Η Ν.Δ είναι κόμμα χωρίς δυναμική στην κοινωνική της βάση, τονίζει στην "Αυγή" ο Ηλίας Νικολακόπουλος και διευκρινίζει ότι η συντηρητική παράταξη έχει αυξημένη επιρροή στους συνταξιούχους, τις νοικοκυρές και τους αγρότες. Αντίθετα ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρεί τη δυναμική κοινωνική του βάση σε όλες τις δυναμικές ηλικίες, στους μισθωτούς και τους αυτοαπασχολούμενους. Ο γνωστός εκλογολόγος επισημαίνει ότι πρέπει να αξιολογηθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ η υποχώρηση κατά 4 μονάδες στη Δυτική Αττική και υποστηρίζει ότι, παρά τις μεγάλες μετακινήσεις το πολιτικό σύστημα δεν έχει παγιωθεί.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΚΑΠΑΚΟ
* Να ξεκινήσουμε από τις μετακινήσεις ψηφοφόρων από και προς τους δύο ισχυρούς συνασπισμούς εξουσίας τον δεξιό της Ν.Δ. και τον αριστερό του ΣΥΡΙΖΑ. Πρώτα από τη Ν.Δ.
Ας ξεκινήσουμε πρώτα από τη Ν.Δ., η δύναμη της οποίας μειώθηκε κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τον Ιούνιο του 2012. Αυτό προέκυψε από μια χαμηλή συσπείρωση των ψηφοφόρων της Ν.Δ. του Ιουνίου. Με βάση τα δεδομένα του exit poll βρέθηκε μόλις στο 63%. Ένα τμήμα από τις απώλειες αυτές αναπληρώθηκε με εισροές από το ΠΑΣΟΚ, από τους ΑΝ.ΕΛΛ., από μικρά κόμματα όπως η Δράση, ο ΛΑΟΣ, που τον Ιούνιο του 2012 είχαν περιοριστεί σε ποσοστά της τάξεως του 1,5%, μικρές εισροές από ψηφοφόρους της Χ.Α. της τάξεως του 0,3% του εκλογικού σώματος και εισροές από τον ΣΥΡΙΖΑ της τάξεως του 0,2% του εκλογικού σώματος. Όλες αυτές οι μικρές εισροές επέτρεψαν αντί να βρεθεί στο 20%, δηλαδή σχεδόν στο επίπεδο του Μαΐου του 2012, να υπερβεί το 22%.
* Επομένως οι διαρροές της Ν.Δ. είναι προς τον ΣΥΡΙΖΑ και προς τη Χ.Α.
Οι δύο κυριότερες είναι προς τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Χ.Α., περίπου της ίδιας τάξης, 9% της δύναμής της, δηλαδή 2,5 μονάδες προς τον ΣΥΡΙΖΑ και αντίστοιχης τάξης διαρροή προς τη Χ.Α. Μία τρίτη διαρροή της ίδιας τάξης αφορά όλα τα μικρά κόμματα, από τη Δράση, τον ΛΑΟΣ, τους Οικολόγους Πράσινους και το μεγάλο κομμάτι των λοιπών, συνυπολογίζοντας εδώ και τη ΔΗΜ.ΑΡ. Ας μην ξεχνάμε ότι τα κόμματα που έμειναν κάτω από το 3% συγκέντρωσαν αθροιστικά το 17% των εγκύρων ψηφοδελτίων.
* Σε αυτή την αναμέτρηση είχαμε πολλά μικρά δεξιά κόμματα, που δεν μπήκαν όμως στην Ευρωβουλή...
Είχαμε τον ΛΑΟΣ, την Ένωση για την Πατρίδα του Πολύδωρα και των υπολοίπων. Είχαμε τις Γέφυρες. Αυτό περιόρισε τη Ν.Δ. στο χαμηλό ποσοστό που συγκέντρωσε.
* Να δούμε τώρα την κοινωνική δομή της ψήφους της Ν.Δ. Τι δείχνουν η ταξικότητα και οι ηλικίες...
