Μία από τις μεγαλύτερες αποζημιώσεις στην ιστορία του επιδίκασε χθες στην Τουρκία το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Σύμφωνα με την τελεσίδικη απόφασή του, που δεν επιδέχεται έφεση, η Άγκυρα οφείλει να καταβάλει μέσα σε τρεις μήνες στην κυπριακή κυβέρνηση 90 εκατομμύρια ευρώ σε αποζημιώσεις για την εισβολή του 1974.
Η πρωτόδικη απόφαση αφορούσε 14 παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ωστόσο το δικαστήριο είχε επιφυλαχθεί να ανακοινώσει την ποινή σε μεταγενέστερο στάδιο. Με βάση εκείνη την απόφαση, οι παραβιάσεις αφορούσαν το δικαίωμα διαβίωσης, βασανιστήρια, την ασφάλεια του ατόμου και την ελευθερία, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, τον σεβασμό στην ιδιωτική και την οικογενειακή ζωή, την ελευθερία στη θρησκεία και τη συνείδηση, την ελευθερία έκφρασης, το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής και το δικαίωμα στην περιουσία.
Στη χθεσινή του απόφαση, το Δικαστήριο σημειώνει ότι το πέρασμα του χρόνου δεν παραγράφει την ευθύνη για τις παραβιάσεις αυτές. Επίσης, κρίνει ότι η Άγκυρα πρέπει να πληρώσει 30 εκατομμύρια ευρώ για αποζημιώσεις σε συγγενείς αγνοουμένων και 60 εκατομμύρια ευρώ για ζημιές στους υπό κατοχή Ελληνοκύπριους κατοίκους της Καρπασίας. Σύμφωνα με το ΕΔΑΔ, η κυβέρνηση της Κύπρου είναι εκείνη που θα αποφασίσει πώς θα διατεθούν οι αποζημιώσεις.
Λίγο πριν από την ανακοίνωση της απόφασης, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, είχε δηλώσει ότι η ποινή δεν δεσμεύει τη χώρα του. «Από άποψη διεθνούς δικαίου δεν έχει δεσμευτική αξία και ούτε εκφράζει κάτι για εμάς», είπε. Χαρακτήρισε, επίσης, λάθος τη χρονική συγκυρία, καθώς -όπως είπε-, δεν αποτελεί ορθή επιλογή από ψυχολογική άποψη, τη στιγμή που εντείνονται οι διαπραγματεύσεις για συνολική λύση στην Κύπρο".
Η απόφαση του ΕΔΑΔ, πέραν της υλικής αποζημίωσης των συγγενών των αγνοουμένων, πολιτικά ερμηνεύεται και ως απόδοση ποινικών ευθυνών στην Τουρκία για την εξαφάνιση των αγνοουμένων, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την ικανοποίηση του αιτήματος να δοθούν πειστικές εξηγήσεις για την τύχη τους.
Βάσει της απόφασης, η Τουρκία πρέπει να καταβάλει το ποσό εντός διαστήματος τριών μηνών, 30 εκατομμύρια ευρώ, συν φόρους, εν είδει αποζημίωσης για την ηθική βλάβη που υπέστησαν οι συγγενείς των αγνοουμένων. Μετά το πέρας των τριών μηνών η Τουρκία για όσο δεν καταβάλλει το ποσό θα υποχρεούται στην πληρωμή τόκων με επιτόκιο ίσο με το επιτόκιο δανεισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η πιο βαριά ποινή αποζημίωσης από το ΕΔΑΔ σε σχέση με την Κύπρο εναντίον της Τουρκίας επιβλήθηκε το 2009 και αφορούσε το ποσό των 13 εκατομμυρίων ευρώ.
Στην απόφαση της 10ης Μαΐου 2011, με την οποία το ΕΔΑΔ είχε καταδικάσει την Τουρκία για σωρεία παραβιάσεων της Σύμβασης Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το δικαστήριο είχε επιφυλαχθεί να εκδώσει μεταγενέστερη απόφαση για το ύψος της αποζημίωσης που δικαιούται η Κυπριακή Δημοκρατία. Επισημαίνεται ότι εκκρεμεί ακόμη στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης το θέμα της άρνησης της Τουρκίας να εφαρμόσει την κύρια και καταδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου κατά της Τουρκίας, στην υπόθεση «Κύπρος κατά Τουρκίας».
Επίσκεψη Μπάιντεν τις παραμονές των ευρωεκλογών
Ποικίλες αντιδράσεις μεταξύ των κυπριακών κομμάτων προκάλεσαν στο μεταξύ οι πληροφορίες για επικείμενη επίσκεψη στην Κύπρο του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Με εξαίρεση τον Δημοκρατικό Συναγερμό που χαιρέτισε την εξέλιξη, τα κόμματα της αντιπολίτευσης σχολίασαν αρνητικά την ενδεχόμενη επίσκεψη.
Ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ εξέφρασε έκπληξη γιατί κρίθηκε σκόπιμο να πραγματοποιηθεί η επίσκεψη του Αμερικανού αντιπροέδρου στην Κύπρο, μερικές ημέρες πριν από τις ευρωεκλογές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του κυπριακού Τύπου, η επίσκεψη θα πραγματοποιηθεί μεταξύ 20ής και 23ης Μαΐου και ενδέχεται να συνοδευτεί από την ανακοίνωση της χρηματοδότηση του σχεδίου ανασυγκρότησης της ευρύτερης περιοχής της Αμμοχώστου, συμπεριλαμβανομένης και της κλειστής περιοχής.
