Του Στρατή Αγγελή
Τέσσερις μήνες χρειάστηκε η Ρωσία για να ανατρέψει με μεθοδικές κινήσεις τη στρατιωτική ισορροπία στον εμφύλιο της Συρίας και να νεκραναστήσει το καθεστώς του προέδρου Μπασάρ Αλ Άσαντ. Το καλοκαίρι οι κυβερνητικές δυνάμεις ήταν κατακερματισμένες και η στήριξη της σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολά από το γειτονικό Λίβανο -με τις ευλογίες της Τεχεράνης- ήταν καθοριστικής σημασίας ώστε να σταθούν στα πόδια τους οι στρατιώτες του Άσαντ. Το φθινόπωρο όμως τα πράγματα άλλαξαν.
Το Κρεμλίνο αποφάσισε να περάσει από τον ανεφοδιασμό του συριακού στρατού στην άμεση στρατιωτική εμπλοκή, πρώτα με αεροπορική στήριξη των αμυνομένων κυβερνητικών, κατόπιν με αεροπορικές επιδρομές κατά των βάσεων των ανταρτών πίσω από τις γραμμές του μετώπου. Η άμεση ρωσική επέμβαση ξεκίνησε στις 30 Σεπτεμβρίου μετά από αίτημα της Δαμασκού, ενώ προηγήθηκαν επαφές στο ανώτατο επίπεδο με το Ισραήλ και συντονισμός για να αποφευχθούν... παρεξηγήσεις.
Στις αεροπορικές επιδρομές προστέθηκαν στις 8 Οκτωβρίου πλήγματα με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς (αντίστοιχου τύπου με τους αμερικανικούς κρουζ), που εκτοξεύθηκαν πρώτα από πλοία στην Κασπία, κατόπιν από πλοία στην Ανατολική Μεσόγειο, σε ακόμη μία επίδειξη δύναμης της Μόσχας. Ταυτόχρονα, πολλαπλασιάστηκαν οι έξοδοι των ρωσικών βομβαρδιστικών και μαχητικών από τη βάση της Λαττάκειας και έφτασαν τις 500 μέσα σε μία εβδομάδα στις αρχές Φεβρουαρίου. Οι Αμερικανοί καταγγέλλουν ότι τα ρωσικά βομβαρδιστικά χτυπούν όλους τους αντικαθεστωτικούς αντάρτες, δηλαδή όχι μόνο τους τζιχαντιστές, ενώ οι Ρώσοι με περισσή ειρωνεία ζήτησαν από την Ουάσιγκτον να τους δώσει πληροφορίες για τις θέσεις εκείνων των ανταρτών που δεν είναι φανατικοί ισλαμιστές.
Περικυκλωμένοι οι αντικαθεστωτικοί
Τις δύο τελευταίες εβδομάδες οι αντικαθεστωτικοί αντάρτες που υποστήριζε η Δύση περικυκλώθηκαν στο Χαλέπι από την τανάλια των κυβερνητικών δυνάμεων και των Κούρδων βόρεια της πόλης, που έκλεισαν τις οδούς ανεφοδιασμού μέσω Τουρκίας. Καθώς γράφονταν αυτές οι γραμμές έμενε ανοιχτός μόνο ένας διάδρομος βορειοδυτικά της πόλης. Οι πολεμιστές του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, αλλά και οργανώσεων όπως η τζιχαντιστική Αλ Νούσρα έχουν ουσιαστικά αποκλειστεί στο ανατολικό Χαλέπι, μαζί με 200.000 - 300.000 αμάχους (οι αριθμοί είναι κατ' εκτίμηση). Για να υπερασπιστούν τις θέσεις τους, χρειάζονται αντιαεροπορικά και αντιαρματικά όπλα που δεν φαίνεται να φτάνουν από πουθενά. Το Χαλέπι, πάλαι ποτέ οικονομική πρωτεύουσα της Συρίας, με δύο εκατομμύρια κατοίκους, είναι σωρός από ερείπια.
Οι πολιτικές αντοχές της Ευρώπης στο προσφυγικό δοκιμάστηκαν και εξαντλούνται, οι επιθέσεις των τζιχαντιστών στο Παρίσι φούντωσαν την ανησυχία και τις ακροδεξιές φωνές, τα προσωπεία πέφτουν στην ανατολική Ευρώπη, ο Ταγίπ Ερντογάν εκβιάζει πλέον όχι μόνο πίσω από κλειστές πόρτες, κραυγάζει δημοσίως. Επείγει μια κατάπαυση του πυρός στη Συρία, αλλά με ποιους όρους;
Μόσχα και Ουάσιγκτον
Η Μόσχα πρότεινε να σιγήσουν τα όπλα την 1η Μαρτίου, παρουσίασε «συγκεκριμένο» σχέδιο στους Αμερικανούς, οι οποίοι εμφανίστηκαν όμως αρνητικοί και ζήτησαν άμεση κατάπαυση του πυρός για να μην αλλάξουν περαιτέρω οι στρατιωτικές ισορροπίες υπέρ του Άσαντ. Σε αυτό το κρίσιμο σημείο ήρθε η προειδοποίηση του Ρώσου πρωθυπουργού Μεντβέντεφ το βράδυ της περασμένης Πέμπτης ότι μια χερσαία επιχείρηση στη Συρία θα μπορούσε να πυροδοτήσει παγκόσμιο πόλεμο. «Όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές πρέπει να υποχρεωθούν να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αντί να ξεκινήσουν έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο» είπε ο Μεντβέντεφ. Η προειδοποίηση απευθύνεται προφανώς στη Δύση, στους Άραβες, στην Τουρκία, αλλά και στο καθεστώς Άσαντ. Στη σύνοδο του Μονάχου Κέρι και Λαβρόφ τα βρήκαν κάπου στη... μέση. Ανακοίνωσαν ότι θα επιδιώξουν παύση των εχθροπραξιών σε μία εβδομάδα και επίσπευση της αποστολής ανθρωπιστικής βοήθειας σε αποκλεισμένες πόλεις, αλλά -κι εδώ είναι ένα κρίσιμο σημείο- θα συνεχιστούν οι επιθέσεις εναντίον του ISIS και της οργάνωσης Αλ Νούσρα (παρακλάδι της Αλ Κάιντα).
