Ο εκλογικός σεισμός που έγινε στη Γαλλία, με την «ντροπή του 25%», που έλαβε το ακροδεξιό Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν, έδωσε την εντύπωση ότι οι μεγάλοι νικητές αυτών των ευρωεκλογών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο ήταν οι ακροδεξιοί.
Πράγματι, όταν στη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης, στην ιδρυτική χώρα της Ευρώπης, αναδεικνύεται πρώτο κόμμα η ευρωσκεπτικιστική και ρατσιστική Ακροδεξιά, κανείς δεν μπορεί να προσπεράσει το αποτέλεσμα χωρίς μια πικρή γεύση στο στόμα -και μια βαθιά ανησυχία για το πού πάει η Ευρώπη. Ευτυχώς, από την άλλη πλευρά του Ρήνου, στη Γερμανία της Άνγκελα Μέρκελ η -πολύ πιο άγρια νεοναζιστική- Ακροδεξιά του NPD μόλις που έπιασε το 1%.
Βεβαίως, ένας από τους μόνιμα υπόδικους Γερμανούς νεοναζί θα καθίσει στα έδρανα του νέου Ευρωκοινοβουλίου -κι αυτό είναι επίσης αβάσταχτο-, αλλά τουλάχιστον είναι εκ των προτέρων δεδομένο ότι η Λεπέν δεν θέλει να συνεργαστεί με το NPD, όπως δεν θέλει να συνεργαστεί με τη Χρυσή Αυγή ή με το εξίσου φασιστικό Jobbik της Ουγγαρίας. Εάν, λοιπόν, έχει ακόμη νόημα το «η ισχύς εν τη ενώσει», η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά θα μας απαλλάξει, σε κοινοβουλευτικό επίπεδο τουλάχιστον, από την ισχυρή παρουσία της. Σ' αυτό βοήθησε και η αναπάντεχα κακή επίδοση του Ολλανδού ακροδεξιού Γκέερτ Βίλντερς, που, αντί για την πρωτιά που του έδιναν οι δημοσκοπήσεις βγήκε, τρίτος και καταϊδρωμένος - και με μικρότερο ποσοστό από αυτό που πήρε στις προηγούμενες εθνικές εκλογές.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο η ενισχυμένη Ακροδεξιά, είτε με «λάιτ» είτε με φασιστικό πρόσωπο. Το πρόβλημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν όσοι πιστεύουν στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα είναι ότι όλο και λιγότεροι πολίτες στην Ευρώπη ψηφίζουν για την Ευρώπη. Τα ποσοστά δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι δεν ψήφισαν ενάντια στην Ευρώπη, αλλά γύρισαν -για άλλη μια φορά- την πλάτη τους στις ευρωκάλπες. Και πολλοί από αυτούς που έκαναν τον κόπο να ψηφίσουν συνέβαλαν στον θρίαμβο εκείνων των πολιτικών -τη Γαλλία, τη Βρετανία, τη Δανία, την Ιταλία, την Ουγγαρία, την Αυστρία- που υπόσχονται ότι θα τινάξουν στον αέρα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα εκ των έσω.
Το κοινό στοιχείο των ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων είναι ότι προσπαθούν να πείσουν τους πολίτες πως οι λύσεις στα προβλήματά τους βρίσκονται στην επανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας. Κι ένα άλλο κοινό στοιχείο των περισσότερων από αυτά -με την εξαίρεση των ευρωσκεπτικιστών στο αριστερό άκρο του πολιτικού φάσματος- είναι η ξενοφοβία, ακόμη κι αν την καμουφλάρουν διαφορετικά στο πολιτικό τους πρόγραμμα.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των νικητών των εκλογών στη Δανία. Το Λαϊκό Κόμμα, που πρώτευσε, είχε κύριο σύνθημα την πάταξη της μετανάστευσης. Και δεν έκρυψε ότι θέλει μια Ευρώπη α λα καρτ: συνεργασία στο εμπόριο, αλλά κλειστά σύνορα, ελεύθερη διακίνηση αγαθών και κεφαλαίων, αλλά όχι ανθρώπων. Ακόμη πιο... α λα καρτ θέλουν την Ευρώπη οι Βρετανοί. Όχι μόνο οι ευρωσκεπτικιστές του Κόμματος της Ανεξαρτησίας του Νάιτζελ Φάραντζ, που ξεκάθαρα θέλουν την έξοδο της χώρας τους από την Ε.Ε., αλλά και οι Τόρηδες του πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον, που θέλουν να επιβάλουν στην υπόλοιπη Ευρώπη, να κόψει και να ράψει τους κανόνες της έτσι ώστε να ευημερεί το Σίτι -και στη συνέχεια διατηρούν το δικαίωμά τους να κάνουν δημοψήφισμα για την έξοδο.
