Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες: ΚΑΚΗ ΜΠΑΛΗ
Σαράντα μέρες πριν από τις ευρωεκλογές, στην πολιτική... γυάλα των Βρυξελλών έχουν αρχίσει να δουλεύουν οι προεκλογικές μηχανές, αλλά και να γίνονται οι πρώτες προσεγγίσεις για τα μετεκλογικά μαγειρέματα. Αυτές τις μέρες το κτήριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ξεχειλίζει από ομάδες επισκεπτών από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι απερχόμενοι ευρωβουλευτές ξοδεύουν τα τελευταία χρήματα του προϋπολογισμού τους για να επιδείξουν στους δυνάμει ψηφοφόρους τους τα όσα θαυμαστά έκαναν την πενταετία που πέρασε.
Παράλληλα ο μόνιμος μηχανισμός της Ευρωβουλής έχει ετοιμάσει την καμπάνια του για να επιτύχει το πρώτο ζητούμενο αυτών των εκλογών, το οποίο παραδόξως δεν είναι η νίκη της μίας ή της άλλης πολιτικής ομάδας, αλλά η διασφάλιση μιας στοιχειώδους εκλογικής συμμετοχής, αν είναι δυνατόν μεγαλύτερης από το θλιβερό πανευρωπαϊκό 43% του 2009. Αφίσες, τηλεοπτικά σποτάκια, ραδιοφωνικά σλόγκαν, συνήθως καλόγουστα και σύγχρονα, ενίοτε και... σέξι, έχουν ετοιμαστεί για να αγγίξουν κάποια χορδή του μέσου Ευρωπαίου ψηφοφόρου και να τον πείσουν να πάει να ψηφίσει. «Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά», είναι το σύνθημα προς τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους, ενώ για τους πιο... προχωρημένους πλασάρεται το «Ευρωεκλογές: τώρα είμαστε σέξι και το ξέρουμε»!
Αλλαγή κλίματος
Η πιθανότητα να πετύχει η καμπάνια τον στόχο της στα περισσότερα κράτη - μέλη είναι μικρή: «Δεν βλέπω κανέναν να φλέγεται για τις ευρωεκλογές» έλεγε η Ορόρα Μινγκέζ, ανταποκρίτρια του ισπανικού ραδιοφώνου στο Βερολίνο. Και για την ώρα, τουλάχιστον, έχει δίκιο. Στις περισσότερες χώρες -ειδικά σ' εκείνες όπου οι ευρωεκλογές δεν συνδυάζονται με κάποια άλλη τοπική αναμέτρηση και σε εκείνες που δεν είναι υποχρεωτική η συμμετοχή στις εκλογές- η αυξανόμενη αδιαφορία των πολιτών για τις ευρωκάλπες τα τελευταία χρόνια αναμένεται να συνεχιστεί.
Κι αυτό παρά το γεγονός ότι το σλόγκαν «Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά» έχει βάση. Μια εύκολη εξήγηση γιατί οι πολίτες δεν ψηφίζουν στις ευρωεκλογές είναι το ότι δεν βγάζουν κυβέρνηση. Πράγματι, η «κυβέρνηση» της Ε.Ε., η Κομισιόν, πάντοτε απαρτιζόταν από τους εκλεκτούς της κάθε χώρας, ενίοτε από πολιτικούς που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις τους έστελναν στις Βρυξέλλες είτε για να τους ξεφορτωθούν είτε για να τους αποστρατεύσουν μετά πολλών επαίνων.
Για πρώτη φορά, όμως, οι απευθείας εκλεγμένοι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών λαών, οι ευρωβουλευτές, παίζουν βαρύνοντα ρόλο στην επιλογή της Κομισιόν. Επιπλέον, αν και δεν είναι εντελώς δεσμευτικό, θεωρητικά οι πολίτες της Ε.Ε. ψηφίζουν στις 25 Μαΐου όχι μόνο για την Ευρωβουλή, αλλά και για τον πρόεδρο της Κομισιόν, καθώς οι πολιτικές ομάδες έχουν επικεφαλής υποψηφίους.
Και ντιμπέιτ...
Αυτό φέρνει μια νέα ποιότητα σε μια... κουρασμένη εκλογική διαδικασία. Η κάθε πολιτική ομάδα γίνεται κάτι παραπάνω από τη συρραφή των αδελφών κομμάτων σε κάθε κράτος μέλος. Κι επιπλέον αποκτά ένα πρόσωπο: Οι ψηφοφόροι της Αριστεράς στη Γερμανία, για παράδειγμα, ξέρουν ότι ψηφίζουν Αλέξη Τσίπρα, εκτός από τους δικούς τους εθνικούς υποψηφίους, όπως οι ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας στην Ελλάδα ξέρουν ότι ψηφίζουν και τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Ή, τουλάχιστον, αυτό διαβεβαιώνουν οι πολιτικές ομάδες στους δυνάμει ψηφοφόρους τους.
Όσο για το ίδιο το Ευρωκοινοβούλιο, οργανώνει στις 15 Μαΐου στις εγκαταστάσεις του στις Βρυξέλλες ένα πρωτόγνωρο ντιμπέιτ μεταξύ των πέντε υποψηφίων, το οποίο μπορεί να μεταδοθεί ζωντανά σε όλα τα κράτη μέλη. Ο Γιούνκερ της Ευρωδεξιάς και ο Τσίπρας της Ευρωαριστεράς, ο Μάρτιν Σουλτς των Ευρωσοσιαλιστών, ο Γκι Φερχόφστατ των Ευρωφιλελευθέρων και πιθανότατα η Σκα Κέλερ των Ευρωπρασίνων θα προσπαθήσουν όχι να κερδίσουν τους ψηφοφόρους της χώρας του καθενός, όσο κυρίως να απευθυνθούν στους ψηφοφόρους των υπόλοιπων 27 χώρων, υποχρεωτικά με επιχειρήματα και προτάσεις που ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα. Με αυτή την έννοια, όντως, «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά»...
