«Είχαμε ένα εκπληκτικό εκλογικό αποτέλεσμα, που διασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία χωρίς να το περιμένει κανείς. Είχαμε μια μεγάλη και ξαφνική μετακίνηση ψήφων της ριζοσπαστικής Αριστεράς στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, γιατί δεν ήθελαν να δουν τη συμμαχία της Δεξιάς με την Ακροδεξιά να κυβερνά τη χώρα. Ο ηγέτης του κεντροδεξιού PSD ακόμη και την τελευταία ημέρα της προεκλογικής εκστρατείας δεν απέκλεισε το να σχηματίσει κυβέρνηση ακόμη και με την αποχή του ακροδεξιού Chega, γεγονός που πυροδότησε τα δημοκρατικά ένστικτα και τις αντιδράσεις των προοδευτικών πολιτών υπέρ του Σοσιαλιστικού Κόμματος» τόνισε στην ΑΥΓΗ η Άνα Γκόμες, η πρώην διπλωμάτης και ευρωβουλευτής του Σοσιαλιστικού Κόμματος και υποψήφια Πρόεδρος της Δημοκρατίας, που συμμετείχε μεταξύ άλλων και στο Progressive Forum.
Η Γκόμες ήταν ευρωβουλευτής από το 2004 έως το 2019 και διακρίθηκε με τις πρωτοβουλίες της κατά της διαφθοράς και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ήταν υποψήφια στις προεδρικές εκλογές του 2001 αποτελώντας τη γυναίκα υποψήφια που πήρε τις περισσότερες ψήφους στην ιστορία της Πορτογαλικής Δημοκρατίας, ενώ έχει τιμηθεί από το ελληνικό κράτος ως κυρία του Τάγματος του Φοίνικα.
Συνέντευξη στον Αργύρη Παναγόπουλο
- Είδαμε τον Αντόνιο Κόστα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα να διαψεύδουν τις δημοσκοπήσεις...
Αυτό έγινε χάρις στον ηγέτη του κεντροδεξιού PSD Ρούι Ρίο, που δεν απέκλεισε την κυβερνητική του συνεργασία με το ακροδεξιό Chega. Κάτι που έκανε πολύ κόσμο της Αριστεράς να μετακινηθεί προς το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Όλοι μας γνωρίζουμε παραδοσιακούς ψηφοφόρους του Πορτογαλικού Κ.Κ. και του Μπλόκου που δεν μπορούσαν να επιτρέψουν στην Ακροδεξιά να έχει λόγο για το μέλλον της χώρας μας. Η νίκη του Σοσιαλιστικού Κόμματος οφείλεται αποκλειστικά στην αλλαγή στάσης των ψηφοφόρων του Μπλόκου και του Πορτογαλικού Κ.Κ.
Τη στιγμή που οι προοδευτικές και αριστερές ψήφοι συνέκλιναν στο Σοσιαλιστικό Κόμμα η Δεξιά ήταν κατακερματισμένη. Το νέο υπερ-νεοφιλελεύθερο κόμμα Φιλελεύθερη Πρωτοβουλία έβγαλε οκτώ βουλευτές απορροφώντας ψήφους κυρίως από τα παραδοσιακά κόμματα της Δεξιάς, ενώ αντίστοιχα το ακροδεξιό Chega απορρόφησε ένα άλλο τμήμα των δεξιών ψηφοφόρων και άλλων πολιτών που προηγούμενα δεν ψήφιζαν. Δεν είναι τυχαίο ότι το δεξιό CDS - PP, που εκπροσωπείτο στη Βουλή από την ίδρυση της πορτογαλικής Δημοκρατίας βρέθηκε εκτός Βουλής. Τα δύο παραδοσιακά κόμματα της Δεξιάς έχασαν ψήφους από τα δεξιά τους, τους νεοφιλελεύθερους και το ακροδεξιό, ρατσιστικό και ξενοφοβικό Chega.
- Ο Κόστα διασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία...
