Την ώρα που τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν πως το ενδιαφέρον των Ρώσων τουριστών για... διακοπές στην Κριμαία αναμένεται να είναι "τεράστιο"-καθώς μαζί με την Λευκορωσία και την Αμπχαζία αποτελούν τους πιο δημοφιλείς κοντινούς προορισμούς- οι μετακινήσεις από και προς τα ουκρανικά σύνορα για τους κατόχους ρωσικών αλλά και ουκρανικών διαβατηρίων αναμένεται να περιοριστούν και να γίνουν πιο δύσκολες.
Η "Αεροφλότ" προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα τους επιβάτες της που ταξιδεύουν στην Ουκρανία ότι επίκειται η επιβολή μέτρων μαζικού περιορισμού στις εισόδους Ρώσων πολιτών από τις αρχές του Κιέβου. Συγκεκριμένα, δεν θα επιτραπεί η είσοδος σε άνδρες πολίτες της Ρωσίας ηλικίας από 16 έως 60 ετών, χωρίς την παρουσίαση δικαιολογητικών που να αποδεικνύουν μεταξύ άλλων συγγενικές σχέσεις με μόνιμους κάτοικους Ουκρανίας και επίσημη πρόταση επίσκεψης από φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Εξαίρεση θα υπάρξει μόνο για όσους ταξιδεύουν με την οικογένεια και τα παιδιά τους. Αντίστοιχοι περιορισμοί θα επιβληθούν και για τους πολίτες της Ουκρανίας, άνδρες και γυναίκες (ηλικίας 16-60 ετών και 20-35 αντίστοιχα) που είναι όμως κάτοικοι της Κριμαίας και της Σεβαστούπολης.
Αποτελεί όμως η ανακοίνωση αυτή την πρώτη περίπτωση που οι κάτοχοι ρωσικών διαβατηρίων αντιμετώπισαν δυσκολίες στην είσοδο τους στη γείτονα χώρα; Όπως μετέδωσε το πρακτορείο Ρία Νόβαστι, τον προηγούμενο μήνα στην Μολδαβία, στην περιοχή της Υπερδνειστερίας, ο ηγέτης της περιοχής, Γιεβγκένι Σεβτσούκ ανέφερε πως οι αρχές του Κιέβου δεν επέτρεψαν την είσοδο στο ουκρανικό έδαφος 200 κατοίκων οι οποίοι είχαν ρωσικά διαβατήρια. Στην περιοχή της Υπερδνειστερίας διαμένουν περίπου 200.000 πολίτες της Ρωσίας, ενώ πολλοί άλλοι έχουν και ουκρανική υπηκοότητα. Οι πληθυσμοί αυτοί έχουν στενές συγγενικές σχέσεις με μόνιμους κάτοικους στην Ουκρανία αλλά και σε γειτονικές χώρες. Τέτοιου είδους μέτρα κλιμακώνουν την ένταση ανέφερε, ο Σεβτσούκ.
Κλειστά σύνορα
Δεν είναι όμως μόνο οι Ρώσοι ή οι κάτοχοι ρωσικών διαβατηρίων που αντιμετωπίζουν αυτά τα προβλήματα. Η ουκρανική "Πράβντα" έγραψε πρόσφατα πως δεν θα επετραπεί η είσοδος στη Ρωσία σε περίπου 180 Ουκρανούς πολίτες ενώ οι αρχές ζήτησαν δικαιολογητικά που αφορούν την εξασφάλιση των μέσων παραμονής στη χώρα, καθώς και μια σειρά άλλων εγγράφων.
Οι παραπάνω περιπτώσεις είναι ενδεικτικές της κρισιμότητας της κατάστασης στην περιοχή και των επιπτώσεων που βιώνουν οι κάτοικοι της, όχι μόνο οι Ρώσοι, ή με ρωσικά διαβατήρια αλλά και οι Ουκρανοί στην σκιά της κρίσης. Για να κατανοήσει κανείς αυτές τις δυσκολίες στη μετακίνηση των πολιτών, θα πρέπει να λάβει υπόψιν του πως από το 1992 (χωρίς να αναφερθούμε στην περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης) και την εδραίωση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο "ανεξάρτητων" χωρών δεν υπήρχε καθεστώς βίζας, μια πρακτική που σαφέστατα διευκόλυνε τις συγγενικές και άλλες σχέσεις των λαών των δύο χωρών.
Οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν συνιστούν ουσιαστικά κατάργηση αυτού του καθεστώτος. Πίσω από την πολιτική αυτή υπάρχει ο φόβος του Κιέβου να επαναληφθούν τα γεγονότα της Κριμαίας, δηλαδή η μαζική μετακίνηση υποστηρικτών των ρωσοφώνων αυτονομιστών σε άλλες περιοχές της Ουκρανίας και συγκεκριμένα στις ανατολικές επαρχίες. Με δεδομένη όμως την ύπαρξη ήδη μεγάλου αριθμού ρωσοφώνων και την πρόθεση του Κρεμλίνου να μην υποχωρήσει στο ζήτημα της Κριμαίας της οποίας η προσάρτηση θεωρείται "μη αναστρέψιμη", ποια πολιτική θα εξυπηρετήσουν οι παραπάνω ενέργειες εκτός από τον διαχωρισμό των δύο λαών; Το Κίεβο σχολιάζοντας τα γεγονότα απάντησε πως το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί «εσωτερική» υπόθεση της χώρας...
