Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο παρέπεμψε χθες το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας το ζήτημα του προγράμματος της απεριόριστης αγοράς ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η παραπομπή αυτή, που είναι πρωτόγνωρη, καθώς ποτέ μέχρι τώρα οι συνταγματικοί δικαστές της Καρλσρούης δεν έχει στείλει υπόθεση στα ευρωπαϊκά δικαστήρια, ερμηνεύεται από πολλούς ως ήττα της Bundesbank.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Όταν το καλοκαίρι του 2012 η κρίση στην Ευρωζώνη είχε φτάσει σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη κορύφωση, βγήκε ο διοικητής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, και ανακοίνωσε το «μπαζούκα», το ΟΜΤ ή πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά, σε «απεριόριστες» ποσότητες, αλλά με προϋποθέσεις που θα πρέπει να καλύπτουν οι κλυδωνιζόμενες χώρες. Και μόνο η αναγγελία του ΟΜΤ ηρέμησε τα πράγματα, απομάκρυνε τον άμεσο κίνδυνο από την Ιταλία και την Ισπανία και πρόσφερε χρόνο στους ηγέτες της Ευρωζώνης να βρουν μια λύση -ανεξαρτήτως του εάν το έκαναν επιτυχώς ή όχι. Κι όλα αυτά χωρίς καν να υλοποιηθεί το πρόγραμμα, αφού μέχρι στιγμής δεν δαπανήθηκε για το ΟΜΤ ούτε ένα ευρώ από την ΕΚΤ.
Η απόφαση της ΕΚΤ για το πρόγραμμα του «σούπερ» Μάριο ελήφθη τελικά τον Σεπτέμβριο του 2012 κόντρα στις ενστάσεις της γερμανικής κεντρικής τράπεζας. Μάλιστα, ο διοικητής της Γενς Βάιντμαν είχε αμφισβητήσει και δημοσίως τη νομιμότητα του ΟΜΤ, υποστηρίζοντας ότι ξεπερνά τα όρια των αρμοδιοτήτων της ΕΚΤ.
Ο βασικός φόβος των Γερμανών ήταν ότι θα φορτωνόταν η ΕΚΤ, στην οποία είναι οι μεγαλύτεροι μέτοχοι, τοξικά κρατικά ομόλογα του Νότου. Γι' αυτό και μια σειρά οικονομολόγοι, πολιτικοί από όλους τους κομματικούς χώρους αλλά και πολίτες (35.000 άτομα έβαλαν την υπογραφή τους) προσέφυγαν στο συνταγματικό δικαστήριο της Καρλσρούης.
Επί έναν και πλέον χρόνο συνεδρίαζαν οι δικαστές, οι οποίοι κάλεσαν εκατοντάδες εμπειρογνώμονες να καταθέσουν -μεταξύ των οποίων τον Βάιντμαν, τον Γιεργκ Άσμουσεν ως τότε εκπρόσωπο της ΕΚΤ, τον υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε κ.λπ.- και χθες αποφάνθηκαν δύο πράγματα:
* Πρώτον, ότι οι ενάγοντες έχουν ένα δίκιο, ότι το ΟΜΤ «θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια σοβαρή αναδιανομή πόρων μεταξύ των κρατών μελών» κι ότι το πρόγραμμα μπορεί πράγματι να μην εμπίπτει στη δικαιοδοσία της ΕΚΤ, άρα δεν είναι συμβατό με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Παρόλα αυτά, θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως σύννομο, εάν ερμηνευόταν «περιοριστικά».
* Δεύτερον, και σημαντικότερο, ότι αρμόδιο για να αποφασίσει «εάν το πρόγραμμα παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών» είναι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θα λάβει μεν υπόψη το σκεπτικό της Καρλσρούης, αλλά τελικά θα στηρίξει την πολιτική της ΕΚΤ και θα χαρακτηρίσει νόμιμο το ΟΜΤ. Ενδεχομένως να ζητήσει μια κάποια τροποποίηση του προγράμματος, αλλά θεωρείται βέβαιο ότι δεν θα το αποκηρύξει.
Μετά την ανακοίνωση της απόφασης της Καρλσρούης το γραφείο Τύπου της ΕΚΤ τόνισε ουδέτερα ότι «η κεντρική τράπεζα υπογραμμίζει εκ νέου ότι δρα απόλυτα εντός των αρμοδιοτήτων της». Ανακοίνωση σε πιο ενοχλημένο ύφος έβγαλε και ο εκπρόσωπος της Κομισιόν: «Έχουμε εξηγήσει πολλές φορές ότι η ΕΚΤ δρα πάντοτε εντός των πλαισίων του κοινοτικού δικαίου».
Κανείς δεν βγήκε να πει πόσο χαίρεται που η Καρλσρούη αποφάσισε να κάτσει στ' αυγά της, αλλά ακόμη και ο εκπρόσωπος του Σόιμπλε βγήκε να θυμίσει ότι το υπουργείο Οικονομικών πάντοτε έλεγε ότι αρμόδιο για τα όποια θέματα της ΕΚΤ είναι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Ωστόσο, προς στιγμήν, οι αγορές συναλλάγματος αντέδρασαν νευρικά, με αποτέλεσμα να πέσει ελαφρά η ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου, του ελβετικού φράγκου και του γεν. Ενδεχομένως επειδή κάποιοι φοβούνται ότι για όσο διάστημα θα ασχολείται το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με το ΟΜΤ η ΕΚΤ μπορεί να αποφύγει να το χρησιμοποιήσει.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΑΚΗ ΜΠΑΛΗ
