H πολλαπλή, όχι μόνο οικονομική, κρίση που περνούν οι λεγόμενες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου θα γίνει κάποτε αντικείμενο μελέτης των ιστορικών. Θα μας πουν τι και ποιοι έφταιξαν. Ωστόσο εμείς βιώνουμε σήμερα την κρίση ως παροντικό γεγονός σε εξέλιξη και όχι ως τετελεσμένο ιστορικό συμβάν. Ο μόνος τρόπος, λοιπόν, για να την «πούμε» και για να πάμε «απέναντι», στον λόγο της, είναι να τη συλλαβίσουμε θεατρικά. Δεν φτάνει όμως να την αφηγηθούμε. Πρέπει και να τη σκηνοθετήσουμε! Να την «παραστήσουμε» δηλαδή σε μια σκηνή, θεατρικά. Επειδή αυτό που λένε «έξοδο από την κρίση» ή «φως στην άκρη του τούνελ» δεν είναι η γνώση κάποιων λογιστικών κανόνων που σώζουν τις τράπεζες και καταστρέφουν τους ανθρώπους. Μόνο η ζωτική ιστορική μνήμη σώζει τις κοινωνίες και τους λαούς. Στην ιστορική ζωτική μνήμη περιλαμβάνεται ασφαλώς το ποσοστό μιας «μνήμης του μέλλοντος» που μας έχει δοθεί φυσικά. Μνήμης η οποία δεν ισχυρίζεται αλαζονικά ότι δύναται να προβλέψει τα πάντα και να τα διατυπώσει μια εξίσωση μαθηματική. Αλλά που μπορεί να διακρίνει το ένα: ότι όλες οι στατιστικές μας και οι λογισμοί των πιθανοτήτων έχουν αξία μονάχα σχετική. Επειδή κάμπτονται και αλλοιώνονται κάθε φορά που τους παρατηρούμε και τους μελετάμε. Έτσι. «Αυτοί που θέλησαν να αλυσοδέσουν τον Ελλήσποντο», κατά τον λόγο του ποιητή. «Βλέπουν επάνω τους, μαβιά, μεγάλα, τα μάτια της ολόκληρης καταστροφής». Ο κόσμος μας είτε είναι χαώδης ή τραγικός. Δεν υπάρχει μέση κατάσταση.
Οι αρχαίοι το ήξεραν αυτό καλά. Οι χρησμοί ήταν των θεών, αλλά ευθύνη της εξήγησης, των ανθρώπων. Κάπως έτσι γεννήθηκε η Τραγωδία.
Όλα αυτά, με πρωτοβουλία του Κέντρου Δράματος του Παντείου, έφεραν κοντά μια σειρά από θέατρα της Ευρώπης, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος CULTURE World Crisis Theatre, με σκοπό να προσεγγίσουν θεατρικά την κρίση. Πρόκειται για το γαλλικό σχήμα Transplanisphere, το ιταλικό Teatro Intarnazionale, το πορτογαλικό Ex Quorum, το γερμανικό Bildung und Intergrazion και το Κέντρο Δράματος του Παντείου, που συναντήθηκαν και έδωσαν παραστάσεις στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου από 23 έως 25 Αυγούστου, κάτω από την αιγίδα του Φεστιβάλ Αθηνών.
Τα ίδια σχήματα μαζί με άλλα τέσσερα από την Αγγλία, την Ισπανία (Χώρα των Βάσκων), την Ισλανδία και την Πορτογαλία, είχαν συναντηθεί στη Σίφνο από 2 έως 14 Ιουλίου και οργάνωσαν εκεί κοινά εργαστήρια στο θαυμάσιο Πολιτιστικό Κέντρο του νησιού, στον Αρτεμώνα.
Με την ευκαιρία, θέλω να τονίσω ότι η Σίφνος έχει μια αδιάκοπη και αδιάσπαστη πολιτιστική και ιστορική συνέχεια από τους προϊστορικούς ακόμη χρόνους, με μια ντοπιολαλιά πανάρχαιη, με ομηρικά στοιχεία, την οποία διατηρεί και για την οποία είναι περήφανη. Και έχει συνείδηση της ιδιαίτερης ιστορίας της στον Κυκλαδικό πολιτισμό, την οποία καλλιεργεί ακόμη, διατηρώντας, ανάμεσα σε άλλα, και ολοζώντανο ερασιτεχνικό θέατρο. Δεν ήταν λοιπόν τυχαία η επιλογή της Σίφνου για τα κοινά θεατρικά εργαστήρια. Αλλά για όλα αυτά και για τον ζωντανό πολιτισμό της Σίφνου... προσεχώς.
Η συνάντηση στην Επίδαυρο με το μαγικό της τοπίο, ήταν μια ευκαιρία για να διαπιστώσουμε ότι αυτά τα οποία δεν μπορεί να πετύχει ο καθένας μας μόνος του μπορούμε όλοι μαζί. Ανήκουμε όλοι σε μια Ευρώπη, την Ευρώπη του πολιτισμού και όχι την Ευρώπη των τραπεζών. Αυτός ήταν ο κοινός παρονομαστής όλων των παραστάσεων, σε μια σειρά ευφάνταστων θεατρικών κατασκευών, με επίκεντρο, λιγότερο ή περισσότερο εμφανές, την αρχαιοελληνική τραγωδία. Σε μια υφολογική ποικιλία που εκτεινόταν από την κατακτημένη σαιξπηρική αγγλική μέθοδο με την κρυστάλλινη εκφορά του λόγου και τις αρχοντικές κινήσεις των Άγγλων φίλων μας ώς το κομεντιάνικο στιλ των Ιταλών, τη φινετσάτη απαγγελία των Γάλλων, τον μετεξελιγμένο εξπρεσιονισμό των Γερμανών, τη σωματικότητα των Πορτογάλων και την ήδη δοκιμασμένη μέθοδο του «πολιτικού μιούζικαλ» του Κέντρου Δράματος του Παντείου.
Για όλα αυτά όμως και για τις παραστάσεις μια-μια θα μας δοθεί η ευκαιρία να μιλήσουμε αναλυτικότερα την Κυριακή.