Τα περιθώρια ελιγμών της Ουάσιγκτον στενεύουν στη Συρία μεσοπρόθεσμα. Εάν οι Αμερικανοί εξέταζαν κάποτε στα σοβαρά τη δημιουργία ζωνών απαγόρευσης πτήσεων -όπως πίεζε η Τουρκία- για την προστασία «φιλοδυτικών ανταρτών» και προσφύγων, η ρωσική επέμβαση και η αντιαεροπορική ομπρέλα των S-400 στη Λατάκεια από τα τέλη Νοεμβρίου (μετά την κατάρριψη του ρωσικού βομβαρδιστικού από τους Τούρκους) έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα, που μάλλον αποκλείουν αυτό το σενάριο, καθώς θα οδηγούσε σε ανοιχτή σύγκρουση με τη Μόσχα. Στα συρτάρια του Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται ότι μένουν τα σχέδια για ζώνες ασφαλείας μέσα στο συριακό έδαφος, νότια των τουρκικών συνόρων, ώστε να σπάσει η εδαφική ενότητα των κουρδικών περιοχών από το μαρτυρικό (και ελεύθερο εδώ και έναν χρόνο Κομπάνι) ώς το Αφρίν. Τα εγκαίνια διπλωματικού γραφείου της αυτόνομης Ροζάβα (δυτικού Κουρδιστάν) στη Μόσχα ήταν ακόμη ένα ρωσικό χαστούκι στην Άγκυρα.
Ερντογάν: Διαλέξτε με ποιον θα πάτε...
Στη βορειοανατολική Συρία κοντά στο Καμισλί, δίπλα στα τουρκικά σύνορα, οι Κούρδοι «φιλοξενούν» Ρώσους μηχανικούς και στρατιωτικούς που επεκτείνουν το αεροδρόμιο. Να σημειωθεί ότι εκεί υπάρχει και θύλακας δυνάμεων του Άσαντ. Ανατολικότερα, κοντά στο τριεθνές Συρίας - Τουρκίας - Ιράκ, δορυφορικές φωτογραφίες που αποκάλυψε το BBC τον Ιανουάριο έδειξαν την επέκταση ενός άλλου μικρού αεροδρομίου από τους... Αμερικανούς, επίσης φιλοξενούμενους των Κούρδων. Ακολούθησε την περασμένη εβδομάδα η επίσκεψη Αμερικανών αξιωματικών στο Κομπάνι, που έβγαλε από τα... ρούχα του τον Ερντογάν, ο οποίος ζήτησε από την Ουάσιγκτον να διαλέξει με ποιον θα πάει, με την Τουρκία ή με τους «τρομοκράτες» (Κούρδους). Η Ουάσιγκτον απάντησε ότι οι Κούρδοι της βόρειας Συρίας (PYD) «δεν είναι τρομοκράτες», αλλά βασικός και αξιόμαχος συνεργάτης των ΗΠΑ κατά των φανατικών του Ισλαμικού Κράτους που εξακολουθούν να ελέγχουν μεγάλα τμήματα της βόρειας Συρίας. Στη Δαμασκό, στη Μόσχα αλλά και στο Κομπάνι αξιωματούχοι λένε ότι επόμενος στόχος πλέον είναι η Ράκα, η πρωτεύουσα των τζιχαντιστών...
Σενάριο "τύπου Σαράγεβο"
Ο βρετανικός "Guardian", απηχώντας τις ανησυχίες στο Λονδίνο και σε άλλες δυτικές πρωτεύουσες κάνει λόγο για σενάριο «τύπου Σαράγεβο» στο Χαλέπι, δηλαδή μακροχρόνιας πολιορκίας της πόλης από τις κυβερνητικές δυνάμεις. Μόνο που αυτή τη φορά -προσθέτει- δεν φαίνεται να υπάρχει ελπίδα για την παροχή βοήθειας στους πολιορκημένους. Αντίθετα, υπάρχει η προοπτική ακόμη ενός μεγάλου προσφυγικού ρεύματος προς την Ευρώπη. Το Χαλέπι είναι σύμβολο της αποτυχίας των ΗΠΑ, των Ευρωπαίων, της Τουρκίας και των συμμαχικών αραβικών καθεστώτων στη Συρία. Τα εκατομμύρια των προσφύγων αποτελούν μια μόνιμη και... ενοχλητική διάψευση, ενώ απειλείται η σταθερότητα της Ιορδανίας και του Λιβάνου.
Όταν καθίσουν πάλι στο τραπέζι των ειρηνευτικών συνομιλιών της Γενεύης οι αντιμαχόμενες πλευρές του εμφυλίου, τα στελέχη της δυτικόφιλης αντιπολίτευσης ίσως εκπροσωπούν πολύ μικρές έως ανύπαρκτες δυνάμεις στη Συρία. Αυτή τη φορά οι διοργανωτές δεν μπορούν παρά να καλέσουν τους Κούρδους. Όσο για την Άγκυρα, ας προσκαλέσει, αν θέλει, τους τζιχαντιστές, εκτός εάν προκαλέσει νέο θερμό επεισόδιο για να εμπλέξει το ΝΑΤΟ που ολοένα απλώνει τα πλοκάμια του στη Μέση Ανατολή...
