Στα τέλη του 2015 κυκλοφόρησε (από τις εκδόσεις Εύμαρος) το βιβλίο - CD Στους δρόμους του Μίκη Θεοδωράκη. Περιεχόμενό του, μια σειρά επανεκτελέσεων τραγουδιών του κορυφαίου συνθέτη μας σε ερμηνεία της Καλλιόπης Βέττα και με συχνά δεόντως διαφορετικές από τις αυθεντικές ενορχηστρώσεις του Γιάννη Κ. Ιωάννου. Μιλήσαμε με αμφοτέρους γι' αυτόν τον δίσκο αλλά και για την προστιθέμενη αξία των τραγουδιών του Μ. Θεοδωράκη σήμερα.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Τι διαφορετικό έχει αυτός ο δίσκος από το να περιλαμβάνατε τουλάχιστον τα περισσότερα, αν όχι όλα, από αυτά τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη σε προηγούμενούς σας ή ίσως και να κάνατε περίπου τον ίδιο δίσκο μερικά χρόνια πριν; Το ότι έχει την έγκριση, σε ένα βαθμό ίσως και την καθοδήγηση, του ίδιου του Μ. Θεοδωράκη ή υπάρχουν και άλλοι λόγοι;
Το βιβλίο - CD περιέχει έντεκα παλιότερες συνθέσεις και δύο ολοκαίνουργια τραγούδια, το ένα σε μουσική και στίχους του Μίκη και το άλλο είναι γραμμένο για τον Μίκη σε στίχους του Σταύρου Τζωρτζόπουλου και μουσική του Γιάννη Ιωάννου. Από τα υπόλοιπα, κάποια είναι γνωστά, ενώ πολλά είναι άγνωστα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τις ωραίες ενορχηστρώσεις, δίνει την εντύπωση ότι τα τραγούδια αυτά ο Μίκης τα έγραψε μόλις χθες. Βεβαίως, η έγκριση, η επιμέλεια και η καθοδήγησή του ήταν καθοριστικές για να γίνει πραγματικότητα αυτό το μεγάλο μου όνειρο.
* Πέρα από τα τραγούδια του που σας υπέδειξε ή σας πρότεινε ο ίδιος, με ποια κριτήρια επιλέξατε αυτά που είχατε αποφασίσει αρχικά να υπάρχουν στον δίσκο και όχι κάποια άλλα;
Είναι πολύ δύσκολη η επιλογή. Τι να κρατήσεις και τι να αφήσεις από έναν ωκεανό; Ευτυχώς που βοήθησε ο ίδιος... Είναι δύσκολο να απαριθμήσω τα κριτήρια. Διαλέξαμε τραγούδια που με συγκινούν περισσότερο και τα οποία μπορώ να υποστηρίξω καλύτερα, είτε φωνητικά είτε λόγω του συναισθηματικού φορτίου που κουβαλούν.
* Πιστεύετε ότι η αξία των τραγουδιών του Μίκη σήμερα είναι μόνο συναισθηματική και βεβαίως ιστορική ή έχουν να πουν και να μεταδώσουν στον σύγχρονο ακροατή όσα και σε εκείνον της εποχής που πρωτοακούστηκαν; Ποια είναι τα στοιχεία που νομίζετε ότι κάνουν τα τραγούδια του επί της ουσίας διαχρονικά, οι στίχοι των ποιητών που μελοποιούσε;
Κάθε εποχή είναι αλλιώτικη και τα μηνύματα διαφέρουν. Η διαχρονική τέχνη κρίνεται στον χώρο και τον χρόνο. Το έργο του Μίκη υπερβαίνει τα όρια μιας ιστορικής περιόδου και έχει οικουμενική διάσταση. Θα δανειστώ τα λόγια της Λίνας Νικολακοπούλου, που ανέφερε στην παρουσίαση του δίσκου, ότι αυτό το εγχείρημά μας γίνεται ξανά ένας οδηγός μνήμης και είναι μια απόδειξη για το πόσο ανθεκτικά είναι τα ωραία πράγματα. Η διαχρονικότητα των τραγουδιών του Μίκη πηγάζει αδιαμφισβήτητα από το μεγάλο ταλέντο του. Σεβάστηκε την ποίηση και τη στιχουργία και ανέδειξε τη μουσικότητά τους με μοναδικό τρόπο. Κατόρθωσε να φέρει αυτό τον σπουδαίο λόγο στα χείλη του μεγάλου κοινού.