Η κοινωνική δομή της ψήφου παρέμεινε σε σμίκρυνση περίπου όπως την ξέραμε και τον Ιούνιο του 2012, με βασικούς πυλώνες για τη Ν.Δ., τις μεγάλες ηλικίες, τους αγρότες και τον μη ενεργό πληθυσμό. Ξεπέρασε το 30% στους άνω των 55 ετών και κυρίως στους άνω των 65 ετών, όπου το ποσοστό της φτάνει το 40% με τις αντίστοιχες κοινωνικοδημογραφικές κατηγορίες, νοικοκυρές και συνταξιούχους. Κράτησε κάποια σημαντική επιρροή στους αγρότες, αλλά βρέθηκε κάτω του 20% τόσο στους αυτοαπασχολούμενους όσο και στους μισθωτούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
* Δείχνει κοινωνική δυναμική αυτή η εκλογική βάση;
Η Ν.Δ. είναι κόμμα χωρίς δυναμική στην κοινωνική του βάση. Το ίδιο σε μεγάλο βαθμό ισχύει και για τον δεύτερο κυβερνητικό εταίρο, την Ελιά, τα ποσοστά της οποίας ηλικιακά βρίσκονται κάτω από το 10% σε σχεδόν όλες τις ηλικιακές κατηγορίες, 5% στους νέους και μόνο άνω των 65 ετών συγκεντρώνει 15%. Επίσης τα ποσοστά της είναι εξαιρετικά χαμηλά στο χώρο της μισθωτής εργασίας και ίσως λίγο ψηλότερα στον χώρο των αυτοαπασχολούμενων και των αγροτών.
* Οι μετακινήσεις ψηφοφόρων της Ελιάς ποιες είναι; Προς τα πού χάνει;
Η Ελιά είχε πολύ σημαντικές διαρροές προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Από το περιορισμένο 12% του Ιουνίου του 2012 σχεδόν το ένα τέταρτο διέρρευσε προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Βέβαια στο σημείο αυτό να πούμε ότι τα στοιχεία που βρίσκουμε από το exit poll δεν είναι απολύτως αξιόπιστα, γιατί στην ανάμνηση ψήφου, με βάση την οποία υπολογίζουμε αυτά τα ποσοστά, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται με πολύ υψηλότερο ποσοστό από αυτό που πραγματικά καταγράφηκε το 2012 και αυτό ισχύει και για τις προεκλογικές έρευνες αλλά ακόμη και για το exit poll. Υπάρχουν άνθρωποι που ακόμα αισθάνονται ΠΑΣΟΚ παρόλο που το έχουν εγκαταλείψει. Έτσι και η συσπείρωσή του εμφανίζεται πολύ χαμηλή, μόλις 40%, και οι διαρροές προς τον ΣΥΡΙΖΑ φτάνουν το 25%. Είναι τεχνικά ένα πολύ δύσκολο σημείο. Οι εκλογές του 2012 ήταν εκλογές σεισμού, γι' αυτό και δεν προκάλεσαν αυτομάτως ανακατασκευή ταυτότητας.
* Αυτό σημαίνει ότι η δυναμική βάση του ΠΑΣΟΚ έχει ήδη μετακινηθεί, οι εργαζόμενοι του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα το εγκατέλειψαν;
Η υποστήριξη που δίνουν οι εργαζόμενοι του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, και εδώ τα στοιχεία είναι πιο ακριβή, είναι της τάξεως του 5%-7%. Υπολείπεται και του συνολικού του ποσοστού.