Με βάση το πολιτικό σύστημα της Πορτογαλίας ο Κόστα διασφάλισε την απόλυτη εξουσία. Είχαμε τις πιο προσωποποιημένες εκλογές στην ιστορία της δημοκρατίας μας. Ήταν η πρώτη φορά που κανείς δεν μιλούσε για τους άλλους υποψήφιους βουλευτές. Όλη η προσοχή είχε στραφεί στους ηγέτες των κομμάτων. Ο κόσμος της ριζοσπαστικής Αριστεράς που ψήφισε τον Κόστα δεν ήθελε να του δώσει την απόλυτη πλειοψηφία. Ήθελε να φράξει τον δρόμο στην Ακροδεξιά. Μας το έλεγαν τις τελευταίες ημέρες οι φίλοι μας και οι γνωστοί μας που ψήφιζαν πάντα το Κ.Κ. και το Μπλόκο. Κανείς ίσως δεν σκέφτηκε ότι έτσι θα έδινε την απόλυτη πλειοψηφία στον Κόστα.
Μια εβδομάδα πριν από τις εκλογές ο ίδιος ο Κόστα έκανε μια σημαντική ανακοίνωση κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας κατανοώντας ότι δεν μπορούσε να αποκτήσει την απόλυτη πλειοψηφία, γιατί το γεγονός ότι τη διεκδίκησε είχε μια αρνητική αντίδραση από τον κόσμο, γιατί υπάρχει μια πικρή εμπειρία στην Πορτογαλία όταν η Δεξιά είχε την απόλυτη πλειοψηφία, αλλά και όταν το Σοσιαλιστικό Κόμμα είχε την απόλυτη πλειοψηφία με τον Ζοζέ Σόκρατες. Οι απόλυτες πλειοψηφίες του Καβάκο Σίλβα και του Ζοζέ Σόκρατες άφησαν τραύματα στην πορτογαλική κοινωνία.
Ο Κόστα είδε τις δημοσκοπήσεις και κατάλαβε ότι η διεκδίκηση της απόλυτης πλειοψηφίας θα στρεφόταν εναντίον του και με μια μεγάλη τακτική κίνηση, που πρέπει να του αναγνωριστεί, άλλαξε αμέσως τους στόχους της προεκλογικής εκστρατείας του. Μια εβδομάδα πριν από τις εκλογές υποστήριξε τον διάλογο με όλους για τη σωστή διακυβέρνηση της χώρας. Αφουγκράστηκε το κλίμα και άλλαξε την πολιτική του, αλλά ο Ρούι Ρίο του χάρισε την απόλυτη πλειοψηφία τρομάζοντας τους ψηφοφόρους του Κ.Κ. και του Μπλόκου.
- Οι εκλογές ήταν απαραίτητες;
Νομίζω ότι οι εκλογές δεν ήταν απαραίτητες. Οδηγηθήκαμε στις εκλογές γιατί τις ήθελαν κυρίως ο Κόστα και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Μαρσέλο Ρεμπέλο Ντε Σόουζα. Σε αυτό το κρίσιμο σημείο τα κόμματα στα αριστερά του Σοσιαλιστικού Κόμματος ανέλαβαν τον ρόλο του χρήσιμου ανόητου. Έδωσαν στον Κόστα την πρόφαση που ήθελε για να κάνει εκλογές. Ο Κόστα ήθελε την απόλυτη πλειοψηφία ήδη από το 2019, φθάνοντας μάλιστα πολύ κοντά. Αυτή τη φορά πίστεψε ότι θα την αποκτήσει με τη γενική αίσθηση ότι κυβέρνησε καλά και ότι αντιμετώπισε καλά την πανδημία. Ήταν η ιδανική στιγμή.
Το Κ.Κ. και το Μπλόκο, παρά την πικρή τους εμπειρία από το 2011 που είχαν χάσει ένα μεγάλο τμήμα των ψηφοφόρων τους, του έδωσαν την πρόφαση και την ευκαιρία για να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές. Ο Κόστα οδηγήθηκε στις εκλογές ζητώντας την απόλυτη πλειοψηφία και έκανε πίσω όταν είδε ότι συναντούσε αντιδράσεις από τον κόσμο. Η έκπληξη του Κόστα ήταν πολύ μεγάλη το βράδυ των εκλογών, γιατί και ο ίδιος δεν πίστευε ότι θα τα καταφέρει. Το βράδυ πριν τις εκλογές ο Κόστα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα είχαν την αίσθηση ότι οδηγούμαστε σε μια μάχη στήθος με στήθος με το PDS. Ο φόβος των ψηφοφόρων του Μπλόκου και του Κ.Κ. άλλαξε την κατάσταση.