Στο διπλωματικό πεδίο, τόσο το Κίεβο όσο και το Κρεμλίνο αναφέρθηκαν το τελευταίο διάστημα στην πρόθεση τους να αλλάξουν το καθεστώς των μετακινήσεων πολιτών από και προς τις δύο χώρες. Ο διορισμένος από την Βουλή πρωθυπουργός της Ουκρανίας Αρσένιι Γιάτσενιουκ είχε δηλώσει πως η καθιέρωση βίζας για τους Ρώσους πολίτες αποτελεί ένα "πρόωρο βήμα", που θα έχει ως στόχο όχι τόσο τους Ρώσους αξιωματούχους αλλά τους πολίτες της Ρωσίας και της Ουκρανίας. Από τη ρωσική πλευρά ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε σε τηλεοπτικό κανάλι πως το συγκεκριμένο μέτρο είναι "ακραίο".
Το μωσαϊκό εθνοτήτων
Τι περιλαμβάνει όμως το μωσαϊκό εθνοτήτων της Ουκρανίας; Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της χώρας ο πληθυσμός ανέρχεται στα 45 εκατομμύρια κατοίκους. Οι Ρώσοι αποτελούν τη μεγαλύτερη εθνική μειονότητα με 8 περίπου εκατομμύρια πολίτες, κατανεμημένοι στην πλειοψηφία τους στην Κριμαία και τις ανατολικές επαρχίες. Την δεύτερη κατά σειρά μειονότητα αποτελούν οι Λευκορώσοι που αριθμούν κάτι παραπάνω από 250.000 κατοίκους. Στη συνέχεια ακολουθούν οι Μολδαβοί, οι Τατάροι της Κριμαίας, οι Βούλγαροι, Ούγγροι, Ρουμάνοι κ.ά. Στο μωσαϊκό εθνοτήτων της Ουκρανίας θα πρέπει να βεβαίως να συμπεριληφθούν η ελληνική, πολωνική, εβραϊκή, ταταρική, γεωργιανή και τουρκική μειονότητα.
Σε δύο βασικά σημεία θα πρέπει να σταθούμε. Το πρώτο αφορά τον μεγάλο αριθμό Ρώσων που κατοικούν στη χώρα και συγκεκριμένα την τεράστια διαφορά της πρώτης και δεύτερης σε αριθμό εθνικής μειονότητας (8 εκατομμύρια Ρώσοι έναντι 250.000 Λευκορώσων) γεγονός που αποτελεί μια ιδιαιτερότητα. Σημειώνεται πως η υποχρεωτική διδασκαλία της ρωσικής γλώσσας στην Ουκρανία είχε καθιερωθεί από το 1938 επί Σοβιετικής Ένωσης με σχετικό ψήφισμα.
Το δεύτερο σημείο έχει να κάνει με τις περιοχές που κατοικούν οι εθνικές μειονότητες. Οι Ρώσοι και οι Λευκορώσοι διαμένουν στην πλειοψηφία τους στις ανατολικές περιοχές (εκτός της Κριμαίας), Λουγκάνσκ, Ντνιπροπετρόβσκ, Χάρκοβο, Κριμαία και Ντονέτσκ (στην συγκεκριμένη επαρχία βρίσκεται και ο μεγαλύτερος ελληνικός πληθυσμός). Επίσης οι περισσότερες εθνικές μειονότητες, συμπεριλαμβανομένων και των Ρουμάνων και των Μολδαβών, ζουν κοντά σε περιοχές που γειτονεύουν με τα εθνικά σύνορα των χωρών τους.
Οι ουκρανικές αρχές κατοχυρώνουν τα δικαιώματα των μειονοτήτων όπου στο πρώτο άρθρο της σχετικής νομοθεσίας γίνεται αναφορά στην εγγύηση ίσων πολιτικών, κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων για τους πολίτες της χώρας ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής, ενώ υποστηρίζεται και η ανάπτυξη της εθνικής ταυτότητας των μειονοτήτων.
Αυτό που προκύπτει από τις μέχρι τώρα εξελίξεις είναι ότι για ακόμα μια φορά θύματα της κρίσης δεν πρόκειται να είναι σε μεγάλο βαθμό οι διάφοροι αξιωματούχοι, τα περιουσιακά στοιχεία των οποίων θα παγώσουν. Έτσι και αλλιώς οι περιουσίες τους δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά τοποθετημένες σε σειρά δυτικών χωρών. Το βάρος των συνεπειών της κρίσης θα υποστούν τόσο οι Ρώσοι πολίτες που βρίσκονται στην Ουκρανία, όσο και οι Ουκρανοί που είτε διαμένουν είτε έχουν συγγενικές σχέσεις στη γειτονική τους χώρα καθώς και οι περισσότεροι από 2 εκατομμύρια άνθρωποι που αποτελούν τις υπόλοιπες εθνικές μειονότητες. Μένει να φανεί κατά πόσον σε περιόδους κρίσης θα γίνουν σεβαστά τα δικαιώματα των παραπάνω εθνοτήτων καθώς και εκείνα των Ουκρανών πολιτών.
