Όταν το βράδυ της Κυριακής θα βγουν τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών στα 28 κράτη - μέλη, τέσσερις αριθμοί θα βρεθούν στο επίκεντρο:
* Το ποσοστό που θα πάρουν τα κόμματα της Αριστεράς, τα οποία στην απερχόμενη Βουλή έπαιζαν πολύ μικρό ρόλο, ως μια μίνι κοινοβουλευτική δύναμη 35 εδρών, και τώρα ευελπιστούν να την αυξήσουν τουλάχιστον κατά 50%.
* Το ποσοστό που θα πάρουν οι απανταχού ακροδεξιοί, νεοναζί και ρατσιστές, που φαίνεται να τρέφονται από την κρίση.
* Το ποσοστό της συμμετοχής, που ήταν ήδη αποκαρδιωτικά χαμηλό πριν από πέντε χρόνια -μόλις 43%- και φαίνεται ότι φέτος θα είναι ακόμη χαμηλότερο.
* Και βεβαίως το ποιος θα είναι πρώτος, οι συντηρητικοί ή οι σοσιαλδημοκράτες. Από αυτή την πρωτιά θα κριθεί εκτός απροόπτου ποιος θα είναι ο επόμενος πρόεδρος της Κομισιόν στη θέση του Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο.
Τα σενάρια της επόμενης μέρας
Το καλό σενάριο είναι να μην μειωθεί η εκλογική συμμετοχή, να μην εκτοξευτούν στα ύψη οι ακροδεξιοί, να ενισχυθούν οι δυνάμεις της Αριστεράς, που πιέζουν ώστε να αλλάξει η Ευρώπη πορεία αφήνοντας πίσω της την ασφυκτική λιτότητα, και να βγουν πρώτοι οι σοσιαλδημοκράτες - με την ελπίδα να αποφασίσουν μέσα στην επόμενη πενταετία να απαγκιστρωθούν από την ηγεμονία της Άνγκελα Μέρκελ.
Κακά σενάρια υπάρχουν πολλά, με χειρότερο να αναδειχθούν πρώτοι -ή έστω πολύ ισχυροί- στις χώρες τους η Μαρίν Λεπέν του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία, ο Γκερτ Βίλντερς του Κόμματος της Ελευθερίας στην Ολλανδία και ο Χάιντς Κρίστιαν Στράχε του Κόμματος των Ελευθέρων στην Αυστρία. Τα υποτίθεται «κυριλέ» πρόσωπα της Ακροδεξιάς -που θεωρούν «λύση» για τη μετανάστευση τον θανατηφόρο ιό Έμπολα, όπως είπε τις προάλλες ο πατήρ Λεπέν- θα έχουν... καλή παρέα στη νέα Ευρωβουλή: τον κρυφορατσιστή Νάιτζελ Φάραντζ του βρετανικού Κόμματος της Ανεξαρτησίας, που επίσης φλερτάρει με την πρωτιά, τους «λάιτ» ακροδεξιούς της ιταλικής Λέγκας του Βορρά, της Εναλλακτικής για τη Γερμανία και των Αληθινών Φινλανδών και τους σκληρούς νεοναζί του Jobbik στην Ουγγαρία, του NPD στη Γερμανία, ίσως του βουλγαρικού Ataka και βεβαίως της Χρυσής Αυγής.
Η «προσωποποίηση» του προεκλογικού αγώνα
Στα περισσότερα κράτη μέλη ο προεκλογικός αγώνας στον δρόμο προς τις ευρωκάλπες ήταν υποτονικός, όπως και το 2009. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι αυτή τη φορά δεν ίσχυε 100% η ρήση ενός παλαίμαχου της πολιτικής επιστήμης, ότι «οι άνθρωποι ξέρουν ότι δεν βγάζουν κυβέρνηση, γιατί λοιπόν να πάνε να ψηφίσουν». Το αποτέλεσμα αυτών των ευρωεκλογών θα επηρεάσει τον σχηματισμό «κυβέρνησης» στην Ευρώπη, της Κομισιόν δηλαδή, αφού η Συνθήκη της Λισσαβώνας υποχρεώνει τους ηγέτες των «28» να το «λάβουν υπόψη» τους.
Επιπλέον πρώτη φορά σ' αυτές τις ευρωεκλογές υπήρχαν επικεφαλής υποψήφιοι των πολιτικών οικογενειών. Υπήρχαν πρόσωπα, μεταξύ των οποίων μπορούσαν οι ψηφοφόροι να διαλέξουν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Έγιναν τηλεμαχίες σε ζωντανή μετάδοση σε όλη την Ευρώπη, ώστε να γίνουν ορατές οι προτάσεις της κάθε πολιτικής ομάδας για τα μεγάλα θέματα της Ευρώπης του σήμερα και του αύριο: του τρόπου υπέρβασης της ευρωκρίσης, της πολιτικής για την αντιμετώπιση της ανεργίας και της ύφεσης, του χειρισμού της μετανάστευσης, του σχεδιασμού μιας κοινής ψηφιακής αγοράς, του καθορισμού της εξωτερικής πολιτικής, του σχεδιασμού της πολιτικής ενέργειας κ.λπ.
