Η συγγραφή του βιβλίου μου «Νύχτα και Ομίχλη» εκκρεμούσε από τα μέσα του 1990, όταν γράφοντας την εισαγωγή του βιβλίου μου «Ο μοντερνισμός στη σύγχρονη φιλοσοφία. Η αναζήτηση της χαμένης ενότητας» (πρώτη έκδοση1997) διαπίστωνα ότι ο Μ. Χάιντεγκερ, κόβοντας στα δύο τη χεγκελιανή λογική, οδηγούνταν από τη λογική κατηγορία ενός αφηρημένου (ακατηγόρητου) Είναι ίσου με μη-Είναι στην κατηγορία της ύπαρξης αποκομμένης από τις έννοιες της σχέσης, του θεμελίου, της ουσίας, της ενότητας/ολότητας που τη νοηματοδοτούν. Για τον μελετητή και διδάσκοντα Φιλοσοφία, όπως εγώ, η βιαιότητα αυτού του διαμελισμού ήταν το πρώτο σήμα καθοσίωσης του υφέρποντα επί δεκαετίες αρνητικού μηδενισμού που μετά το 1989 και το υποτιθέμενο τέλος της ψυχροπολεμικής περιόδου κατέκλυσε τους καιρούς μας, απογυμνώνοντας τη Δύση από τα ιδεολογικοπολιτικά αντίβαρα της κυριάρχησής της, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του Χάιντεγκερ και των επιγόνων του στην αναγνώριση της «ανίσχυρης» μεταμοντέρνας σκέψης.
Αφετηρία για τη συγγραφή του «Νύχτα και Ομίχλη» στάθηκε το ερώτημα με ποιον τρόπο, σε ποιες βάσεις και με ποιο πρόταγμα ο Μ. Χάιντεγερ κατασκευάζει μια νέα κοσμοαντίληψη με κέντρο την τεχνική και πρόταγμα την πλανητική κατίσχυση του ναζιστικού τρίπτυχου «εθνικισμός - μιλιταρισμός - φυλετισμός» παρά τις ζοφερές συνέπειές του, την καταστροφή της φύσης και των εν προόδω δημοκρατιών.
Οι απαντήσεις μου στο πρώτο μέρος του βιβλίου είναι αποτέλεσμα μιας προσεκτικής εξέτασης των ερμηνευτικών προσεγγίσεων του Χάιντεγκερ στα δημοσιευμένα κείμενά του της περιόδου 1920-1954, όπου η θεμελιώδης οντολογία της ημιτελούς διατριβής τού Είναι και χρόνος τον οδηγεί στην κατασκευή μιας νέου τύπου θεοδικίας, όπως εκείνη που κυριάρχησε στην πολιτική θεολογία του 17ου αι. Στο νέο της πλαίσιο, αντί του θεού, ο Χάιντεγκερ θέλει τη σύγχρονη τεχνική -φορέα της θέλησης για πλανητική υπερίσχυση- να ορίζει τη μοίρα του Είναι της συνείδησης (Dasein) αδιαφοροποίητων μαζών, μετατρέποντας τη δυνάμει ελευθερία του λόγου και της βούλησής τους σε προσαρμογή και συμμόρφωση. Σήμερα η ρύθμιση και οργάνωση του κόσμου μέσω της τεχνικής ως υπερδύναμης αντικατέστησε τις ουτοπίες της ελπίδας με σωτηριολογίες του τρόμου που εξυφαίνει ο Τranshumanismus. Ο Χάιντεγκερ νομιμοποιώντας την τεχνοδικία, στο πλαίσιο της μηδενιστικής μεταφυσικής του τίποτα που κατασκεύασε, καθόρισε τα όρια και τους τρόπους προσέγγισης των επιγόνων του Ντεριντά, Ρόρτι, ύστερου Λακάν κ.ά., τα κείμενα των οποίων εξετάζω στο δεύτερο μέρος του βιβλίου.
