Η σημερινή μέρα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη στη φλεγόμενη Ουκρανία. Κρίσιμες είναι οι απαντήσεις που θα δώσει η πραγματικότητα (κι ο χρόνος) σε μια σειρά επιτακτικά ερωτήματα: Θα γίνουν σήμερα τα δημοψηφίσματα στις ανατολικές επαρχίες της χώρας; Κι αν ναι, θα διεξαχθούν αναίμακτα; Θα πάνε μαζικά οι πολίτες να ψηφίσουν ή όχι; Και τι θα ψηφίσουν;
Αυτό που κυριαρχεί στην ανατολική Ουκρανία είναι ο φόβος και η αγανάκτηση. Ειδικά μετά τις φρικιαστικές εικόνες από το φλεγόμενο κτήριο των συνδικάτων στην Οδησσό, οι ρωσόφωνοι κάτοικοι φοβούνται μήπως πέσουν στα νύχια των ακροδεξιών της "μεταβατικής" κυβέρνησης του Κιέβου- όπως τους κατηγορούν- γι' αυτό και οι αυτονακηρυχθείσες ηγεσίες τους δεν αποδέχθηκαν την παραίνεση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν να αναβάλλουν το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Αλλά και όσοι κάτοικοι αυτών των επαρχιών θέλουν να παραμείνουν σε μια ενωμένη Ουκρανία φοβούνται να εκφραστούν, μήπως και βρεθούν έρμαια την επόμενη μέρα στα χέρια των αυτονομιστών.
Με κάθε νέο νεκρό, το εμφυλιοπολεμικό κλίμα εντείνεται, κάθε μέρα που περνάει το χάσμα μεταξύ Κιέβου και Ντονέτσκ διευρύνεται. Κι είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκτιμήσει κανείς εάν οι προεδρικές εκλογές της 25ης Μαΐου θα διεξαχθούν σε όλη τη χώρα- πόσο μάλλον εάν το αποτέλεσμά τους θα δεσμεύει όλους τους πολίτες της σημερινής Ουκρανίας.
Η ρελάνς του Πούτιν
Προς στιγμήν την περασμένη Τετάρτη, όταν ο Πούτιν βγήκε να ζητήσει την αναβολή του δημοψηφίσματος, φάνηκε ότι η ειρήνη ήταν πολύ κοντά. Η Δύση, που πίεζε συνεχώς τον Ρώσο πρόεδρο να παρέμβει, ήταν σίγουρη ότι ο Πούτιν ελέγχει τους αυτονομιστές. Τώρα, βλέπει να διαψεύδεται και δεν ξέρει τι να πιστέψει: πράγματι οι ρωσόφωνοι της ανατολικής Ουκρανίας αυτενεργούν - οπότε κακώς κατηγορούσαν τον Πούτιν ότι ρίχνει λάδι στη φωτιά- ή μήπως η ρελάνς του Ρώσου προέδου ήταν απλά ένα ακόμη σημαδεμένο χαρτί;
Η κατάσταση φαντάζει αδιέξοδη στο διπλωματικό πεδίο. Ή μάλλον είναι ένα παιχνίδι για γερά νεύρα. Κανείς δεν θέλει να ξεκινήσει τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο για την Ουκρανία- αλλά πάντοτε μπορεί να γίνει ένα ολέθριο λάθος στην εκρηκτική ισορροπία μεταξύ απειλών και διαλόγου. Το ΝΑΤΟ δε λέει να αποσύρει την απόφασή του για μεταφορά στρατιωτών, τεθωρακισμένων και αεροσκαφών στο έδαφος των μελών του της Ανατολικής Ευρώπης, που συνορεύουν με την Ουκρανία και τη Ρωσία, ενώ η Ρωσία όλο δηλώνει ότι θα αποσύρει τις στρατιωτικές μονάδες της από τα σύνορα της Ουκρανίας κι όλο παραμένουν εκεί. Όσο για την απειλή των περαιτέρω κυρώσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε βάρος της Ρωσίας, μπορεί να μένει επί της ουσίας στα λόγια- καθώς οι Ευρωπαίοι έχουν πλήρη συνείδηση ότι θα υπάρξουν αντίποινα, άρα απειλείται κατ' αρχάς η ενεργειακή τους επάρκεια, η οποία εξαρτάται κατά πολύ από το ρωσικό αέριο- ωστόσο έχει ήδη πλήξει τη ρωσική οικονομία.
Η πρωτοβουλία του ΟΑΣΕ...
