Η θριαμβευτική νίκη του Αντόνιο Κόστα στην Πορτογαλία απέδειξε ότι οι προοδευτικές δυνάμεις που μάχονται τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές μπορούν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και να αποκτήσουν ακόμη και την απόλυτη πλειοψηφία. Ιδιαιτέρως, μάλιστα όταν κερδίζουν τις εκλογές με αριστερές πολιτικές και απευθύνονται στον κόσμο της Αριστεράς και της προόδου διαψεύδοντας τις δημοσκοπήσεις και την καταστροφολογία της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς. Η νίκη του Κόστα αποτέλεσε οξυγόνο για την Ευρώπη, που προσπαθεί να ξεπεράσει το Σύμφωνο Σταθερότητας και την προηγούμενη λογιστική πολιτική των Βρυξελλών, που πλήγωσε όλη τη νότια Ευρώπη, αλλά και μια απάντηση στην αντιμετώπιση της πανδημίας και στους αντιεμβολιαστές.
Επιπλέον, είναι σαφές ότι η νίκη του Κόστα ξεκινά με ένα βάθος οκταετίας, εάν αναλογιστούμε ότι η νέα κυβέρνηση που θα παρουσιαστεί την τελευταία εβδομάδα του Φεβρουαρίου θα προχωρήσει, όχι μόνο με την απόλυτη πλειοψηφία, αλλά και μέσα σε ένα ιδιαίτερα θετικό οικονομικό πλαίσιο, όπως έδειξε η ιστορική άνοδος της ανάπτυξης κατά 4,9% το 2021, ύστερα από ύφεση 8,4% το 2020. Αυτό δεν σημαίνει βεβαίως πως οι Σοσιαλιστές δεν θα πρέπει να ακούσουν τις φωνές των εργαζομένων από πολλούς τομείς, και κυρίως της Υγείας, που ζητούν προσλήψεις και αυξήσεις μπροστά στις ανατιμήσεις.
Ο Κόστα απευθύνθηκε στους προοδευτικούς και αριστερούς πολίτες και οδήγησε τη ριζοσπαστική Αριστερά σε μεγάλη ήττα, γιατί οι μισοί ψηφοφόροι της αναγνώρισαν στους Σοσιαλιστές τη δύναμη που θα προστατεύσει τα δικαιώματά τους, αδιαφορώντας για τον γενικόλογο πολλές φορές καταγγελτικό λόγο της.
Τη ίδια στιγμή, είχαμε μια ριζοσπαστικοποίηση του συντηρητικού χώρου σε περισσότερο ακροδεξιές και νεοφιλελεύθερες τάσεις σε σχέση με τα δύο παραδοσιακά κόμματα της πορτογαλικής Κεντροαριστεράς. Στις κάλπες έχασαν αυτοί που μπροστά στους πολίτες εμφάνιζαν μια περισσότερο «κεντρώα» πολιτική και στρατηγική, όπως η ριζοσπαστική Αριστερά σε σχέση με τον Κόστα και η Κεντροδεξιά σε σχέση με την υπερ-νεοφιλελεύθερη Δεξιά και την Ακροδεξιά.
Η αύξηση του κατώτατου μισθού
Σε ό,τι αφορά τον προοδευτικό χώρο, ο Κόστα, με τον αριστερό του λόγο, τη μεγαλύτερη αύξηση του κατώτατου μισθού στην ιστορία της χώρας, στα 705 ευρώ, για 880.000 εργαζόμενους από την 1η Ιανουαρίου, τις δεσμεύσεις του για περαιτέρω άνοδο κατά σχεδόν 50 ευρώ το έτος, στα 900 ευρώ έως το 2026, την πρόθεσή του να υιοθετήσει την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας και την προοπτική ενίσχυσης της οικονομίας της χώρας με τα 16 δισ. του ταμείου ανάκαμψης, λεηλάτησε στην πράξη την ψήφο των κομμάτων της ριζοσπαστικής Αριστεράς καθιστώντας ανώφελη κάθε συζήτηση γιατί η χώρα οδηγήθηκε στις κάλπες ή ότι η ριζοσπαστική Αριστερά θα αποτελέσει ανάχωμα στην άνοδο των ακροδεξιών.
