. "Πιστεύουμε στον συντονισμό και θα συμμετέχουμε με όλες τις δυνάμεις μας. Θεωρούμε ότι μια μεγάλη κοινωνική ομάδα, άνθρωποι που μπήκαν στο περιθώριο με την κρίση, θα αποκτήσει φωνή", αναφέρει στην "Α" ο Κώστας Καρράς από την Αλ. Πειραιά, που στηρίζει πάνω από 200 οικογένειες και δραστηριοποιείται σε ποικίλους τομείς, πέρα από την παιδεία. Η επίδραση της δομής είναι τόσο μεγάλη, που μετονομάστηκε από την Δήμο Πειραιά η πλατεία 34ου Συντάγματος, όπου κάνει πολλές από τις δράσεις, της σε πλατεία Αλληλεγγύης.
Θα μάθουν όλοι για το πρόγραμμα
Βασικό μέρος της δουλειάς των δομών θα είναι η ενημέρωση των δυνητικά ωφελούμενων. Η καθημερινή επαφή τους με τον κόσμο αποτελεί βασικό αβαντάζ, έτσι ώστε να τον ενημερώσουν σχετικά με τα εισοδηματικά κριτήρια (βασίζονται στις τρέχουσες φορολογικές δηλώσεις) και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται ώστε να ενταχθούν στο πρόγραμμα, όπως και για τις δυνατότητες που υπάρχουν. Δεν πρέπει να υποτιμάται ότι πολύς κόσμος δεν έχει ευκολία πρόσβασης στους δημοσιευμένους όρους του προγράμματος, είτε γιατί δεν έχει υπολογιστή είτε γιατί το σπίτι του δεν έχει ρεύμα, αν και το πρόβλημα αυτό έχει ξεκινήσει να λύνεται, είτε γιατί ακόμη και αν μπορεί να τους διαβάσει, έχει λογικές απορίες. Τις λογικές αυτές απορίες μπορεί πιο εύκολα να τις συζητήσει με ανθρώπους, οικείους του, όπως είναι οι εθελοντές των δομών. Όπως λέει ο Χρήστος Προβέζης από την Αλληλεγγύη για Όλους, "το κράτος ήταν στεγνό από εθελοντές. Είχε επαφή μόνο με... επαγγελματίες εθελοντές, όχι επαφή με αγνούς ανθρώπους", χάρη στους οποίους "θα γλιτώσουμε λάθη, χρόνο και θα γίνει πιο ουσιαστικά η δουλειά".
Δεν θα είναι όλοι ωφελούμενοι, αλλά όλοι θα ωφεληθούν
Οι ανάγκες είναι τεράστιες. Υπάρχουν χιλιάδες άποροι, αλλά δεν μπορούν όλοι να βοηθηθούν από το πρόγραμμα των απόρων. Παρ' όλα αυτά οι δομές θα έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα υποστήριξης όσων δεν ενταχθούν στο πρόγραμμα, καθώς σε τομείς όπως η τροφή, θα υπάρχει η ενίσχυση από το πρόγραμμα, συνεπώς θα μπορούν οι δομές να διαθέσουν μεγαλύτερες ποσότητες και να βοηθήσουν και περισσότερο κόσμο. Σημειώνεται επίσης ότι το πρόγραμμα θα συμπεριλάβει και παροχή σχολικών γευμάτων στα πιο φτωχά σχολεία των αστικών κέντρων, που επλήγησαν και περισσότερο από τις πολιτικές λιτότητας. Τα σχολικά γεύματα επίσης θα διατεθούν τον Οκτώβριο μαζί με το ξεκίνημα και των υπόλοιπων δράσεων στήριξης.
