Η συμφωνία με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, που ολοκληρώθηκε στη Βιέννη, είναι μία νίκη της υπομονετικής διπλωματίας. Για τα προηγούμενα δεκατρία χρόνια, η αντιπαράθεση μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, που υποστηρίζεται από τους Ευρωπαίους συμμάχους, έχει απειλήσει να εξελιχθεί σε πόλεμο. Το 2002, σε ομιλία του, ο Τζορτζ Μπους τσουβάλιασε το Ιράν με τη Βόρεια Κορέα και το Ιράκ ως μέρος ενός «άξονα του κακού» και αργότερα ενίσχυσε περαιτέρω τις εντάσεις με την αύξηση της ναυτικής δύναμης των ΗΠΑ στον Κόλπο. Για περισσότερο από μια δεκαετία, το Ισραήλ, με το δικό του αδήλωτο πυρηνικό οπλοστάσιό, προειδοποιούσε τακτικά ότι ήταν διατεθειμένο να εξαπολύσει μια προληπτική από αέρος επίθεση στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Η τεταμένη σχέση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη δεν ξεκίνησε με την ιρανική επανάσταση του 1979. Όμως η κατάληψη της πρεσβείας των ΗΠΑ και η λήψη Αμερικανών ομήρων σημάδεψε τις ΗΠΑ στις δεκαετίες που ακολούθησαν. Η προοπτική μιας σύγκρουσης ενισχύθηκε το 1998, όταν το αεροπλανοφόρο "USS Vincennes" έριξε ένα ιρανικό επιβατικό αεροπλάνο σκοτώνοντας 290 ανθρώπους. Οι εντάσεις αυξήθηκαν πάλι το 2002, όταν γεννήθηκε και η τρέχουσα κρίση, όταν αποδείχθηκε ότι οι Ιρανοί έλεγαν ψέματα για το πυρηνικό τους πρόγραμμα, με την ανακάλυψη δύο μυστικών μονάδων στη Νατάνζ και την Αράκ, προκαλώντας φόβους ότι το Ιράν ήταν κοντά στην απόκτηση ενός πυρηνικού όπλου.
Η πρόσφατη ιστορία υπογραμμίζει τη σημασία αυτού που έγινε στη Βιέννη. Αντί οι πολιτικοί να επιλέγουν τις στρατιωτικές λύσεις, σημειώθηκε ένας θρίαμβος για τους διπλωμάτες και τους πραγματιστές, που δούλευαν ατελείωτες ώρες τις λεπτομέρειες μιας συμφωνίας που εξασφαλίζει έναν ειρηνικό συμβιβασμό - και ο οποίος αντιπροσωπεύει μια ενθαρρυντική επιτυχία στην παγκόσμια προσπάθεια να σταματήσει η διάδοση των πυρηνικών. Τα εύσημα αποδίδονται στον ακούραστο υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι, αλλά και στους εταίρους της Αμερικής: τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία, συμπεριλαμβανομένης και της πρώην ύπατης εκπροσώπου για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε. βαρόνης Άστον, και, παρά τις εντάσεις για το ζήτημα της Ουκρανίας στη Ρωσία και, σε μικρότερο βαθμό, στην Κίνα. Εύσημα, επίσης, και στον Ιρανό πρόεδρο Χασάν Ρουχανί, ο οποίος είχε να αντιμετωπίσει ύποπτους σκληροπυρηνικούς στο εσωτερικό της χώρας του.
Η συμφωνία προσφέρει στο Ιράν την ευκαιρία να βγει από τον πάγο και να μπει σε μία συμπαράταξη με τη Δύση. Αυτό θα μπορούσε να είναι καλό τόσο για τους Ιρανούς πολίτες όσο και για τη Δύση, προσφέροντας μια ευκαιρία για περισσότερη δέσμευση είτε μέσω του εμπορίου, των επενδύσεων και του τουρισμού ή μέσω της διαπραγμάτευσης περιφερειακών προβλημάτων. Ο πρόεδρος Ρουχανί θα ενισχύσει τη δυναμική του στις συγκρούσεις στις οποίες έχει να αντιμετωπίσει Ιρανούς σκληροπυρηνικούς και θα επικρατήσει των υπολειμμάτων ενός καταπιεστικού καθεστώτος. Τώρα πρέπει να πιέσει για μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό, για τον τερματισμό των συλλήψεων των ηγετών της αντιπολίτευσης και την παρωδία της δίκης του δημοσιογράφου της "Washington Post" Τζέισον Ρεζαγιάν.