Τα μετεκλογικά μαγειρέματα
Κι όμως, υπάρχει πάντα η πιθανότητα οι πολίτες που θα σπεύσουν στις ευρωκάλπες, ακριβώς επειδή πείστηκαν από τους επικεφαλής υποψηφίους, να νιώσουν προδομένοι. Ήδη έχουν ξεκινήσει οι προεκλογικές συνεννοήσεις για τα μετεκλογικά μαγειρέματα, άλλες επισήμα και σχεδόν... θεσμικά, κι άλλες με στοχευμένες διαρροές στον ευρωπαϊκό Τύπο.
Η πρώτη συνεννόηση στήνεται μεταξύ των δύο πολιτικών ομάδων που διεκδικούν το βράδυ της 25ης Μαΐου την πρωτιά, της Ευρωδεξιάς και των Ευρωσοσιαλιστών, και των μικρότερων Ευρωφιλελευθέρων. Στις Βρυξέλλες ψιθυρίζεται ότι μοιράζουν από τώρα τα αξιώματα της επόμενης μέρας δίνοντας στον Σουλτς την προεδρία της Κομισιόν, στον Γιούνκερ την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (αυτή που ασκεί τώρα ο Χέρμαν Βαν Ρομπάι) και ενδεχομένως στον Φερχόφστατ την προεδρία του Κοινοβουλίου. Πάντα υπό την προϋπόθεση ότι ο Ευρωπαίος πολίτης δεν θα κάνει την ανατροπή και θα ψηφίσει -όπως διαφαίνεται στις μέχρι τώρα δημοσκοπήσεις- οριακά πρώτους ή δεύτερους τους Ευρωσοσιαλιστές και αντιστοίχως την Ευρωδεξιά και οριακά τρίτους τους Φιλελεύθερους, που μπορεί ωστόσο να τερματίσουν πίσω από την Ευρωαριστερά.
Η πρωτιά και η τρίτη θέση αλλάζουν εβδομάδα με την εβδομάδα- ωστόσο τρία πράγματα θεωρούνται περίπου βέβαιο ότι θα βγάλουν αυτές οι κάλπες: Πρώτον, έναν συσχετισμό μεταξύ των δύο μεγάλων ευρωκομμάτων που θα τα οδηγήσει σε ένα είδος μεγάλου συνασπισμού, ανάλογο με αυτόν που κυβερνάει τη Γερμανία. Δεύτερον, μια Ευρωαριστερά με σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από το αυτό που έχει στο απερχόμενο Ευρωκοινοβούλιο. Και, τρίτον, μια ισχυροποιημένη Ακροδεξιά, η οποία ευτυχώς δεν μπορεί ακόμη (;) να συμμαχήσει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Κι αυτό διότι ακόμη και οι ρατσιστές του γαλλικού Εθνικού Μετώπου της Μαρίν Λεπέν ή της ολλανδικής Ακροδεξιάς του Γκέερτ Βίλντερς δεν είναι για την ώρα διατεθειμένοι να ενταχθούν στην ίδια πολιτική ομάδα με τους φασίστες του ουγγρικού Jobbik ή τους υπόδικους της Χρυγής Αυγής, τους οποίους θεωρούν υπερβολικά εξτρεμιστές.
Τα σενάρια του τρίτου υποψηφίου
Κι αν η πιθανολογούμενη συμφωνία μεταξύ των κομμάτων του Σουλτς, του Γιούνκερ και του Φερχόφστατ είναι μια φορά απογοητευτική για τους πολίτες - ειδικά μάλιστα για αυτούς που θα πιστέψουν τη δέσμευση του υποψηφίου των Ευρωσοσιαλιστών ότι με αυτόν δεν πρόκειται να γίνουν συμφωνίες κάτω από το τραπέζι, ή έστω κεκλεισμένων των θυρών, για την προεδρία της Κομισιόν-, τα σενάρια, τα οποία διαρρέουν εδώ και καιρό στον ευρωπαϊκό Τύπο για την επιλογή ενός τρίτου υποψηφίου, είναι καταστροφικά.
Πολλά ονόματα έχουν παίξει μέχρι τώρα ως διάδοχοι του Ζοζέ Μπαρόζο, ονόματα πολιτικών που σήμερα δεν είναι υποψήφιοι, αλλά που μπορεί να προκύψουν ως η επιθυμητή λύση στο μετεκλογικό παζάρι των ηγετών των 28 κρατών μελών της Ε.Ε. Μεταξύ αυτών είναι ο άρτι παραιτηθείς πρωθυπουργός της Φινλανδίας Γίρκι Κατάινεν, ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας, Έντα Κένι, η πρωθυπουργός της Δανίας Θόρινγκ - Σμιτ, ο υποχρεωθείς σε παραίτηση πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα και βεβαίως η νυν σιδηρά κυρία του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ.
Με δεδομένο, μάλιστα, ότι η ισχυρά κυρία της Ευρώπης Άνγκελα Μέρκελ -και όχι μόνο- αρνείται να δεσμευτεί, θυμίζοντας ότι η Συνθήκη της Λισσαβώνας ναι μεν ζητά να ληφθεί υπόψη το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών για την επιλογή του πρόεδρου της Κόμισιόν, αλλά δεν τον επιβάλλει, όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Μόνο που θα είναι πραγματικά πολύ κακό για τη δημοκρατία εάν οι «28» αγνοήσουν την πανευρωπαϊκή λαϊκή ετυμηγορία- όσο κομψά κι αν το πακετάρουν...
