Με τον «Οπενχάιμερ» να έχει περάσει τα 150.000 εισιτήρια την πρώτη εβδομάδα, οι νέες κυκλοφορίες είναι φυσικό να είναι περιορισμένες. Η «Ανατομία μιας πτώσης», δηλαδή ο Χρυσός Φοίνικας του φετινού φεστιβάλ Καννών, κάνει πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες μαζί με εξαιρετικά ενδιαφέρουσες επανεκδόσεις που θα τραβήξουν το κοινό στις θερινές αίθουσες
Μια γυναίκα θα βρεθεί στο επίκεντρο μιας δικαστικής έρευνας και θα αγωνιστεί στο δικαστήριο να αποδείξει την αθωότητά της
Ανατομία μιας πτώσης (Anatomy of a fall) ***1/5
Σκηνοθεσία: Ζιστίν Τριέ
Πρωταγωνιστούν: Σάντρα Χούλερ, Σουάν Αρλό, Τζένι Μπεθ
Τον τελευταίο χρόνο, μια Γερμανίδα συγγραφέας, η Σάντρα, έχει ακολουθήσει τον Γάλλο σύζυγό της, τον Σάμιουελ, μαζί με τον εντεκάχρονο γιο τους που αντιμετωπίζει προβλήματα όρασης, σε ένα απομακρυσμένο χωριό στις γαλλικές Άλπεις. Μια μέρα, το μικρό αγόρι επιστρέφει με τον σκύλο του στο σπίτι για να βρει τον Σάμιουελ νεκρό στο χιόνι. Η ανεξήγητη πτώση απ΄ το παράθυρο θα ξεκινήσει μια αστυνομική έρευνα για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για εγκληματική ενέργεια ή για αυτοκτονία και η Σάντρα, όπως είναι επόμενο, θεωρείται η κύρια ύποπτη. Η Ζιστίν Τριέ, στην πιο ώριμη και ολοκληρωμένη ταινία της, δεν ενδιαφέρεται να κάνει απλώς ένα δικαστικό θρίλερ. Μέσα από τη διαπόμπευση της γυναίκας, την εξέτασή της κάτω από το βλέμμα της πατριαρχικής γνώμης και τις αμφιβολίες που γεννάει η παράξενη υπόθεση, αναδύονται οι γκρίζες ζώνες στην κοινή ζωή ενός ζευγαριού. Η μνήμη ανασύρει τους ανταγωνισμούς, τους συμβιβασμούς και τους εκρηκτικούς καβγάδες που γεννάει η καθημερινότητα. Τις διαφορές που συχνά παραγκωνίζουν την αξία της συμβίωσης και όσα φέρνει η συντροφικότητα. Το καλά δουλεμένο σενάριο παίρνει τη μορφή ψυχολογικού θρίλερ, ο νατουραλισμός στη συμπεριφορά των ανθρώπων αναπτύσσεται με ενσυναίσθηση, ενώ ταυτόχρονα ο φακός ξεδιπλώνει τις ανατροπές της ιστορίας με χειρουργική ακρίβεια, μέχρι την επικράτηση της «τυφλής» Δικαιοσύνης. Η κοινή γνώμη αναρωτιέται με πατριαρχικό κριτήριο για το αν αγαπούσε το παιδί της αρκετά, αν τσακώνονταν συχνά, αν έβαζε πάνω απ’ όλα την καριέρα της και ποια ήταν η σεξουαλικότητά της (κάτι που ίσως δεν θα αντιμετώπιζε ο νεκρός σύζυγος στη θέση της), με την ίδια να υποχρεούται να απολογηθεί στα γαλλικά. Η Τριέ και ο συν-σεναριογράφος της, Αρτίρ Αραρί, βασίζονται στη ρευστή φύση της αλήθειας και την υποκειμενικότητα της μνήμης, όμως η ταινία θα έχανε τις μισές της αρετές αν δεν την κοσμούσε η αλάνθαστη ερμηνεία της Σάντρα Ούλερ («Toni Erdmann»). Μπορεί κάποιες υποπλοκές και κάποια νοηματικά περάσματα να μην λειτουργούν άριστα (η ανομολόγητη έλξη του δικηγόρου