To Σοσιαλιστικό Κόμμα με 41,68% και άνοδο 5,34% σε σχέση με τις εκλογές του 2019 κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή, κερδίζοντας επίσης σχεδόν 340.000 ψήφους, πλησιάζοντας τις περίπου 350.000 ψήφους που έχασαν το Μπλόκο, το Πορτογαλικό Κ.Κ. και οι Πράσινοι, με το Μπλόκο και το Πορτογαλικό Κ.Κ. να χάνουν τη μισή Κοινοβουλευτική Ομάδα τους και τους Πράσινους να μένουν εκτός Βουλής. Άλλες περίπου 93.000 ψήφους έχασε και το προοδευτικό φιλοζωικό ΡΑΝ. Οι δημοσκοπήσεις είχαν προβλέψει την πτώση των κομμάτων της ριζοσπαστικής Αριστεράς, αλλά «μυστηριωδώς» όχι την άνοδο των Σοσιαλιστών, όταν ιστορικά είναι γνωστό ότι η άνοδός του ενός σημαίνει την πτώση του άλλου.
Η εκτίναξη της Ακροδεξιάς
Το δεξιό PDS κατάφερε να σημειώσει οριακή άνοδο 0,4%, μόλις στο 27,8% ή κατά 40.000 ψήφους, ενώ το άλλο ιστορικό δεξιό κόμμα, το CDS-PP, βούλιαξε στο 1,61%, χάνοντας 135.000 και τους πέντε βουλευτές του, για να μείνει εκτός Βουλής, με αποτέλεσμα να διαψευστούν όλες οι δημοσκοπήσεις για «τεχνική ισοπαλία» του PDS με τους Σοσιαλιστές, όταν μάλιστα η διαφορά τους πλησίασε τις 14 μονάδες. Η εκτίναξη του ακροδεξιού Chega στο 7,15%, με άνοδο 5,86% και επιπλέον 317.000 ψήφους, και η ισχυρή άνοδος της νεοφιλελεύθερης Φιλελεύθερης Πρωτοβουλίας IL στο 4,98%, με άνοδο 3,69%, ή κατά 200.000 ψήφους, επιβεβαίωσαν τις εκτιμήσεις των δημοσκοπήσεων.
Ορισμένοι στην Πορτογαλία προεξόφλησαν την αυτοκτονία και το τέλος της ριζοσπαστικής Αριστεράς στη Λισσαβώνα, παραβλέποντας το γεγονός ότι στις περιόδους αριστερής πολιτικής του Σοσιαλιστικού Κόμματος γεμίζουν οι κάλπες του και σε περιόδους μετριοπαθούς ή συντηρητικής πολιτικής του γεμίζουν οι κάλπες κυρίως του Μπλόκου της Αριστεράς, με βάση τα εκλογικά αποτελέσματα της τελευταίας εικοσαετίας. Η μάχη στον προοδευτικό χώρο στην Πορτογαλία διεξάγεται κυρίως για την ηγεμονία των προοδευτικών και αριστερών ψηφοφόρων και όχι των αποκαλούμενων κεντρώων.
Υπάρχει μια μεγάλη ιστορική διαφορά ανάμεσα στον σοσιαλισμό της Ιβηρικής Χερσονήσου, και όχι μόνο, και την Ελλάδα, γιατί τα σοσιαλιστικά κόμματα είναι «κόκκινα» και θεωρούνται στη συνείδηση του κόσμου και του πολιτικού συστήματος τμήμα της Αριστεράς. Αυτό ισχύει και για το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Πορτογαλίας, που ιδρύθηκε μόλις στις 19 Απριλίου του 1973 στη Γερμανία, με μικρή διαφορά από το «πράσινο» ΠΑΣΟΚ που ίδρυσε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1974 ο Ανδρέας Παπανδρέου, που για να φτάσει στο 48% δεν κουραζόταν να δηλώνει ότι δεν ανήκει στην Αριστερά.
