Αμήχανη η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί από απόσταση τις εξελίξεις στην Αίγυπτο μετά την πραξικοπηματική ανατροπή από τον στρατό το βράδυ της Τετάρτης, του εκλεγμένου ισλαμιστή προέδρου της χώρας, Μοχάμεντ Μόρσι. Το διάδοχο "σχήμα" είναι ήδη έτοιμο στο Κάιρο, με τον πρόεδρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Άντλι Μαχμούντ Μανσούρ, να έχει ορκιστεί μεταβατικός πρόεδρος και τον πρώην διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Αιγύπτου, Φαρούκ Ελ Οκντά, να προαλείφεται για τη θέση του πρωθυπουργού στη μεταβατική κυβέρνηση.
Στο διάγγελμά του μετά τη χτεσινή ορκωμοσία, ο Μανσούρ είπε ότι η διενέργεια νέων εκλογών είναι ο μόνος δρόμος για να προχωρήσει η Αίγυπτος προς τα εμπρός, ωστόσο δεν έκανε καμία νύξη για τον χρόνο διεξαγωγής αυτών των εκλογών. Την ίδια ώρα, ο ανατραπείς ισλαμιστής πρόεδρος φέρεται να τελεί υπό κατ' οίκον περιορισμό, ενώ, σύμφωνα με τον αιγυπτιακό Τύπο, οι δικαστικές αρχές επέβαλαν στον ίδιο και σε άλλα 8 υψηλόβαθμα στελέχη των Αδελφών Μουσουλμάνων απαγόρευση εξόδου από τη χώρα με την κατηγορία της "προσβολής" του δικαστικού σώματος με δηλώσεις τους στα μέσα ενημέρωσης.
Γέφυρα με τους ισλαμιστές...
Πάντως, παραβλέποντας υποκριτικά την πραξικοπηματική ανατροπή του Μόρσι μόλις πριν ένα 24ωρο, ο νέος πρόεδρος προσπάθησε απροκάλυπτα να ρίξει γέφυρες με τους ισλαμιστές, καλώντας τους μάλιστα να συνεργαστούν για την «οικοδόμηση του έθνους», καθώς, όπως είπε, αποτελούν -κι αυτοί- "τμήμα του λαού" και είναι ευπρόσδεκτοι...
«Η οργάνωση των Αδελφών Μουσουλμάνων αποτελεί μέρος του λαού και είναι προσκεκλημένη να συμμετάσχει στην οικοδόμηση του έθνους, γιατί ουδείς πρόκειται να αποκλειστεί, κι αν απαντήσει θετικά στην πρόσκλησή μας, θα είναι ευπρόσδεκτη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μανσούρ. Επίσης και το Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας, ο κυριότερος συνασπισμός της αντιπολίτευσης, δήλωσε ότι αντιτίθεται στον αποκλεισμό των ισλαμιστικών κομμάτων από την πολιτική ζωή της χώρας. «Απορρίπτουμε πλήρως τον αποκλεισμό οποιουδήποτε κόμματος, ιδίως των ισλαμικών πολιτικών οργανώσεων», πρόσθεσε η οργάνωση. «Αυτό του οποίου γίνεται μάρτυρας η Αίγυπτος σήμερα δεν είναι ένα στρατιωτικό πραξικόπημα καθ' οιονδήποτε τρόπο. Ήταν μια απαραίτητη απόφαση που έλαβε η ηγεσία των ένοπλων δυνάμεων για να προστατεύσει τη δημοκρατία, να προασπίσει την ενότητα και την ακεραιότητα της χώρας, να αποκαταστήσει τη σταθερότητά της», αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση. Από την πλευρά τους, οι ισλαμιστές χαρακτήρισαν την ανατροπή του Μόρσι "στρατιωτικό πραξικόπημα" και αρνήθηκαν κάθε προσφορά να συνεργαστούν με το νέο καθεστώς. "Αρνούμαστε οποιαδήποτε συνεργασία με το καθεστώς των σφετεριστών", υπογραμμίζεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωσε που έδωσαν στη δημοσιότητα οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι.
Λίγο νωρίτερα, η στρατιωτική αστυνομία είχε συλλάβει τον ηγέτη της οργάνωσης, Μοχάμεντ Μπαντίε, στην πόλη Μάρσα Ματρούχ, στα βόρεια της Αιγύπτου, ενώ οι καθοδηγούμενες από τον στρατό αστυνομικές αρχές έβαλαν λουκέτο σε τρεις τηλεοπτικούς σταθμούς που πρόσκεινται στους Αδελφούς Μουσουλμάνους και συνέλαβαν δημοσιογράφους, τους οποίους ωστόσο άφησαν αργότερα ελεύθερους.