Είναι σαφές ότι ο Κόστα έχει μια αριστερή πλειοψηφία, που του την έδωσε ο κόσμος της Αριστεράς, αυτοί που ψηφίζουν Σοσιαλιστικό Κόμμα, Κ.Κ. και Μπλόκο. Δεν ξέρουμε όμως κατά πόσο θα ικανοποιήσει τις προσδοκίες αυτού του κόσμου.
- Τον Δεκέμβριο όμως ανακοίνωσε μια ικανοποιητική αύξηση του κατώτατου μισθού, μίλησε για τετραήμερη εβδομάδα εργασίας και είχε έναν αριστερό προεκλογικό λόγο...
Αυτές ήταν βασικές προϋποθέσεις για να κατέβει και να κερδίσει τις εκλογές. Ιδιαίτερα μετά τη ρήξη που προκλήθηκε με το Μπλόκο και το Κ.Κ. για τον προϋπολογισμό προσπάθησε να κεφαλαιοποιήσει τα θετικά της κυβέρνησής του και προχώρησε στην αύξηση του κατώτατου μισθού, που αποτελεί ένα σημαντικό λαϊκό μέτρο.
Οι λόγοι που οδήγησαν στο μπλοκάρισμα του προϋπολογισμού από το Κ.Κ. και το Μπλόκο ήταν άνευ ουσίας και μπορούσε να βρεθεί ένας συμβιβασμός τόσο για τα εργασιακά όσο και για τα θέματα της Υγείας και της οικονομίας.
- Τι νομίζετε ότι πρέπει να γίνει τώρα;
Στην ημερήσια διάταξη θα πρέπει να μπουν οι μεταρρυθμίσεις που έχει απολύτως ανάγκη η χώρα μας. Αυτή τη φορά κανείς μέσα στο Σοσιαλιστικό Κόμμα και ο ίδιος ο Κόστα δεν θα μπορούν να ισχυριστούν ότι τους εμποδίζουν πολιτικά κάποιοι. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία, γιατί δεν υπάρχουν πια πολιτικά κωλύματα και ούτε οι πιέσεις των θεσμών.
Νομίζω και ελπίζω ο Κόστα να απευθυνθεί σε όλους με ένα πνεύμα διαλόγου και συνεργασίας. Ο ίδιος το βράδυ των εκλογών υπογράμμισε ότι απόλυτη πλειοψηφία δεν σημαίνει απόλυτη εξουσία, παρ’ όλο που για το πολιτικό μας σύστημα σημαίνει την απόλυτη εξουσία.
Ένας από τους μεγάλους χαμένους τη νύχτα των εκλογών ήταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, που έλπιζε ότι οι εκλογές θα οδηγούσαν στη ρήξη του Κόστα με τα άλλα κόμματα της Αριστεράς και ότι το δεξιό PDS θα μετατρεπόταν σε έναν άξονα μιας οικουμενικής συνεργασίας ή κυβέρνησης. Κάτι που δύο ημέρες πριν από τις εκλογές το παραδεχόταν και το Σοσιαλιστικό Κόμμα, ως μια από τις μετεκλογικές επιλογές. Αυτό βέβαια θα ενίσχυε την επιρροή του δεξιού Προέδρου της Δημοκρατίας στην πολιτική σκηνή. Οι πολίτες έδωσαν στον Κόστα την απόλυτη πλειοψηφία και διέγραψαν τον κίνδυνο οικουμενικών ή άλλων συντηρητικών λύσεων με αποτέλεσμα να περιοριστούν τα περιθώρια παρέμβασης του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Ο Κόστα στην πράξη απέκτησε την απόλυτη εξουσία και όλα θα εξαρτηθούν από τον τρόπο που θα κινηθεί ως ηγέτης για να ηγεμονεύσει πολιτικά, πέρα από την πλειοψηφία που έχει στη Βουλή. Νομίζω και ελπίζω να ακολουθήσει μια πολιτική διαλόγου, όπως είπε το βράδυ των εκλογών. Υποστηρίζοντας ότι θέλει να συμφιλιώσει τον λαό με την ιδέα της απόλυτης πλειοψηφίας. Αυτό αποτελεί μια ακόμη ένδειξη ότι και ο ίδιος έχει συνειδητοποιήσει πως ο κόσμος έχει κακή μνήμη και εμπειρία από τις απόλυτες πλειοψηφίες.