Υπάρχει πλέον η πιθανότητα να παίξει το Ιράν έναν διαφορετικό, πιο εποικοδομητικό ρόλο στα ζητήματα της Μέσης Ανατολής, όπως επίσης με γείτονες όπως το Αφγανιστάν. Από τη θανατηφόρα υποστήριξή του στον Σύρο πρόεδρο Μπασάρ Αλ Άσαντ μέχρι τον αποσταθεροποιητικό αντίκτυπο στον Λίβανο με την παροχή οπλισμού στη Χεζμπολάχ, το Ιράν έχει συχνά υπάρξει επιζήμια επιρροή στην περιοχή. Ωστόσο, η άνοδος του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) έχει περιπλέξει την εικόνα, με τις ΗΠΑ, που αρχικά επέκριναν το Ιράν για ανάμειξη στο Ιράκ και υποστήριξης της κοινότητας των σιιτών, τώρα να δουλεύουν αν όχι μαζί, τότε σε συνεργασία κατά του ISIS.
Η Τεχεράνη, η οποία αρέσκεται να καυχιέται για την εποικοδομητική της προσέγγιση, θα πρέπει να το αποδείξει με την υιοθέτηση μιας πιο διαλλακτικής προσέγγισης στο Ισραήλ και να χρησιμοποιήσει την επιρροή της για την προώθηση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με τους Παλαιστίνιους. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου, μιλώντας πριν τη συμφωνία, την περιέγραψε ως ένα λάθος ιστορικών διαστάσεων, υποστηρίζοντας πως επιτρέπει στο Ιράν να διασφαλίσει την κατοχή πυρηνικών όπλων. Όμως οι λεπτομέρειες, όπως αυτές συμφωνήθηκαν στη Βιέννη, υποστηρίζουν πως κάτι τέτοιο θα είναι δύσκολο - και σίγουρα πολύ δυσκολότερο από όσο θα ήταν χωρίς να είχε συναφθεί συμφωνία. Ανάμεσα στις άλλες παραχωρήσεις, το Ιράν θα πρέπει να μειώσει τη δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου κατά τα δύο τρίτα και να σταματήσει να χρησιμοποιεί τις υπόγειες εγκαταστάσεις του στο Φόρντοου για τον εμπλουτισμό ουρανίου. Το Ιράν έχει αποδεχθεί σχεδόν όλα τα βασικά σημεία, οι πυρηνικές του εγκαταστάσεις θα είναι ανάμεσα στις πιο επιτηρούμενες σε παγκόσμιο επίπεδο, κάτω από το άγρυπνο μάτι της Παγκόσμιας Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.
Οι ΗΠΑ θα πρέπει να αδράξουν την ευκαιρία, προχωρώντας όσο το δυνατόν γρηγορότερα στην άρση των κυρώσεων, δίνοντας στον ιρανικό λαό που υποφέρει επί χρόνια απτά οφέλη. Ο κίνδυνος είναι ότι το Κογκρέσο, που ελέγχεται απο τους Ρεπουμπλικάνους, δεν συγχωρεί το Ιράν και παράλληλα συμπαθεί τον κ. Νετανιάχου και ίσως επιχειρήσει να υπονομεύσει τη συμφωνία. Ο πρόεδρος Ομπάμα έχει δηλώσει διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει το βέτο που διαθέτει, αλλά το Κογκρέσο θα μπορούσε να τον παρακάμψει με μια πλειοψηφία δύο τρίτων. Αυτό θα ήταν κοντόφθαλμο. Ο κ. Ομπάμα σίγουρα χρειαζόταν μια μεγάλη επιτυχία στην εξωτερική πολιτική για να την προσθέσει στην κληρονομιά του στα εσωτερικά ζητήματα. Αυτή η συμφωνία θα μπορούσε να είναι αυτή η επιτυχία. Αλλά οι συνέπειες της συμφωνίας της Βιέννης πάνε πολύ πέρα από την ετυμηγορία της Ιστορίας για έναν πρόεδρο των ΗΠΑ. Αυτή η συμφωνία, που πήρε τόσο πολύ να επιτευχθεί, προσφέρει την ελπίδα πως ένας από τους μεγαλύτερους πολιτισμούς του κόσμου θα μπορούσε να επανέλθει στους κόλπους της διεθνούς κοινότητας με ανείπωτα οφέλη όχι μόνο για τους Ιρανούς αλλά και για τους σπαρασσόμενους γείτονές τους. Είναι μια ευκαιρία που πρέπει να αξιοποιηθεί.
