Η είδηση ήταν στα ψιλά της "Αυγής". Την 1η Μαΐου θα τελεστεί μνημόσυνο στη μνήμη του Αλέξανδρου Παναγούλη, που έφυγε πριν από τριάντα οχτώ χρόνια!
Σκέφτομαι πως οι σημερινοί σαραντάρηδες ίσως έχουν ακούσει κάτι γι' αυτόν. Οι εικοσάρηδες, όμως, το πιο πιθανό είναι να μην έχουν ακούσει τίποτα. Ξέρουν πολύ καλά τον Πέτρο Κωστόπουλο και τον Ηλία Ψινάκη, γιατί οι γονείς τους λάτρεψαν την ιλουστρασιόν ασημαντότητα και την ψήφιζαν. Γιατί η ασημαντότητα προβάλλει την ιδιωτικότητα σαν μια τρυφηλή ελευθεριάζουσα αντίληψη. Κυρίαρχη ιδέα, ο καθένας για την πάρτη του. Κυρίαρχη αξία, το οικονομικό μέγεθος. Αξίζεις αυτά που βγάζεις, αγοράζεις αυτά που θέλεις και επιδεικνύεις τη θέση σου μέσω της χλιδής. Τα παγόνια της ασημαντότητας ανοίγουν τα φτερά τους και δείχνουν τα χρώματά τους μέσα από την κατανάλωση και τα ακριβά αξεσουάρ.
Αυτές οι γενιές παραδόθηκαν βορά στους μέντορες της ασημαντότητας από εμάς. Γιατί περάσαμε δύσκολα και ζόρικα χρόνια και θέλαμε για τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας μια χαλαρή και πολλές φορές τρυφηλή ζωή. Να απολαύσουν αυτά που εμείς στερηθήκαμε. Κάπου, όμως, μας ξέφυγε η ουσία, το πρόταγμα που συνοψίζεται στη φράση "τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι".
Η ελευθερία που δεν είναι ιδιωτικότητα, αλλά εύρυθμη και συνειδητή προσαρμογή στα κοινωνικά προτάγματα. Ο Αλέξανδρος Παναγούλης, ο Ναπολέων Σουκατζίδης και χιλιάδες άλλοι υπάκουσαν σ' αυτά. "Όταν χτυπήσεις δυο φορές κ' ύστερα τρεις και πάλι δυο Αλέξανδρέ μου, θα 'ρθω για να σ' ανοίξω. Θα σου 'χω φαγητό ζεστό, θα σου 'χω ρούχο καθαρό, γωνιά για να σε κρύψω...".
Ο Αλέξανδρος Παναγούλης γλίτωσε το εκτελεστικό απόσπασμα της τυραννίας και πήγε από ένα περίεργο τροχαίο. Εμείς, όμως, πρέπει να θυμόμαστε, γιατί η μνήμη είναι η μήτρα του πολιτισμού. Κι έτσι, καθώς κοιτάζω τους υποψήφιους της Περιφέρειας της Αττικής, βλέπω το όνομα του Άγγελου Γκόγκογλου και θυμάμαι τον πατέρα του, παλιό αγωνιστή, με τις ταλαιπωρίες εκείνης της Αριστεράς, να κουβαλάει τα βιβλία που πουλούσε για να συντηρήσει την οικογένειά του. Κι ο Άγγελος -το μήλο κάτω απ' τη μηλιά- να συνεχίζει τον αγώνα του πατέρα του, είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο, "τοις κείνων ρήμασι πειθόμενος". Είναι ένας από τους ανθρώπους που με έφεραν στον ΣΥΡΙΖΑ και χαίρομαι ν' αγωνίζομαι δίπλα του.
Ύστερα βλέπω το όνομα του Σπύρου Πάντζα. Είναι η τρίτη γενιά που μπαίνει στον αγώνα που ξεκίνησε ο παππούς Σπύρος Πάντζας, κάπου στην Καισαριανή, τα δύσκολα χρόνια. Ο πατέρας του, ο Γιώργος Πάντζας, παράτησε την περιοδεία του στη Σπάρτη για να 'ρθει στην κηδεία του πατέρα μου, στη Γουριά. Ο Γιώργος, που δεν σταμάτησε ποτέ τον αγώνα του, ακόμη κι όταν όλα ήταν εναντίον και οι επίμονες φωνές της Αριστεράς αντιμετωπίζονταν ως γραφικές. Τον Γιώργο, που δάγκωνε τις γάμπες των Χιτών όταν τον έδερναν για να αποκαλύψει το κρησφύγετο του πατέρα του. Για τον Σπύρο τον Πάντζα, τον παππού, είχα ακούσει να μιλάει στο χωριό ο Άγγελος ο Καπές, αγωνιστής, που τον γνώριζε γιατί ήταν μαζί στη Μακρόνησο. Τον Άγγελο, που μου 'δινε την "Επιθεώρηση Τέχνης" τη δεκαετία του '60 και μυήθηκα στην Αριστερά και στην τέχνη. Τώρα, βλέποντας τον νέο Σπύρο Πάντζα στον αγώνα, σκέφτομαι πως η σπορά του παππού έπεσε σε γόνιμο έδαφος. Κι ο Γκόγκογλου κι ο Πάντζας, στη διαθήκη τους, δεν άφησαν περιουσίες, αλλά ιδέες και αγώνες. Κι αυτοί, κληρονόμοι τους, συνεχίζουν "τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι"...
Εύχομαι τα καλύτερα και στους δύο...
