Ο Romain Collin είναι ένας Γάλλος πιανίστας που μετά από σπουδές στο φημισμένο Berklee College Of Music της Βοστόνης εξελίχθηκε σε έναν από τους αληθινά καλύτερους jazz μουσικούς της εποχής μας. Και οι τρεις μέχρι τώρα δίσκοι του, ήδη από τον πρώτο του ’09 μέχρι και με αποκορύφωμα το περυσινό «Press Enter», δείχνουν έναν εκτελεστή που η ωρίμανσή του συμβαδίζει αρμονικά με τη συνειδητή επιθυμία του να διευρύνει συνθετικά τα όρια του ιδιώματος του. Ο μουσικός στα τέλη Οκτωβρίου θα συμπληρώσει τα τριάντα επτά του χρόνια αλλά λίγο πριν, τη Δευτέρα 10 του μήνα, θα επισκεφθεί τη Θεσσαλονίκη για μια συναυλία στο «Black Box» στo πλαίσιo των εφετινών Δημητρίων. Με αφορμή αυτήν είχαμε μαζί του μια πολύ ενδιαφέρουσα συνομιλία για την jazz με επίκεντρο φυσικά το πως ο ίδιος την αντιλαμβάνεται και τη βιώνει.
*Πολλοί jazz μουσικοί επισκέπτονται τη Γαλλία ή ακόμα και μετοικούν εκεί αλλά η ίδια η χώρα δεν έχει τόσο μεγάλη jazz παράδοση. Τι σας έκανε λοιπόν καταρχήν να ενδιαφερθείτε για την jazz και στη συνέχεια να τη σπουδάσετε;
Πήρα τα πρώτα μαθήματα κλασικού πιάνου από τη γιαγιά μου όταν ήμουν έξι ετών. Θυμάμαι ότι μιαν ημέρα άρχισε να παίζει ένα boogie woogie κομμάτι και αμέσως με έλκυσε η ρυθμική ενέργεια αυτής της μουσικής και ήθελα να τη μιμηθώ όσο περισσότερο μπορούσα. Καθώς μεγάλωνα η μητέρα μου επίσης άκουγε πολλή jazz, Oscar Peterson, Stan Getz, Ella Fitzgerald, Erroll Garner... Όλα αυτά είχαν πολύ μεγάλη επίδραση στην αρχική μου κατανόηση της μουσικής. Κατά σύμπτωση μέναμε πολύ κοντά στον χώρο όπου πραγματοποιείται το φεστιβάλ Jazz A Juan στο οποίο είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω πολλούς σπουδαίους jazz μουσικούς.
*Επηρέασε καθόλου τη μουσική σας το γεγονός ότι είστε Γάλλος; Από μουσικής πλευράς βλέπετε τον εαυτό σας σαν Γάλλο, Αμερικανό ή πολίτη του κόσμου, ίσως και του... jazz κόσμου;
Αισθάνομαι τυχερός για το ότι γεννήθηκα στη Γαλλία και μεγάλωσα μέσα στην παράδοση της κλασικής μουσικής, είχε τεράστια επίδραση στη μελωδική και συνθετική μου ικανότητα. Με έκανε επίσης να συνειδητοποιήσω πολύ περισσότερο το άγγιγμα και τον ήχο του πιάνου. Από την άλλη αισθάνομαι ευγνώμων και για τη μουσική μου εκπαίδευση στην Αμερική, τη γενέτειρα της jazz. Έκανε το παίξιμό μου πιο αρμονικό και ρυθμικό με έναν τρόπο που είναι μοναδικά αμερικανικός. Προσπαθώ όμως να μαθαίνω και να εμπνέομαι από κάθε τόπο που πηγαίνω. Κάθε πολιτισμός έχει κάτι διαφορετικό να προσφέρει και το να παραμένω ανοιχτός σε νέες οπτικές γωνίες ως προς τη μουσική είναι τρομερά σημαντικό για εμένα.
*Όντως σπουδάσατε με μερικούς από τους καλύτερους jazz μουσικούς του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα. Πόσο διαφορετική θα ήταν η μουσική σας αν δεν είχε συμβεί αυτό; Θα ήσασταν τόσο καλός εκτελεστής και συνθέτης όσο είστε τώρα;
Φυσικά και δεν θα ήμουν! Το ότι με δίδαξαν απευθείας κορυφαίοι όπως οι Herbie Hancock, Wayne Shorter και Ron Carter καθόρισε για πάντα τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τη μουσική και τη σχέση μου μαζί της. Πάντα τόνιζαν τη σημασία του να είσαι αληθινά παρών, να έχεις πλήρη συνείδηση της στιγμής. Αυτή η συνειδητοποίηση είναι η πηγή άπειρων μουσικών πιθανοτήτων και εξερευνήσεων. Πάντα υπάρχουν πιο μακρινοί ορίζοντες για να ανακαλύψεις!