Η αδυναμία των φιλοευρωπαίων
Το αποτέλεσμα της ευρωκάλπης έδειξε ότι οι φιλοευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις, δεξιές, κεντρώες και αριστερές, δεν έχουν καταφέρει -ενίοτε δεν έχουν κάνει καν τον κόπο- να πείσουν τους πολίτες ότι καμία ευρωπαϊκή χώρα, ούτε καν η μεγάλη και ακόμη κραταιή Γερμανία, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της τα προβλήματα της παγκοσμιοποίησης και της κλιματικής αλλαγής. Όπως και οι φιλοευρωπαϊκές αριστερές δυνάμεις δεν κατάφεραν να πείσουν πως είναι πιο «εύκολο» το τιτάνιο έργο της αντίστασης στην υποχώρηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και των εργασιακών δικαιωμάτων, της αντίστασης στην κυριαρχία των αγορών, εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Το μήνυμα του Νότου
Πάντως, αν ένα από τα μηνύματα των ευρωεκλογών ήταν ότι οι πολίτες δεν εμπιστεύονται πλέον την Ευρώπη -και γοητεύονται από τα αναθέματα στις Βρυξέλλες που εκτοξεύουν οι Νάιτζελ Φάραντζ, Μαρίν Λεπέν, Χανς Κρίστιαν Στράχε (ακροδεξιό κόμμα των Αυστριακών Ελευθέρων) και σία-, ένα δεύτερο μήνυμα είναι αυτό που έστειλαν οι χώρες του Νότου.
Οι πολίτες αυτών των χωρών, που είδαν να καταστρέφεται η ζωή τους από την κρίση και τον τρόπο που τη διαχειρίστηκε η ευρωπαϊκή ηγεσία, ενίσχυσαν είτε την Κεντροαριστερά, είτε την
Αριστερά, είτε και τις δύο. Εντυπωσιακή ήταν η πρωτιά του Δημοκρατικού Κόμματος στην Ιταλία, με πάνω από 40%, σε μεγάλο βαθμό προσωπική επιτυχία του Ματέο Ρέντζι, που κέρδισε τη μάχη ενάντια στον ευρωσκεπτικιστή Μπέπε Γκρίλο και στη Δεξιά του Σίλβιο Μπερλουσκόνι.
Οι Ισπανοί από την πλευρά τους γύρισαν την πλάτη στη δεξιά του πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι και ενίσχυσαν την Αριστερά, τους Πράσινους και το Podemos, το νέο σχήμα «Μπορούμε», που γεννήθηκε από το κίνημα των Αγανακτισμένων. Οι Πορτογάλοι έδωσαν την πρωτιά στους σοσιαλιστές και τέσσερις έδρες στα δύο αριστερά σχήματα. Και οι Έλληνες στον ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμη και οι Ιρλανδοί, που λόγω κρίσης μετριούνται ως νότιοι, δεν πείστηκαν καθόλου από το success story του δικού τους συντηρητικού πρωθυπουργού και ενίσχυσαν το Σιν Φέιν, όχι πλέον ως κόμμα του αυτονομιστικού αγώνα στη Βόρεια Ιρλανδία, αλλά ως κόμμα που έδωσε τη μάχη ενάντια στη λιτότητα στο Έιρε.