Πολλά πράγματα θα εξαρτηθούν από το πώς θα κυβερνήσει, την ικανότητα του Κοινοβουλίου να αφουγκράζεται την κοινωνία, αλλά και τη στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Θα είναι σημαντικό εάν το Μπλόκο και το Κ.Κ. κάνουν μια καλή αντιπολίτευση στη Βουλή και εάν επιστρέψουν στους δρόμους για να διεκδικήσουν αυτά που θεωρούν δίκαια, γιατί δεν πρέπει να αφεθεί ο ρόλος της αντιπολίτευσης στους ακροδεξιούς, τους ρατσιστές και τους υπερ-νεοφιλελεύθερους. Πρέπει να υπάρχει μια σοβαρή δημοκρατική αντιπολίτευση που δεν θα αφήσει το μονοπώλιο της αντιπολίτευσης στο ακροδεξιό Chega και την IL. Από έναν βουλευτή, τα δύο αυτά κόμματα έχουν 12 και 8 βουλευτές αντιστοίχως. Θα έχουν μια ορατότητα στη Βουλή και δεν πρέπει να την αποκτήσουν στους δρόμους.
Η προάσπιση των δημοκρατικών θεσμών και της προοδευτικής κοινωνίας από τους εχθρούς των εργαζομένων, της κοινωνίας και όλων των ανθρώπων νομίζω ότι έχει ανάγκη μια δημοκρατική αντιπολίτευση. Νομίζω ότι τα κόμματα αριστερά του Σοσιαλιστικού Κόμματος θα πρέπει να λύσουν τα προβλήματα της γραμμής και της ηγεσίας τους και να κάνουν σοβαρή αντιπολίτευση στη Βουλή και στους δρόμους. Αυτό θα βοηθήσει τη δημοκρατία και θα δημιουργήσει προβλήματα στην Ακροδεξιά, ενώ παράλληλα θα τους προσφέρει τη δυνατότητα να ανακτήσουν τις δυνάμεις τους, όπως έκαναν από το 2011 έως το 2015.
- Σήμερα όμως υπάρχει ένα θετικό οικονομικό κλίμα για τον Κόστα, όπως έδειξε και η ταχύτατη ανάκαμψης της οικονομίας της χώρας, πέρα από τους πόρους του ταμείου ανάκαμψης, που θα ενισχύσουν και αυτοί τις προσπάθειές της...
Σήμερα το Σοσιαλιστικό Κόμμα βρέθηκε με πολλούς και άπειρους βουλευτές. Ο Κόστα δήλωσε ότι θα σχηματίσει μια πιο ολιγομελή κυβέρνηση, χρησιμοποιώντας ασφαλώς πολλούς σημερινούς υπουργούς με εμπειρία, ή θα τους μεταφέρει σε άλλες υπουργικές αρμοδιότητες. Θα υπάρξει μια ανανέωση προσώπων σε πολλά θεσμικά όργανα και αυτό είναι θετικό. Μια πρώτη εικόνα θα την έχουμε στις 9 Φεβρουαρίου και θα πρέπει να περιμένουμε έως στις 22 Φεβρουαρίου για να δούμε την τελική σύνθεση της κυβέρνησης.
Η κυβέρνηση του Κόστα θα βρεθεί σε ένα ιδανικό οικονομικό περιβάλλον. Σε μια πρωτοφανή θετική κατάσταση, εάν μάλιστα αναλογιστούμε τις περιπέτειες με το Μνημόνιο και τη λιτότητα και όλα αυτά που ζήσαμε με την οικονομική κρίση και αργότερα με τα πρώτα κύματα της πανδημίας. Ο Κόστα βρίσκεται με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες. Αυτό αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για τον Κόστα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα, που στο εσωτερικό του είναι αρκετά συμπαγές, γεγονός όμως που τους βάζει πιο ψηλά τον πήχη, γιατί δεν θα μπορέσει να υπάρξει κανένα άλλοθι εάν κάτι δεν πάει καλά.
Οι πόροι του ταμείου ανάκαμψης θα έρθουν σε μια στιγμή ουσιαστικής ανάκαμψης της οικονομίας, οι πιστοληπτικοί οίκοι έχουν εμπιστοσύνη στην Πορτογαλία, όπως έδειξαν και προεκλογικά, και ο Κόστα έχει απέναντί του τις πλέον ιδανικές πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Γι’ αυτό νομίζω ότι θα πρέπει να προχωρήσει στις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη η χώρα μας.