*Τελικά πιστεύετε ότι οι σπουδές για έναν jazz μουσικό είναι απαραίτητες, απλά χρήσιμες ή δεν παίζουν και τόσο μεγάλο ρόλο σε σχέση με την εμπειρία;
Πιστεύω ότι είναι ένας συνδυασμός αυτών των δύο. Είναι σημαντικό να σπουδάσεις και να μελετήσεις πολύ ώστε να κατανοήσεις τα βασικά του οργάνου σου και τη δομή του λεξιλογίου της jazz. Εντέλει όμως τίποτα από όλα αυτά δεν έχει νόημα αν δεν αρχίσεις να τα μοιράζεσαι με άλλους μουσικούς. Το πιο σημαντικό όμως είναι, τόσο οι σπουδές όσο και το να παίζεις, να σου δίνουν χαρά. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να συνεχίζεις να ωριμάζεις και να εμπνέεσαι.
*Ποιους πιανίστες θεωρείτε ο ίδιος ως τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες επιρροές στο παίξιμό σας;
Είναι πάρα πολλοί αλλά, κατά πρώτο λόγο, θα έλεγα τους Herbie Hancock, Keith Jarrett, Erroll Garner, Oscar Peterson, Gonzalo Rubalcaba, όπως όμως και τον σπουδαίο σολίστ της κλασικής μουσικής Sviatoslav Richter.
*Και αντίστοιχα, ποιοι είναι εκείνοι που σας επηρέασαν συνθετικά;
Εδώ το φάσμα είναι ακόμα ευρύτερο και υπερβαίνει την jazz. Θα αναφέρω ενδεικτικά και χωρίς φυσικά αξιολογική σειρά τους Pat Metheny, Μορίς Ραβέλ, Σεργκέι Ράμανινοφ, Μότσαρτ, Μπαχ αλλά και τους Radiohead, Bjork, Bob Dylan, Joni Mitchell, Sting και το συγκρότημα Bon Iver.
*Επιμένετε σε ένα συγκεκριμένο σχήμα που σίγουρα έχει δώσει πάρα πολλές μεγάλες στιγμές της jazz αλλά και έχει χρησιμοποιηθεί εξίσου πολύ, το παραδοσιακό τρίο πιάνου, κοντραμπάσου και ντραμς. Τι σας ελκύει τόσο σε αυτό; Δεν υπάρχουν φορές που το βρίσκετε όχι και τόσο ευρύ δημιουργικά και θα επιθυμούσατε να το εμπλουτίσετε με περισσότερα και διαφορετικά όργανα;
Πιστεύω ότι το τρίο είναι είναι ένα όμορφο και ευέλικτο σχήμα που επιτρέπει την πολύ άμεση και φυσική αλληλεπίδραση ανάμεσα στα μέλη του. Για εμένα υπάρχει κάτι το μοναδικό στην ισορροπία μεταξύ των χαμηλότερων συχνοτήτων του κοντραμπάσου, των μεσαίων του πιάνου και των υψηλότερων των πιατινιών των ντραμς. Ακόμα πιο σημαντικό ίσως όμως είναι το πόσο μου αρέσει η ιδέα της προσαρμογής αυτού του κλασικού jazz σχήματος σε ένα πιο σύγχρονο πλαίσιο. Νομίζω ότι πάντα υπάρχουν νέοι τρόποι να γράφεις, γι' αυτό και ακόμα αναζητώ τις δυνατότητες που μπορούν να κάνουν τον ήχο του πλουσιότερο. Έχω ενισχύσει το γκρουπ με ειδικό ηχητικό σχεδιασμό και με φωνητικά μέρη που στις συναυλίες αναπαράγονται από ένα sampler. Επίσης εργάζομαι πάνω σε ένα καινούργιο project που ίσως να εξερευνήσει ακόμα περισσότερο τις δυνατότητες του τρίο αλλά προς το παρόν δεν μπορώ να πω περισσότερα γι' αυτό.
