Για την ώρα η ρητορεία είναι πιο εμπρηστική από τις πραγματικές φωτιές στην κινούμενη άμμο της Ουκρανίας. Ο μεταβατικός πρωθυπουργός της χώρας Αρσένι Γιάζεντσουκ κατηγορεί τη Ρωσία ότι «θέλει να ξεκινήσει τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο», ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ κατηγορεί την κυβέρνηση του Κιέβου ότι «έχει κηρύξει τον πόλεμο ενάντια στον λαό της». Κι όμως στις περισσότερες επαρχίες της Ουκρανίας η ζωή συνεχίζεται σχεδόν... κανονικά, ενώ ακόμη και στις ανατολικές επαρχίες του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ, όπου σε μεγάλο βαθμό ελέγχουν τα δημόσια κτήρια και τους δρόμους ένοπλοι πολίτες, που αρνούνται την εξουσία της κεντρικής κυβέρνησης και έχουν εναποθέσει το μέλλον τους στη Ρωσία, υπάρχουν στιγμές «κανονικότητας».
Μια από αυτές ήταν το ματς της 20ης αγωνιστικής στο ουκρανικό πρωτάθλημα, που έγινε στην Αρένα του Ντονέτσκ. Η γηπεδούχος Σαχτγιόρ Ντονέτσκ, πρώτη στη βαθμολογία υποδέχτηκε την Ταβρίγια Συμφεροπόλ, που φοβάται τον υποβιβασμό. Η διοίκηση της βιομηχανικής πόλης στην ανατολική Ουκρανία ελέγχεται από τους εξεγερμένους, τους ορκισμένους εχθρούς της μεταβατικής κυβέρνησης του Κιέβου, αλλά πέντε λεπτά μετά την έναρξη του αγώνα οι Ούλτρας της Σαχτγιόρ τραγουδούσαν τον ουκρανικό εθνικό ύμνο και ανέμιζαν εκείνες τις μπλε και κίτρινες σημαίες που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στην πόλη. Κάποιοι αντέδρασαν με σφυρίγματα, κάποιοι ξέσπασαν σε χειροκροτήματα, αλλά δεν άνοιξε ρουθούνι.
Οι Ουκρανοί χούλιγκανς δεν είναι πιο... ειρηνικοί από τους άλλους, αλλά το φιλοθεάμον κοινό στο γήπεδο έμοιαζε αναποφάσιστο. Μετέωρο μεταξύ δύο οικείων κόσμων. Άλλωστε ρωσόφωνοι είναι και οι μισοί οπαδοί της Σαχτγιόρ, συνεννοούνται απόλυτα με τους οπαδούς της φιλοξενούμενης Ταβρίγια, οι οποίοι δεν αισθάνθηκαν ότι ήρθαν από το... εξωτερικό για να δουν το ματς.
Κι όμως ήρθαν από την Κριμαία, μέρος πλέον της Ρωσικής Ομοσπονδίας, κι ήρθαν για να χάσουν. 2-1, έληξε το ματς, το αποτέλεσμα δεν ήταν έκπληξη, έκπληξη ήταν η απόλυτη «κανονικότητα» στη διεξαγωγή του αγώνα.
«Θα γίνουμε Σομαλία»
Όσο πολλές κι αν είναι οι στιγμές της «κανονικότητας», όμως, η κρίση κλιμακώνεται μέρα με τη μέρα. Και επί του εδάφους και στον διπλωματικό τομέα. Σχεδόν προφητική ηχεί εκ των υστέρων η δραματική προειδοποίηση του μεταβατικού υπουργού Εσωτερικών της Ουκρανίας, Αρσέν Αβάκοφ, στα τέλη Μαρτίου: «Εάν συνεχίσουν να περιπολούν άνθρωποι με αυτόματα στους δρόμους, π.χ. από τον Δεξιό Τομέα (σ.σ.: το νεοναζιστικό κόμμα της Ουκρανίας) και να απειλούν κρατικά κτήρια και επιχειρήσεις, θα γίνουμε Σομαλία».
Ο Αβάκοφ τα έλεγε αυτά για το Κίεβο, αλλά ένα μήνα αργότερα ο έλεγχος των δρόμων από ένοπλες ομάδες έγινε πραγματικότητα στην ανατολική Ουκρανία, εκεί που οι έχοντας «θερμά αισθήματα για τη Ρωσία», όπως λένε, ουσιαστικά κήρυξαν το δικό τους κράτος. Σχετικά αναίμακτα, αφού σχεδόν όλοι οι αστυνομικοί κι ένα μέρος των φαντάρων -που στάλθηκαν από το Κίεβο να επιβάλλουν την τάξη- άλλαξαν στρατόπεδο και πέρασαν στο πλευρό των φιλορώσων.