υπεράσπισης δεν χρειαζόταν, όπως και η εμμονή στον διαχωρισμό πραγματικότητας και μυθοπλασίας) και επιπλέον μια πιο οικονομική αφήγηση (η διάρκεια είναι 150 λεπτά) θα λειτουργούσε ευεργετικά, όμως οι διάλογοι είναι εξαιρετικοί και η πνιγηρή αναμονή μέχρι την απόφαση του δικαστηρίου είναι καθηλωτική. Η αστυνομική έρευνα και η δικαστική μάχη γύρω από έναν θάνατο θα είναι η αρχή για ένα ψυχολογικό δράμα δωματίου που εγείρει ενδιαφέροντα ερωτήματα και τελικά η «Ανατομία μιας πτώσης» δεν προσφέρει έτοιμες απαντήσεις και αποφεύγει τον διδακτικό τόνο των ταινιών με αφυπνιστικό «μήνυμα». Πόσο θολά είναι τα όρια ανάμεσα στον ρόλο του θύτη και του θύματος, σε μια σχέση; Πόσο σπάνια ερχόμαστε αντιμέτωποι και αξιολογούμε ηθικά την αυτοεικόνα μας σε σχέση με τους δικούς μας ανθρώπους; Και τέλος, πόση συγχώρεση και αποδοχή απαιτούν τα ανείπωτα για να μπορέσουμε να εξακολουθούμε να ανήκουμε στους δικούς μας ανθρώπους;
Ένας πρώην εκτελεστής αναζητά σανατόριο στη Νότια Ιταλία και μπλέκει με τη μαφία
The Equalizer 3: Το τελευταίο κεφάλαιο (Τhe Equalizer 3) **
Σκηνοθεσία: Αντουάν Φουκουά
Πρωταγωνιστούν: Ντένζελ Γουόσινγκτον, Ντακότα Φάνινγκ, Αντρέα Σκαντούρτζιο
Ο πρώην κυβερνητικός εκτελεστής και νυν μειλίχιος ασκητής στην Ευρώπη Ρόμπερτ Μακόλ (Ντένζελ Γουόσινγκτον) προσπαθεί να συμφιλιωθεί με το παρελθόν του σε ένα σικελικό χωριό. Εκεί όμως ανακαλύπτει ότι οι χωρικοί που τον αποδέχονται εγκάρδια βρίσκονται στο έλεος της τοπικής μαφίας. Θα ανταποδώσει λοιπόν την ευγνωμοσύνη του, τιμωρώντας έναν αδίστακτο μαφιόζο που σκορπίζει τον θάνατο. Ο Equalizer έχει το μεσσιανικό σύμπλεγμα να επαναφέρει τα πράγματα στη φυσική τους θέση και, ως σκοτεινός χαρακτήρας με υψηλό φρόνημα ηθικής, τιμωρεί την αδικία απ’ όπου κι αν προέρχεται, σαν αφοσιωμένος κήρυκας της βιβλικής οργής. Παρά το γοητευτικό concept, εδώ δεν έχουμε μια υπαρξιακή περιπέτεια Μελβιλικού ύφους (τέτοια ήταν το «The American» με τον Τζόρτζ Κλούνι) αλλά μια περιπέτεια εκδίκησης που κρύβει το μανοδιάστατο σενάριό της μέσω του ευκρινούς ρομαντισμού του κουρασμένου ήρωα που θέλει να λυτρωθεί για τη βίαιη καριέρα του. Παρά την προσεγμένη ερμηνεία του Γουόσινγκτον (δεν σου επιτρέπει στιγμή να πιστέψεις ότι δέχτηκε τον ρόλο για τα χρήματα), ο Αντουάν Φουκουά πίσω από την κάμερα δεν χολοσκάει καθόλου να δώσει λίγη ποιότητα στην ιστορία και αφήνει απροστάτευτο σκηνοθετικά τον ατρόμητο τιμωρό να ξεκληρίσει μια εγκληματική φαμίλια. Αυτό που θυμάσαι μετά το τέλος της προβολής είναι ότι ένας καλός Σαμαρείτης με τη μορφή σκληροτράχηλου Αμερικάνου πήγε σε ένα χωριό της Ευρώπης και έσωσε τους φουκαράδες αποτελεσματικά από την κακή τους παράδοση. Ας τον αφήσουμε να το πιστεύει.
ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΕΙΣ
Ο Δράκος (The Ogre) ***1/5
Σκηνοθεσία: Νίκος Κούνδουρος
Πρωταγωνιστούν: Ντίνος Ηλιόπουλος, Γιάννης Αργύρης, Θανάσης Βέγγος, Ανέστης Βλάχος
Για τον «Δράκο», ο Βασίλης Ραφαηλίδης είχε επισημάνει ότι με αυτή την ταινία το ελληνικό σινεμά «πέρασε από την προϊστορία στην Ιστορία, καθώς αυτή είναι η πρώτη πραγματικά σημαντική ταινία ελληνικού κινηματογράφου». Είχε απόλυτο δίκιο καθώς, παρ' όλο που η ταινία του Νίκου Κούνδουρου σε σχέση με τα αμερικάνικα νουάρ της ίδιας περιόδου μοιάζει με πρωτόλειο των πρώτων χρόνων του ομιλούντος κινηματογράφου, διαθέτει μια ακατανίκητη δύναμη που συναντάμε στα πλάνα του πρώιμου Φριτζ Λανγκ. Ο συνεσταλμένος και αμήχανος ήρωας (εξαιρετικά αφοσιωμένος ο Ηλιόπουλος) αντιπροσωπεύει την καλοσύνη που συμβολικά θα σβήσει μια κατάμαυρη Πρωτοχρονιά της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Ένας μοναχικός δημόσιος υπάλληλος βλέπει στις εφημερίδες ότι μοιάζει με έναν επικίνδυνο φονιά που καταζητείται. Παρά την ανεξέλεγκτη κρατική αναστολή, ο μικροαστός θα υιοθετήσει την εγκληματική περσόνα για να γλιτώσει απ’ το αδιέξοδο. Το σενάριο του Καμπανέλλη έχει αρκετές αναγνώσεις και παρά τους βεβιασμένους διαλόγους (που βιάζονται να περιγράψουν με σαφήνεια τα συναισθήματα και τα κίνητρα) προδίδει μια αποστροφή σε αμερικάνικα ιδεώδη και μπολιάζει τις συμπεριφορές των χαρακτήρων με νατουραλισμό που φανερώνει τα χρόνια της ανέχειας και τις ανεπούλωτες πληγές του εμφυλίου - και με το μαγικό (κυριολεκτικά) μουσικό θέμα του Μάνου Χατζιδάκι να απογειώνει τη χειροποίητη σκηνογραφία.
Αριστουργηματικά σαρδόνιο θρίλερ του Χίτσκοκ
Στη σκιά της αμφιβολίας (Shadow of a doubt, 1943) ****
Σκηνοθεσία: Άλφρεντ Χίτσκοκ
Πρωταγωνιστούν: Τζόζεφ Κότεν, Τερίσα Ράιτ
Ενα από τα πιο έξυπνα, άρτια και πολυσύνθετα φιλμ που υπέγραψε ο Χίτσκοκ στην καριέρα του. Το «Shadow of a doubt» είναι τόσο σαγηνευτικό στην κατασκευή του που και να θέλεις να παρακάμψεις την πλοκή για να προσέξεις τις τεχνικές λεπτομέρειες και την πλανοθεσία του Χίτσκοκ, η ιστορία θα σε σαγηνεύσει και στο τέλος θα παρακολουθείς μόνο την κορύφωση της ιστορίας. Η νεαρή Τσάρλι δεν βρίσκει νόημα στη βαρετή και ευκατάστατη οικογενειακή της καθημερινότητα. Την πλήξη της θα σπάσει η πληροφορία για την έλευση του θείου Τσάρλι, ο οποίος έρχεται να τους επισκεφθεί. Μόνο που ο κοσμοπολίτης θείος φαφλατάς ενδέχεται να είναι ένας ειδεχθής καταζητούμενος που καταζητείται για φόνους ώριμων γυναικών. Αριστοτεχνική διαχείριση του κλιμακούμενου σασπένς, σαρδόνιο ταξικό σχόλιο και ένα υπόγειο παιχνίδι ρόλων, οδηγούν σε ένα αδιανόητο φόνο στο φινάλε - μια σκηνή εφάμιλλης ιμπρεσιονιστικής δεξιοτεχνίας και υποβολής με τη σφαγή στο ντους του «Ψυχώ» κι ας μην έχει τοποθετηθεί τόσο ψηλά στο βάθρο τής ποπ κουλτούρας.