"Δεν θα πάρουμε τα όπλα"
Ανώτατο στέλεχος της ισλαμιστικής οργάνωσης διαβεβαίωσε ότι τα μέλη της δεν θα πάρουν τα όπλα εναντίον των στρατιωτικών, πρόσθεσε όμως ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν ποτέ το στρατιωτικό πραξικόπημα. «Πρόκειται για στρατιωτικό πραξικόπημα. Θα επιμείνουμε ωσότου αποκατασταθεί η νομιμότητα», δήλωσε ο Μοχάμεντ Ελ Μπελτάγκι, ηγετικό στέλεχος του πολιτικού βραχίονα των Αδελφών Μουσουλμάνων, του Κόμματος Ελευθερίας και Δικαιοσύνης, στη διάρκεια καθιστικής διαμαρτυρίας υπέρ του Μόρσι έξω από τέμενος στο Κάιρο, κοντά στο προεδρικό μέγαρο.
"Το κίνημα, το οποίο ιδρύθηκε πριν από 85 χρόνια και αντιμετώπισε σκληρή καταστολή κατά την περίοδο της διακυβέρνησης της Αιγύπτου από τους στρατιωτικούς, έχει αποκηρύξει τη βία εδώ και δεκαετίες" είπε ο Ελ Μπελτάγκι, εκτίμησε όμως ότι η ανατροπή του Μόρσι και της κυβέρνησης των Αδελφών Μουσουλμάνων ίσως εξωθήσει άλλες οργανώσεις σε βίαιη αντίσταση.
«Το θέμα τώρα είναι η θέση του ελεύθερου κόσμου, που ωθεί τη χώρα σε κατάσταση χάους και ωθεί άλλες οργανώσεις, εκτός των Αδελφών, να επανέλθουν στην ιδέα της αλλαγής κυβέρνησης διά της βίας», πρόσθεσε ο ίδιος. Σημειώνεται ότι ισλαμιστική οργάνωση που πρόσκειται στους Αδελφούς Μουσουλμάνους κάλεσε τους Αιγύπτιους να διαδηλώσουν σήμερα σε όλη τη χώρα, σε μια κινητοποίηση που τιτλοφορείται «Παρασκευή της Απόρριψης».
Τραπεζίτης για πρωθυπουργός
Στο μεταξύ, όπως έγραψε χθες στον ιστότοπό της η συνήθως καλά πληροφορημένη εφημερίδα "Αλ Αχράμ" του Καΐρου, οι στρατιωτικοί άρχισαν διαπραγματεύσεις με τον πρώην γενικό τραπεζίτη της χώρας προκειμένου να αναλάβει την πρωθυπουργία στη μεταβατική κυβέρνηση ώς τη διενέργεια νέων εκλογών. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η λύση αυτή επιλέχθηκε μετά την άρνηση του Μοχάμεντ Ελ Μπαραντέι, επικεφαλής του Εθνικού Μετώπου Σωτηρίας, του μεγαλύτερου συνασπισμού της αντιπολίτευσης, που συσπειρώνει φιλελεύθερα και αριστερά κόμματα, να αναλάβει την πρωθυπουργία. Η νέα κυβέρνηση θα διαθέτει τρεις αντιπροέδρους, έναν που θα είναι υπεύθυνος για θέματα ασφαλείας, έναν αρμόδιο για την οικονομία και έναν τρίτο για θέματα "κοινωνικής δικαιοσύνης".
Σημειώνεται ότι ο Ελ Μπαραντέι είχε εντολή από το Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας και οργανώσεις οι οποίες ηγήθηκαν των διαδηλώσεων εναντίον του Μόρσι να διαπραγματευτεί με τις ένοπλες δυνάμεις, ενώ ήταν επίσης παρών όταν ο στρατηγός Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, ανακοίνωνε την "αποπομπή" του Μόρσι.
Μέχρι χθες οι στρατηγοί διέρρεαν ότι ο Ελ Μπαραντέι, βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης για τη θητεία του στην ηγεσία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), "είναι η πρώτη μας επιλογή". Δεν έγιναν γνωστοί οι ακριβείς λόγοι για τους οποίους ο Ελ Μπαραντέι δεν δέχθηκε την προσφορά των στρατιωτικών, ωστόσο η άρνηση αυτή δεν φαίνεται να είναι άσχετη με τη γενικότερη δεινή οικονομική κατάσταση της Αιγύπτου. Ο Ελ Μπαραντέι πίεζε την κυβέρνηση Μόρσι να υπογράψει τη συμφωνία δανεισμού με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ύψους 4,8 δισ. δολαρίων, την οποία είχε διαπραγματευτεί τον περασμένο Νοέμβριο, αλλά ουδέποτε επικύρωσε ή εφάρμοσε. Η εφαρμογή της συμφωνίας αυτής θα συνοδεύονταν από ένα σκληρό "Μνημόνιο", που θα καταργούσε τις κυβερνητικές επιδοτήσεις σε καύσιμα και τρόφιμα και θα επέβαλλε ραγδαίες αυξήσεις φόρων στον ήδη δοκιμαζόμενο από την οικονομική κρίση αιγυπτιακό λαό.