*Έχω την αίσθηση ότι η μελωδία είναι πολύ σημαντική για εσάς, ότι πριν και πάνω από οτιδήποτε άλλο η μουσική σας πρέπει να είναι μελωδική. Είναι πραγματικά έτσι;
Ναι, εντελώς! Πιστεύω ότι και αυτό προέρχεται από την αγάπη μου για την κλασική μουσική αλλά και την τραγουδοποιία. Οι μελωδίες είναι το στοιχείο της μουσικής με το οποίο συνδεόμαστε περισσότερο, είναι όπως η ιστορία σε μια ταινία. Μπορεί να έχεις όμορφα πλάνα, σπουδαίους ηθοποιούς και τέλεια ειδικά εφέ, αλλά τίποτα από αυτά δεν θα σημαίνει πολλά εκτός και αν υπηρετούν το σενάριο της ταινίας. Έτσι λειτουργώ και όταν αυτοσχεδιάζω, όπως φυσικά και όταν συνθέτω.
*Μια που αναφέρατε τον αυτοσχεδιασμό, πόσο σημαντικός είναι για τη μουσική σας;
Δεν είναι προτεραιότητα όπως παραδοσιακά συμβαίνει στα jazz τρίο. Για εμένα ο αυτοσχεδιασμός πρέπει να υπηρετεί το σύνολο μιας σύνθεσης. Κάποια κομμάτια τον επιζητούν και άλλα όχι, προσπαθώ να μην τον εκβιάζω! Όσο προσεχτικά και αν συνθέτω τη μουσική μου αφήνει πάντα πάρα πολύ χώρο για αυτοσχεδιασμό, κάτι που απολαμβάνουμε ιδιαίτερα στις συναυλίες. Η ηχογράφηση ενός δίσκου και μια ζωντανή εμφάνιση είναι δύο απόλυτα διαφορετικές εμπειρίες. Ως συγκρότημα μας αρέσει πάρα πολύ να εξερευνούμε διαφορετικές προσεγγίσεις της μουσικής μας κάθε φορά που βρισκόμαστε στη σκηνή. Αυτή ακριβώς είναι η μαγεία του αυτοσχεδιασμού!
*Πέραν φυσικά του ότι εσείς δεν τραγουδάτε, σας συγκρίνουν πολύ με τον Brad Mehldau, έναν άλλο jazz πιανίστα που κινείται σε πολύ κοντινό πλαίσιο με το δικό σας;
Όχι και τόσο συχνά είναι η αλήθεια. Ίσως γιατί ο Brad έχει μια πολύ πιο παραδοσιακή ακουστική προσέγγιση στο πιανιστικό τρίο...]
*Έχετε ήδη παίξει με μερικούς από τους κορυφαίους, αλλά υπάρχουν jazz μουσικοί τού σήμερα που εύχεστε, ίσως ακόμα και να ονειρεύεστε να παίξετε μαζί τους;
Φυσικά! Θα ήθελα πάρα πολύ να συνθέσω και να παίξω με τον Bill Frisell, είναι πολύ μεγάλη πηγή έμπνευσης για εμένα. Θα ήθελα πάρα πολύ επίσης να παίξω μαζί με τον Brian Blade, τον Pat Metheny και την Joni Mitchell.
*Είναι η πρώτη φορά που θα παίξετε στην Ελλάδα; Πώς αισθάνεστε για αυτό;
Ναι, είναι η πρώτη φορά, το πιο κοντινό που έχω μέχρι τώρα φτάσει στη χώρα σας είναι η... Κύπρος! Αγαπώ την Ελλάδα για τον πολιτισμό, την κουζίνα και τους ανθρώπους της και δεν θα μπορούσα να είμαι περισσότερο ενθουσιασμένος για το ότι θα παίξω για πρώτη φορά μπροστά σε φίλους της μουσικής μου στη Θεσσαλονίκη.
*Και ποια είναι τα πιο άμεσα σας σχέδια;
Πρόκειται να κάνω ένα ζωντανά ηχογραφημένο album στη Γερμανία. Το να παίζεις σόλο είναι μια πολύ μοναχική και πνευματική εμπειρία και έτσι πραγματικά ανυπομονώ για αυτό! Επίσης εργάζομαι για έναν νέο δίσκο με το γκρουπ μου που θα ωθήσει ακόμα πιο μακριά τα όρια του τρίο και επίσης θα ηχεί πολύ διαφορετικά από όλη τη μέχρι τώρα δουλειά μου.
Κρίνοντας από αυτήν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι ο Romain Collin θα μας εκπλήξει ευχάριστα για μιαν ακόμα φορά, κάτι που αναμφίβολα μπορούν να περιμένουν και όσοι/ες τον παρακολουθήσουν στη Θεσσαλονίκη...