Weekend ****1/5
Σκηνοθεσία: Ζαν-Λικ Γκοντάρ
Πρωταγωνιστούν: Μιρέιγ Νταρκ, Ζαν Γιάν, Ζαν Πιέρ Καλφόν, Ζαν Πιέρ Λεό
Ένα ζευγάρι αστών, που έχουν αλλοτριωθεί ηθικά και πνευματικά, θα περάσει ένα σαββατοκύριακο χάους και αναρχίας καθώς θα διασχίζει τη γαλλική επαρχία. Ο δαιμόνιος σκηνοθέτης χωράει στο ντεκουπάζ του την ηχηρή πτώση του μπουρζουαζίας και πετυχαίνει μια θαυμάσια όσο και θραυσματική ωδή στην τέχνη του νοηματικού μοντάζ. Ο ήχος σβήνει τους διαλόγους και οι σκόρπιες -και φαινομενικά ασύνδετες- εικόνες είναι το όπλο και η ασπίδα της ιστορικής μνήμης απέναντι στη λήθη και ταυτόχρονα το όπλο και η ασπίδα της καθαρής ιδεολογίας απέναντι στις αθεμελίωτες ιδέες που θα αναδυθούν στις εξεγέρσεις του μέλλοντος. Οι εικόνες και οι ήχοι τού «Weekend» χτυπούν τον θεατή σαν κύματα μέσα από την οθόνη, με αποκορύφωμα το εκτενές τράβελινγκ σε μια αιματηρή καραμπόλα, με τον φακό να περνά δίπλα από αμέτρητα αυτοκίνητα που έχουν δημιουργήσει ένα αδιέξοδο μποτιλιάρισμα. Αυτή είναι η πιο απαιτητική, επιθετική, αναρχική δημιουργία του Γκοντάρ. Ένας ιδιοφυής επίλογος στη δεκαετία του '60 και ένα ορόσημο για το πολιτικά φορτισμένο σινεμά, χωρίς προηγούμενο και επόμενο.
Το βλέμμα του Οδυσσέα ****
Σκηνοθεσία: Θόδωρος Αγγελόπουλος
Πρωταγωνιστούν: Χάρβεϊ Καϊτέλ, Έρλαντ Γιόσεφσον, Μάγια Μόργκενστερν, Θανάσης Βέγγος
Ένας Έλληνας σκηνοθέτης επιστρέφει από την εξορία και ξεκινάει ένα οδοιπορικό για να βρει τρεις χαμένες μπομπίνες φιλμ των αδελφών Μανάκη, των πρωτοπόρων που έφεραν τον κινηματογράφο στα Βαλκάνια στις αρχές του 20ού αιώνα. Μετά τον στοχασμό στα γεωγραφικά σύνορα, («Το μετέωρο βήμα του πελαργού»), έχουμε την ενατένιση στο σύνορο του βλέμματος. Ο Οδυσσέας της ταινίας δεν έχει όνομα. Σε μια υπαρξιακή αντίληψη του κόσμου τα ονόματα περισσεύουν. Όμως η οδύσσειά του είναι μια ποιητική μάχη με τα όρια της αντίληψης, έξω από τα οποία οφείλει να αναζητηθεί το νόημα των λαών και των συνόρων της Ιστορίας. Τα Βαλκάνια πάντα δυσκολεύονταν να βρουν την ταυτότητά τους στον ρου της Ιστορίας εξαιτίας των συγκρουόμενων εθνικών συνειδήσεων, που επανακαθορίζουν και τη συνείδηση του ιστορικού. Ο Αγγελόπουλος υπογράφει ένα μακρόσυρτο φόρο τιμής στην ίδια τη μνήμη, μέσα από τον ιερό ρόλο του κινηματογράφου, που τότε συμπλήρωνε έναν αιώνα ζωής, και του μεταφυσικού του προτερήματος να κουβαλάει την Ιστορία σε κάψουλες από σελιλόιντ. Με τον στοχαστικό Χάρβεϊ Καϊτέλ να ακολουθεί, σαν ερευνητής της τέχνης και εγκλωβισμένος στην ιστορική λήθη, τα μεταφυσικά χνάρια ενός πολιτισμού που θέλει να παραμείνει ζωντανός, κρυμμένος σαν πολύτιμο δισκοπότηρο μέσα σε μπομπίνες.