Στις επαρχίες του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ, όπου ζουν σχεδόν επτά εκατομμύρια άνθρωποι, οι περισσότεροι με μητρική γλώσσα τα ρωσικά, σχεδόν κανείς δεν εμπιστεύεται τη μεταβατική κεντρική κυβέρνηση του Κιέβου, ενώ τουλάχιστον το 50%, σύμφωνα με δημοσκόπηση που έγινε στα τέλη Μαρτίου, δεν εμπιστεύεται καθόλου ούτε το κοινοβούλιο του Κιέβου- στο οποίο συμμετέχουν και βουλευτές που εξελέγησαν στις δύο αυτές επαρχίες και δη με το ρωσόφιλο κόμμα του εκδιωχθέντα προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Για την άρνηση αυτή υπάρχουν πολλοί λόγοι. Ο πιο συμβολικός ήταν η απόπειρα του κοινοβουλίου, μετά την πτώση του Γιανουκόβιτς, να παύσει από επίσημη γλώσσα τα ρωσικά σε περιφερειακό επίπεδο- έστω κι αν τη μάζεψε σχεδόν την ίδια μέρα. Πιο σημαντικός λόγος, όμως, είναι η άρνηση της μεταβατικής κυβέρνησης - όπως και όλων των προηγούμενων, και αυτών υπό τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς- να μετατραπεί η Ουκρανία σε ομοσπονδιακό κράτος, με ισχυρές τοπικές διοικήσεις. Η ελίτ του Κιέβου, ανεξαρτήτως κομματικής ταυτότητας και γεωπολιτικού προσανατολισμού, ποτέ δεν θέλησε να εκχωρήσει εξουσίες και αρμοδιότητες στις περιφέρειες, έκανε το παν για να διατηρήσει πανίσχυρη τη διεφθαρμένη κεντρική γραφειοκρατία. Και τώρα οι κάτοικοι της βιομηχανικής ανατολικής Ουκρανίας νιώθουν πιο κοντά στη Μόσχα, παρά στο Κίεβο. Αλλά αυτό δε σημαίνει ότι θέλουν να ενταχθούν στη Ρωσική Ομοσπονδία.
Η υποχώρηση της διπλωματίας
Την ώρα που επί του ουκρανικού εδάφους συνεχίζεται η «αντιτρομοκρατική» επιχείρηση της μεταβατικής κυβέρνησης του Κιέβου, με στόχο κατ' αρχήν να απομονώσει τις πόλεις που ελέγχονται από τους ένοπλους αυτονομιστές- κυρίως το Σλοβιάνσκ- και με την ελπίδα να μην υπάρξουν θύματα μεταξύ των άμαχων πολιτών, ανεβαίνουν οι τόνοι και μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ. Το Κρεμλίνο ξεκίνησε μια μεγάλη στρατιωτική άσκηση στα σύνορα με την Ουκρανία - χωρίς να τα παραβιάσει- κι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι, κάλεσε τη Μόσχα να μην κάνει ένα «μεγάλο και ακριβό λάθος». Δύση και Ρωσία προειδοποιούν η μία την άλλη να τηρήσουν την - μάλλον άτυχη- συμφωνία της Γενεύης, ΕΕ και ΗΠΑ απειλούν με επέκταση των κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας. Την ίδια ώρα, όμως, η Gazprom, η κρατική ρωσική εταιρεία φυσικού αερίου αναγγέλλει σα να μη τρέχει τίποτε, ότι μπορεί να αυξήσει τις εξαγωγές στη Δυτική Ευρώπη. Και η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ μιλά στο τηλέφωνο με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, καλώντας τον να βοηθήσει στον αφοπλισμό των ρωσόφιλων στην Ανατολική Ουκρανία. Επί της ουσίας, οι μόνοι που κρατούν ακόμη τους τόνους χαμηλά, και προσπαθούν να μη ρίξουν λάδι στη φωτιά είναι οι Γάλλοι και οι Γερμανοί, με τον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ να δηλώνει ότι «δεν απομένει πολύς χρόνος για να σταματήσουμε αυτή την παράνοια».
Οι τελευταίες εξελίξεις
- Η «αντιτρομοκρατική» επιχείρηση της μεταβατικής κυβέρνησης του Κιέβου στην περιοχή του Σλοβιάνσκ συνεχίζεται, με απολογισμό πέντε νεκρούς. Ο Ρώσος πρέσβης στον ΟΗΕ, Βιτάλι Τσούρκιν, προειδοποιεί ότι θα ζητήσει την σύγκληση του Συμβουλίου Αασφαλείας, εάν οι ουκρανικές δυνάμεις συνεχίζουν να πλήττουν το «κίνημα διαμαρτυρίας».
- Το Reuters μεταδίδει έκρηξη βόμβας σε ουκρανικό τσεκ πόιντ έξω από την Οδησσό, με επτά τραυματίες. Οι κάτοικοι της πόλης έχουν στήσει πολλά σημεία ελέγχου για να εμποδίσουν την είσοδο φιλορώσων από γειτονική Υπερδνειστερία.
- Την ευθύνη για την κατάρριψη ουκρανικού μαχητικού ελικοπτέρου στο αεροδρόμιο του Κρεματόρσκ ανέλαβαν φιλορώσοι αυτονομιστές, με επιστολή τους στο ρωσικό πρακτορείο Ria Nowosti.
- Η εισαγγελία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης ανήγγειλε ότι θα ξεκινήσει ανακρίσεις για την «κατάσταση» στην Ουκρανία. Την ίδια ώρα ενισχύεται η αποστολή του ΟΑΣΕ στην Ουκρανία, την οποία θεωρητικά αποδέχονται και οι δύο πλευρές.
- Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανήγγειλε ότι θα αυξήσει την παραγωγή αντιαεροπορικών συστημάτων και προειδοποίησε την Ουκρανία να μη ρισκάρει τη συνεργασία της με τη ρωσική πολεμική βιομηχανία.
- Ήττα των ΗΠΑ στον πόλεμο της προπαγάνδας, καθώς οι φωτογραφίες που έδωσαν στη δημοσιότητα με τάχα Ρώσους στρατιώτες στην Ανατολική Ουκρανία, αποδείχθηκαν... λάθος.