Πάντως, όλοι οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί, με τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο και να ετοιμάζει ένα ειρηνευτικό σχέδιο- κατά τα φαινόμενο με τις ευλογίες όλων, τόσο των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, όσο και της Μόσχας. Ο λεγόμενος «οδικός χάρτης» τον οποίο συζήτησε ο νυν επικεφαλής του ΟΑΣΕ, υπουργός Εξωτερικών της Ελβετίας, Ντιντιέ Μπούρκχαλτερ με τον πρόεδρο Πούτιν, περιλαμβάνει μια σειρά συγκεκριμένα βήματα για την αποκλιμάκωση της βίας στην ανατολική Ουκρανία, μεταξύ των οποίων την παροχή αμνηστίας από τη μεταβατική κυβέρνηση του Κιέβου στους ρωσόφωνους ακτιβιστές, οι οποίο με τη σειρά τους καλούνται να αποχωρήσουν από τα κυβερνητικά κτήρια που έχουν καταλάβει.
Επιπλέον, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ρωσίας και των ΗΠΑ, Σεργκέι Λαβρόφ και Τζον Κέρι φαίνεται να έχουν συνεχώς ανοιχτή γραμμή, ενώ η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ μιλά σχεδόν καθημερινά με τον Πούτιν- χωρίς... θεαματικά αποτελέσματα. Προβληματικό ήταν άλλωστε το γεγονός ότι η Μέρκελ υποδέχτηκε προχτές- έστω από την πίσω πόρτα και χωρίς κάμερες- τον νέο εκλεκτό της για την προεδρία στην Ουκρανία, τον ολιγάρχη της σοκολάτας, Πιοτρ Ποροσένκο.
και η κατάρα των ολιγαρχών
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των ανθρώπων στην Ουκρανία, που στην πλειονότητά τους δεν είναι ούτε νεοναζί- όπως επιμένει η ρωσική προπαγάνδα-, ούτε μεταφασίστες- όπως επιμένει η δυτική προπαγάνδα- είναι ότι οι πρωταγωνιστές στην πολιτική σκηνή αυτή τη στιγμή τόσο στο Κίεβο όσο και στις ανατολικές επαρχίες είναι οι ίδιοι και οι ίδιοι ολιγάρχες, που έχουν διαλύσει και καταληστεύσει τη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι τελευταίες εξελίξεις
- Δημοψήφισμα σήμερα στις επαρχίες του Ντονέτσκ και του Λουκάνσκ στην ανατολική Ουκρανία, παρά την έκκληση του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν να αναβληθεί και παρά την ανίσχυρη άρνηση της μεταβατικής κυβέρνησης του Κιέβου να το αποδεχθεί.
- Συγκρούσεις στη Μαριούπολη στα ανατολικά της Ουκρανίας. Σύμφωνα με ρεπορτάζ από την περιοχή υπάρχουν νεκροί και τραυματίες, ενώ το δημαρχείο της πόλης έχει τυλιχθεί στις φλόγες.
- Ο υπουργός Ενέργειας της Ρωσίας, Αλεξάντερ Νόβακ ανακοίνωσε ότι από τον Ιούνιο η Ουκρανία θα μπορεί να χρησιμοποιεί ρωσικό αέριο μόνο εάν το πληρώνει προκαταβολικά. Πάντως, για αύριο έχει προγραμματιστεί μια πρώτη συνάντηση εκπροσώπων της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έναρξη διαπραγματεύσεων, ώστε να σταματήσει ο καβγάς για το αέριο.
- Η «αντιτρομοκρατική» επιχείρηση της ουκρανικής κυβέρνησης στις ανατολικές επαρχίες θα συνεχιστεί, δήλωσαν από κοινού ο πρόεδρος Αλεξάντερ Τουρτσίνοφ και ο πρωθυπουργός, προσθέτοντας ότι «δεν πρόκειται να διαπραγματευτούν με ένοπλους αυτονομιστές».
- Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ κάλεσε την Ουάσινγκτον να πιέσει τη μεταβατική κυβέρνηση του Κιέβου να ξεκινήσει συνομιλίες με τους αυτονομιστές του Ντονέτσκ και του Λουκάνσκ.
- Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Χέρμαν βαν Ρομπάι μεταβαίνει αύριο στο Κίεβο. Στόχος του να πείσει τον Ουκρανό πρωθυπουργό να ξεκινήσει έναν «εθνικό διάλογο».
- Ο ΟΑΣΕ ετοιμάζει έναν οδικό χάρτη για μια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία. Μεταξύ άλλων ζητά από την κυβέρνηση του Κιέβου να κάνει μια κίνηση καλής θέλησης, «αναγγέλλοντας αμέσως» αμνηστία για τους φιλορώσους ακτιβιστές.