Οι προοδευτικοί πολίτες άφησαν τον καναπέ
Για τα θύματα του νεοφιλελευθερισμού και του Μνημονίου ο Κόστα έσωσε τη χώρα και το εισέπραξε στις κάλπες. Τα τρία κόμματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της οικολογίας θα πρέπει να επανασχεδιάσουν την πολιτική και τη στρατηγική τους
Αρέσει δεν αρέσει, ο Κόστα κέρδισε τις εκλογές στην Πορτογαλία σαν αριστερός και απευθύνθηκε και κέρδισε τον κόσμο της Αριστεράς και τους προοδευτικούς πολίτες, που όχι μόνο εγκατέλειψαν, κυρίως το Μπλόκο και δευτερεύοντος το Πορτογαλικό Κ.Κ., αλλά και ορισμένους που αυτή τη φορά ξεβολεύτηκαν από τον καναπέ που είχαν καθίσει το 2019 και έτρεξαν στις κάλπες μπροστά στον πανικό που τροφοδότησαν οι δημοσκοπήσεις για «τεχνική ισοπαλία» των Σοσιαλιστών με τη Δεξιά. Η άνοδος της συμμετοχής στις εκλογές κατά 9% οφείλεται κυρίως στην επιστροφή των προοδευτικών και αριστερών ψηφοφόρων στις κάλπες και δευτερευόντως στη νεανική ψήφο, που εκφράστηκε δυστυχώς διαμέσου της υπερ-νεοφιλελεύθερης IL και της Ακροδεξιάς.
Οι εκλογές της προηγούμενης Κυριακής απλώς επισφράγισαν το στρατηγικό λάθος της ριζοσπαστικής Αριστεράς να επιλέξει να μη λερώσει τα χέρια της με την κυβερνητική εξουσία τον Οκτώβριο του 2015, επηρεασμένη σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 2015. Αντί να αποτελέσουν μέρος της λύσης στην Πορτογαλία, το Μπλόκο, το Κ.Κ. και οι Πράσινοι επέλεξαν, και μάλιστα με χωριστές συμφωνίες, την κυβέρνηση μειοψηφίας των Σοσιαλιστών του Κόστα. Για τα θύματα του νεοφιλελευθερισμού και του Μνημονίου ο Κόστα έσωσε τη χώρα και το εισέπραξε στις κάλπες τη στιγμή που απειλήθηκε το μέλλον τους από τον κίνδυνο της επιστροφής της Δεξιάς.
Ο Πάμπλο Ιγκλέσιας, όπως και ο Αλέξης Τσίπρας, ήξεραν ότι, για να βγουν οι χώρες τους από τη μνημονιακή πολιτική και να έχουν ένα μέλλον, η Αριστερά έπρεπε να βρίσκεται στην κυβέρνηση και στη λήψη των αποφάσεων. Στη Λισσαβώνα, τα κόμματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς επέλεξαν μια άλλη στρατηγική, που την πλήρωσαν με καθυστέρηση στις κάλπες.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Κόστα έχει επιλέξει εδώ και χρόνια ως συνομιλητή του στην Ελλάδα κάποιον που δεν ανήκει στην πολιτική οικογένεια των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, αλλά τον εκπρόσωπο του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς, διότι αναγνωρίζει τις κοινές πολιτικές και στρατηγικές επιδιώξεις ανάμεσα στο δύο κόμματα για το μέλλον των χωρών τους και της Ευρώπης.
«Οι απόλυτες πλειοψηφίες δεν άφησαν καλές αναμνήσεις στην Πορτογαλία» τόνισε η συντονίστρια του Μπλόκου βγαίνοντας από τη συνάντησή της με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Μαρσέλο Ρεμπέλο Ντε Σόουσα, ενώ ο σεχταρισμός με τον οποίο το Πορτογαλικό Κ.Κ. ανέλυσε τα εκλογικά αποτελέσματα αποτελεί ένα λανθασμένο σημείο εκκίνησης για την επόμενη ημέρα της ήττας. Τα τρία κόμματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Οικολογίας στην Πορτογαλία θα πρέπει σίγουρα να επανασχεδιάσουν την πολιτική και τη στρατηγική τους, γιατί το επόμενο διάστημα δεν θα λείψουν οι μεγάλες προκλήσεις, όπως δείχνει και ο αναβρασμός σε μεγάλες κατηγορίες εργαζομένων και η πρόσφατη μεγάλη πορεία των ντελιβεράδων στο κέντρο της Λισσαβώνας. Ας μην ξεχνάμε ότι τόσο για τους νικητές Σοσιαλιστές όσο και για την ηττημένη ριζοσπαστική Αριστερά το τέλος της Ιστορίας δεν έφθασε ούτε στην Πορτογαλία ούτε σε καμιά άλλη γωνιά της γης και ότι ο δρόμος για έναν δικαιότερο κόσμο είναι αρκετά μακρύς.