Το ερώτημα της ειρήνης
Ακόμη η συγκυρία αυτών των ευρωεκλογών ήταν τέτοια ώστε επανέφερε το βασικό ερώτημα: «Πόλεμος ή ειρήνη;». Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δημιουργήθηκε πρωτίστως ως απάντηση σε αιώνες αιματοκυλίσματος στην Ευρώπη, η πιο συγκλονιστική εικόνα της ήταν το προσκύνημα χέρι - χέρι του τότε προέδρου της Γαλλίας, Φρανσουά Μιτεράν, και του τότε καγκελαρίου της Γερμανίας, Χέλμουτ Κολ, μπροστά στους τάφους των φαντάρων του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου στο Βερντέν. Κι όμως, τριάντα χρόνια μετά από εκείνο το προσκύνημα, η Ουκρανία φλέγεται -και ψηφίζει επίσης σήμερα, σε ένα κλίμα φόβου και μίσους, τον επόμενο πρόεδρό της- ενώ η Ευρώπη δυσκολεύεται να παίξει τον ρόλο του ειρηνοποιού, γίνεται μέρος του προβλήματος, αντί να γίνει μέρος της λύσης.
Η γερμανική κυριαρχία
Κι όμως, φαίνεται ότι ούτε τα πρόσωπα ούτε τα επείγοντα προβλήματα ούτε ο φόβος του πολέμου κατάφεραν να κινητοποιήσουν προεκλογικά τους Ευρωπαίους ψηφοφόρους -ας ελπίσουμε ότι η εκτίμηση αυτή θα αποδειχθεί το βράδυ της Κυριακής λανθασμένη. Όλο και λιγότεροι Ευρωπαίοι γοητεύονται από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Πολλοί διότι θεωρούν ότι έχει υποταχθεί στους τραπεζίτες και τις αγορές. Πολλοί επειδή θεωρούν τα επιτεύγματα του κοινού ευρωπαϊκού σπιτιού δεδομένα. Πολλοί διότι δεν καταλαβαίνουν τα κινέζικα των Βρυξελλών. Πολλοί διότι έχουν παρασυρθεί από τις εθνικές τους κυβερνήσεις, που επιδιώκουν να πιστώνονται κάθε καλό και ρίχνουν το ανάθεμα για κάθε κακό στις Βρυξέλλες - λες και δεν συνδιαμορφώνουν την πολιτική της Ε.Ε. Αυτό δεν συμβαίνει μόνο στις χώρες της κρίσης, που υφίστανται την επιτήρηση της τρόικας, αλλά και σε σχεδόν όλες τις υπόλοιπες.
Επιπλέον, ακριβώς λόγω της ευρωκρίσης, η Ευρώπη λειτούργησε τα τελευταία πέντε χρόνια πολύ λιγότερο «κοινοτικά». Οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονταν συστηματικά από μια χούφτα ηγέτες και τεχνοκράτες - και τελικά από την Άνγκελα Μέρκελ.
Η διαχείριση της κρίσης δίχασε την Ευρώπη. Έστρεψε τον Βορρά εναντίον του Νότου και τούμπαλιν. Οι πολίτες στις βόρειες χώρες πείστηκαν ότι ρισκάρουν τις συντάξεις τους για να σωθούν οι ακαμάτηδες του Νότου. Οι Ιταλοί, οι Έλληνες, οι Ισπανοί, οι Πορτογάλοι αισθάνθηκαν ότι πληρώνουν την απρόθυμη αλληλεγγύη των Βορείων με την επώδυνη υποτέλεια στη γερμανική δημοσιονομική ορθοδοξία.
Κι όλοι μαζί, Βόρειοι και Νότιοι, ρίχνουν το ανάθεμα στους μετανάστες, είτε αντιμετωπίζουν πραγματικά πρόβλημα είτε όχι. Ο πιο γρήγορος τρόπος να κάνει ένας πολιτικός σήμερα καριέρα στην Ευρώπη είναι να υποδαυλίσει την ξενοφοβία και να ψαρέψει στα θολά νερά του ρατσισμού. Λες και δεν είναι άνθρωποι οι χιλιάδες που πνίγονται στη Μεσόγειο, στην ευρωπαϊκή θάλασσα που έχει καταντήσει ένα απέραντο υγρό νεκροταφείο.
Αυτή η Ευρώπη μπορεί να αλλάξει, εάν αλλάξουν οι συσχετισμοί δυνάμεων. Μη γυρίζετε την πλάτη στις ευρωκάλπες.