* Προσεγγίσατε με περισσότερο δέος ίσως αυτά τα τραγούδια ή έστω μπήκατε στην, έστω και υποσυνείδητη, διαδικασία σύγκρισης των ερμηνειών σας με τις εμβληματικές αυθεντικές;
Όντως εμβληματικές οι πρώτες εκτελέσεις, Μπιθικώτσης, Φαραντούρη, Σιδηρόπουλος, Μοσχολιού... Μελέτησα με σεβασμό τις ερμηνείες τους και στη συνέχεια έκανα μια αφαίρεση για να προσεγγίσω τα μεγάλα αυτά τραγούδια με τη δική μου ψυχοσύνθεση, τον δικό μου τρόπο και με σημερινές προσλαμβάνουσες.
* Ποια είναι τα τραγούδια από τον δίσκο που είναι πιο κοντινά σε εσάς και σας συγκινούν περισσότερο όταν τα ερμηνεύετε και γιατί;
Θα προσπαθήσω να απαντήσω, αν και είναι άδικο για τα υπόλοιπα τραγούδια του δίσκου, καθώς υπάρχει μια αλληλουχία και καθένα έχει τη θέση του. Αφού όμως με ρωτάς, θα σου πω το «Κράτησα τη ζωή μου» σε ποίηση του Γιώργου Σεφέρη. Με τη νέα ενορχήστρωση μοιάζει με αναστάσιμο ύμνο, είναι η Ελλάδα, οι άνθρωποί, η ομορφιά και η αισιοδοξία της, που δεν χάνονται, όσο δύσκολα και αν είναι τα πράγματα. Όλα τα τραγούδια όμως τα αντιμετωπίσαμε με τη δέουσα σοβαρότητα. Δεν κάναμε εκπτώσεις, παρ' όλες τις οικονομικές δυσκολίες.
* Ο λόγος που η έκδοση είναι σε βιβλίο και όχι σε απλό CD είναι μόνον γιατί θέλατε να συμπεριληφθούν οι όντως ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες φωτογραφίες ή υπάρχει και κάποιος άλλος;
Είναι οι φωτογραφίες, οι στίχοι των τραγουδιών, το συγκινητικό σημείωμα του Μίκη Θεοδωράκη, το δικό μου αλλά και του Γιάννη Ιωάννου, με πολλές λεπτομέρειες για την έκδοση... Όλα αυτά ήταν πολλά για να χωρέσουν στο απλό ένθετο ενός CD. Επιπλέον ως βιβλίο - CD πωλείται όχι μόνο στα δισκοπωλεία αλλά και σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
* Υπάρχουν σχέδια για να παρουσιαστεί αυτή η δουλειά ζωντανά, όχι αποσπασματικά και στο πλαίσιο άλλων συναυλιών σας, αλλά ολοκληρωμένη και έτσι όπως ακούγεται στον δίσκο;
Υπάρχουν πολλά σχέδια. Θα γίνει παρουσίαση στο πλαίσιο άλλων συναυλιών μου αλλά και αποκλειστικά, θα ταξιδέψουμε σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και όχι μόνο. Σημαντική, τέλος, είναι η υποστήριξη του ραδιοσταθμού 105,5 Στο Κόκκινο και ευχαριστούμε θερμά γι' αυτήν.
Πιστεύουμε ότι η αληθινή αγάπη για τα τραγούδια του Μ. Θεοδωράκη αλλά και το μεράκι που διακρίνουν τον δίσκο θα είναι ακόμα πιο φανερά στις ζωντανές αποδόσεις αυτού του υλικού...
ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
Τέτοιες ερμηνεύτριες χρειάζονται τα τραγούδια του Μίκη
Ζητήσαμε όμως και από τον παραγωγό και ενορχηστρωτή του δίσκου, τον Γιάννη Κ. Ιωάννου, να μας πει το πώς προσέγγισε αυτά τα αειθαλή τραγούδια που ερμήνευσε η Καλλιόπη Βέττα.
* Δώσατε μια αισθητά διαφορετική κατεύθυνση στις ενορχηστρώσεις των τραγουδιών, κάποιες φορές πιο «κλασικίζουσα» και τις περισσότερες πιο ηλεκτρική, ώς ένα βαθμό και rock σε κάποια σημεία. Τι σας ώθησε σε αυτό;
Έχω κάνει χιλιάδες ενορχηστρώσεις τραγουδιών και ορχηστρικών έργων. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, αφήνομαι να με οδηγήσουν τα ίδια τα τραγούδια. Εξαρτάται όμως και από την παλέτα ήχων που είχα στη διάθεσή μου. Στο studio η παλέτα είναι πλουσιότερη, ενώ στις ζωντανές εκτελέσεις περιορίζεσαι από τους διαθέσιμους μουσικούς. Σε λίγες περιπτώσεις επιλέγω να έχω παρόμοιο στιλ σε όλο το υλικό. Με μαγεύει αυτός ο ηχητικός πλούτος και... ενδίδω!
* Με ποια μουσικά κριτήρια κάνατε την αρχική επιλογή των τραγουδιών που περιλαμβάνει ο δίσκος; Στη συνέχεια, μπήκατε μήπως στον πειρασμό να συγκρίνετε τις δικές σας εκτελέσεις με τις αυθεντικές;
Αρχικά προσπάθησα να βαδίσω σύμφωνα με την επιθυμία του Μίκη να επιλέγονται «κύκλοι τραγουδιών», μάλιστα μας πρότεινε κάποιους. Όταν όμως, μετά από δοκιμές, διαπίστωσα πως δεν ταίριαζαν όλα τα τραγούδια ενός κύκλου στην ερμηνευτική γκάμα της Καλλιόπης Βέττα, δεν δίστασα να δημιουργήσω έναν «νέο» κύκλο.
Γνωρίζοντας καλά το έργο του Μίκη και έχοντας παίξει σε συναυλίες ένα μεγάλο μέρος του, οι συγκρίσεις με τις προγενέστερες εκτελέσεις γίνονται αυτόματα μέσα μου και πάντα υπάρχουν πράγματα που μπορώ να βελτιώσω, αφού συμφωνεί και ο ίδιος.
* Ποια είναι τα στοιχεία της φωνής και γενικότερα της ερμηνευτικής προσωπικότητας της Καλλιόπης Βέττα τα οποία θεωρείτε ότι την κάνουν τόσο κατάλληλη για ερμηνεύτρια των τραγουδιών του Μ. Θεοδωράκη;
Η Καλλιόπη Βέττα δείχνει να είναι μια εύθραυστη και ανάλαφρη ερμηνεύτρια. Αυτό όμως που ελάχιστοι έχουν εντοπίσει είναι ότι, πέρα από την τεχνική της κ.λπ., φέρει μέσα της ένα τεράστιο συναισθηματικό απόθεμα. Αυτό βγαίνει, όταν της το επιτρέπουν τα τραγούδια, και λούζει κυριολεκτικά το ακροατήριό της, με αποτέλεσμα να φέρνει δάκρυα συγκίνησης στους πιο ευαίσθητους. Αποτέλεσμα είναι να μην φεύγει συνήθως κανείς πριν τελειώσει μια συναυλία της. Τέτοιες ερμηνεύτριες χρειάζονται τα πανίσχυρα και πολύτιμα τραγούδια του Μίκη. Γι' αυτό, χωρίς καμία διάθεση περιαυτολογίας, θεωρώ τον συγκεκριμένο δίσκο μοναδικό!