Αμηχανία στη Δύση
Αμήχανη και μουδιασμένη η διεθνής κοινότητα, και ειδικά η Δύση, ζήτησε με χλιαρά σχόλια της να επιστρέψει σύντομα η Αίγυπτος στη δημοκρατική διαδικασία, ωστόσο είναι χαρακτηριστικό πως καμιά μεγάλη δυτική δύναμη δεν έκανε ρητά λόγο για πραξικόπημα κατά του ισλαμιστή προέδρου.
Μια από τις εντονότερες αντιδράσεις ήρθε από τη Γερμανία, ο υπουργός Εξωτερικών της οποίας, Γκίντο Βεστερβέλε, αναφέρθηκε σε "σοβαρή αποτυχία για τη δημοκρατία στην Αίγυπτο". "Επείγει για την Ευρώπη να επανέλθει όσο το δυνατόν γρηγορότερα η χώρα στη συνταγματική τάξη", πρόσθεσε ο Γερμανός υπουργός.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα δήλωσε πως είναι "βαθιά ανήσυχος" από τις εξελίξεις στη μεγαλύτερη αραβική χώρα, στην οποία οι ΗΠΑ προσφέρουν σημαντική στρατιωτική βοήθεια. "Καλώ τώρα τις αιγυπτιακές στρατιωτικές αρχές να επιστρέψουν όλη την εξουσία γρήγορα και με υπεύθυνο τρόπο σε μια πολιτική κυβέρνηση εκλεγμένη δημοκρατικά βάσει μιας ανοικτής και διαφανούς διαδικασίας", δήλωσε ο Ομπάμα. Δεν προέβη όμως σε κανένα χαρακτηρισμό για την ανατροπή του Μόρσι, αλλά ανακοίνωσε μόνο ότι θα ζητήσει από τις αρμόδιες υπηρεσίες και υπουργεία να μελετήσουν τις νομικές "συνέπειες" της νέας κατάστασης για τη βοήθεια που η Ουάσιγκτον προσφέρει κάθε χρόνο στην Αίγυπτο - και η οποία, σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, δεν μπορεί να χορηγείται σε μια χώρα στην οποία έχει σημειωθεί πραξικόπημα. Η Ουάσιγκτον διέταξε επίσης την εκκένωση της πρεσβείας της στο Κάιρο.
Η Βρετανία ανακοίνωσε πως θα συνεργαστεί με τη νέα εξουσία, αν και "δεν υποστηρίζουμε", όπως είπε ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, Ουίλιαμ Χέιγκ, "τις στρατιωτικές επεμβάσεις σ' ένα δημοκρατικό σύστημα"... Ο Χέιγκ δήλωσε πως η ανατροπή της κυβέρνησης Μόρσι είναι ένα "επικίνδυνο προηγούμενο, όμως οφείλουμε να καταλάβουμε πως αυτή η επέμβαση είναι δημοφιλής στον λαό".
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν ζήτησε "να επανέλθει στην εξουσία το συντομότερο δυνατόν μια πολιτική κυβέρνηση, αντανακλώντας τις προσδοκίες του λαού", και πρόσθεσε πως μια πολιτική λύση θα πρέπει να ενώνει το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων.
Η Κίνα δήλωσε πως "σέβεται την επιλογή του αιγυπτιακού λαού" και κάλεσε επίσης σε διάλογο και συμφιλίωση.
Η Ρωσία κάλεσε, από την πλευρά της, όλες τις πολιτικές δυνάμεις της Αιγύπτου να επιδείξουν "αυτοσυγκράτηση" και να τοποθετηθούν "εντός του δημοκρατικού πλαισίου, χωρίς βία και με σεβασμό των συμφερόντων όλων των στρωμάτων και όλων των θρησκευμάτων της αιγυπτιακής κοινωνίας".
Η Ε.Ε. κάλεσε επίσης όλες τις πλευρές "να επιστρέψουν γρήγορα στη δημοκρατική διαδικασία", κυρίως με τη διεξαγωγή νέων προεδρικών εκλογών, τις οποίες υποσχέθηκαν οι στρατιωτικοί, χωρίς όμως να προσδιορίσουν ημερομηνία. Η Ε.Ε. απέφυγε να μιλήσει για πραξικόπημα, ζητώντας πάντως να γίνουν σεβαστά τα δικαιώματα του ανατραπέντος προέδρου Μόρσι.
Στο Ισραήλ, η κυβέρνηση παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σιωπηλή σχετικά με την κρίση στην πρώτη αραβική χώρα με την οποία υπέγραψε συνθήκη ειρήνης το 1979. "Είναι εσωτερικό αιγυπτιακό πρόβλημα", δήλωσε μόνον ο υπουργός Μεταφορών, Ίσραελ Κατς.