Ο,τι επιχείρησε πρωτίστως να καταστρέψει ο χαϊντεγκεριανός μηδενισμός είναι οι σύγχρονες μεταστοιχειώσεις της ελληνο-δυτικής φιλοσοφικής παράδοσης του αριστοτελικού πλατωνισμού των Καντ, Σέλινγκ, Χέγκελ και των Μαρξ, Νίτσε, Έριχ Μπλοχ που μετασχημάτισαν τον γερμανικό ιδεαλισμό σε έναν ανοικτό ρεαλισμό, παράγωγο της ιστορικο-κριτικής σκέψης, με όργανο τη διαλεκτική και διαφορική λογική του ολισμού και της πολυπλοκότητας και θεμέλιο μια δυναμική οντο-γνωσιοθεωρία του γίγνεσθαι. Με αυτούς ως προηγούμενο, ανοίχθηκε ο δρόμος για τους επερχόμενους μαρξιστές θεωρητικούς, Καστοριάδης, Κ. Παπαϊωάννου, Βαλενστάιν κ.ά. Ο Χάιντεγκερ και στη συνέχεια επίγονοί του όπως ο Ρ. Ρόρτι, συνοψίζοντας την ελληνο-ευρωπαϊκή φιλοσοφική παράδοση με τον όρο «πλατωνισμός», στρατεύθηκαν για τη λήθη των σύγχρονων μεταστοιχειώσεών της στο πεδίο των ιδεών, της θεωρητικής ανάλυσης και της προοπτικής της, ισοπεδώνοντας τη διάκριση Δεξιάς και Αριστεράς.
* Η Αλεξάνδρα Δεληγιώργη είναι ομότιμη καθηγήτρια Φιλοσοφίας, συγγραφέας
...με σημαία τον Αντιπλατωνισμό*
«...Έχοντας προλειάνει το έδαφος για ένα νέο γύρο αυταρχικών μορφωμάτων που παγιώνουν τα ΜΜΕ εν είδει τυπικής ή άτυπης κανονιστικότητας, η χαϊντεγκεριανή τεχνοδικία... με σημαία τον Αντιπλατωνισμό, συνεχίζει, απτόητη να υπονομεύει την δυνατότητα διάδρασης της τεχνικής με την ιστορικο-κριτική εξέταση των προγραμμάτων προώθησής της. Και καθώς είναι πλέον φανερές οι συνέπειες της επικράτησής της στον πυρήνα του αντιδραστικού μηδενισμού, το κρίσιμο ερώτημα, το οποίο αντιμετώπισε η ανά χείρας μελέτη, αφορά στους όρους υπό τους οποίους εξαφανίζεται από προσώπου γης η ζωντανή παρακαταθήκη εναντίωσης στην οργανωμένη αντίδραση. Η μετατόπιση του κέντρου βάρους από τον επιστημολογικό έλεγχο της δυνατότητας και της νομιμότητας της τεχνοδικίας ως εγγυήτριας δύναμης του αντιδραστικού μηδενισμού, στην εκτός του ειδέναι περιοχή του λέγειν, έθεσε ένα ακόμη ερώτημα συναφές με το προηγούμενο: Με ποιο κόστος ο Αντιπλατωνισμός ως συγκεκαλυμμένος μηδενισμός θάβει κυνικά και ανενδοίαστα τα αναγεννητικά στοιχεία της παγκόσμιας κληρονομιάς των σύγχρονων μεταστοιχειώσεων του Αριστ. Πλατωνισμού, χρησιμοποιώντας την ποίηση σε ρόλο υποδοχέα της ροής υποκειμενικών φωνημάτων και λεξημάτων που ανεξέλεγκτα συγκαλύπτουν ή συσκοτίζουν την έξω και την ένδον πραγματικότητα του είναι/όντος;
Ο υπερέλεγχος των νησίδων διάδρασης γνώσης, χειραφέτησης, δημιουργίας προκαλεί σοβαρότερα προβλήματα από όσα ισχυρίζεται ότι λύνει το οργανωμένο σύστημα καθώς ο ένδον διαλογισμός εκποιεί, με λόγια και τις κινήσεις που υπαγορεύουν, πραγματωμένους ή εν δυνάμει θεσμούς και μηχανισμούς ελέγχου του ελεύθερου συλλογίζεσθαι....Αποκρύπτεται, έτσι, η αναγωγή του λέγειν στην προλογική κατάσταση του Dasein[1], υποκείμενου στη μοίρα που του υπαγορεύει η τεχνική, επικυρώνοντας τον βίαιο διαχωρισμό τεχνογνωσίας και αυτογνωσίας...».
*Απόσπασμα από το βιβλίο «Νύχτα και Ομίχλη. Μ. Χάιντεγκερ, ο μεταφυσικός του μηδενισμού και οι αντιπλατωνιστές επιγονοί του» (Εκδόσεις Αρμός)