* Να πάμε όμως στον ΣΥΡΙΖΑ. Τι δείχνουν οι μετακινήσεις;
Στον ΣΥΡΙΖΑ το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών δείχνει μια περίπου πλήρη αναπαραγωγή της εκλογικής του απήχησης τον Ιούνιο του 2012. Τα ποσοστά του σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες με λίγες εξαιρέσεις βρίσκονται στο συν - πλην ένα με δύο τοις εκατό. Δηλαδή έχει ακριβώς την ίδια γεωγραφία. Μία βασική εξαίρεση είναι οι δύο νομοί της Θράκης λόγω της μουσουλμανικής μειονότητας. Εκεί έχουμε στην Ξάνθη μία πτώση πάνω από 20% και μία πτώση 9% στη Ροδόπη, μία μικρή υποχώρηση περίπου 4 ποσοστιαίες μονάδες στη δυτική ζώνη της Αθήνας και στη Β' Πειραιά, που κυρίως επανακάμπτει στο ΚΚΕ. Αντίστροφα έχουμε κάποιες περιπτώσεις με σημαντική άνοδο που κυρίως εντοπίζονται στην Ήπειρο, όπου έχουμε μία αύξηση σχεδόν 4 ποσοστιαίων μονάδων και μάλιστα σε όλους σχεδόν τους νομούς. Γεγονός που κατά τη γνώμη μου αντανακλά την πολύ καλή επίδοση στις περιφερειακές εκλογές. Το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ στις περιφερειακές εκλογές στην Ήπειρο ήταν το υψηλότερο από όλη τη χώρα.
* Ποιες είναι οι διαρροές του ΣΥΡΙΖΑ; Το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι σταθερό, όμως υπήρξαν διαρροές, επομένως και εισροές;
Περίπου ένας στους δέκα διαρρέει προς τα "λοιπά κόμματα" και επίσης ένας στους είκοσι, μια μονάδα του εκλογικού σώματος, προς το Ποτάμι, κυρίως νέες ηλικίες και υψηλά μορφωτικά στρώματα. Διαρροές υπάρχουν και προς το ΚΚΕ, αλλά λόγω των προβλημάτων που εμφανίζονται στην ανάμνηση ψήφου δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν με ακρίβεια.
* Ποια είναι η ταξικότητα της ψήφου στον ΣΥΡΙΖΑ και ποια η ηλικιακή της κατανομή;
Η ταξικότητα, η κοινωνική σύνθεση της ψήφου του ΣΥΡΙΖΑ παραμένει όπως την ξέραμε, ίσως λίγο μειωμένη στην έντασή της σε σχέση με τον Ιούνιο. Πάντως είναι το κόμμα του 30% και στους αυτοαπασχολούμενους και στους μισθωτούς. Μία μικρή υποχώρηση, κυρίως στις λαϊκές συνοικίες της δυτικής ζώνης στην Αττική, πρέπει να αξιολογηθεί, αλλά νομίζω ότι εκεί έπαιξε ρόλο και η αυτοδιοικητική ψήφος, κυρίως των δημοτικών εκλογών, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ είχε κατά κανόνα μικρότερα αποτελέσματα, με ελάχιστες εξαιρέσεις όπως το Αιγάλεω και η Δραπετσώνα, όπου ανέδειξε και δήμαρχο μετά, αλλά στους υπόλοιπους δήμους δεν μπόρεσε να συντονίσει τη δική του επιρροή.
* Πρόκειται για αδυναμία των οργανώσεων ή και για ένα τοπικό σύστημα εξουσίας που αλλάζει πιο αργά από το πολιτικό;
Όσον αφορά τα τοπικά συστήματα αυτοδιοικητικής επιρροής, εκεί όντως ο ΣΥΡΙΖΑ ξεκινούσε από ένα πολύ χαμηλό επίπεδο του 4% με 5% και απέναντί του είχε ισχυρά αυτοδιοικητικά συστήματα τα οποία αποδείχθηκαν ανθεκτικά, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ κλήθηκε να αντιμετωπίσει απερχόμενο περιφερειάρχη, είτε της Ν.Δ. είτε προερχόμενο από το ΠΑΣΟΚ. Με αυτή την έννοια το αποτέλεσμα της Αττικής ήταν μια πολύ μεγάλη επιτυχία της Ρένας Δούρου, γιατί είχε να αντιμετωπίσει την πιο εμβληματική φυσιογνωμία αυτού του παγιωμένου αυτοδιοικητικού συστήματος. Βέβαια, αν εξαιρέσουμε αυτή την επιτυχία, στις υπόλοιπες περιοχές ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε κατά κανόνα εκτός δεύτερου γύρου, όπου είχε να αντιμετωπίσει τέτοιο παραδοσιακό αυτοδιοικητικό σύστημα, ακόμα και στις κατ' εξοχήν προνομιακές γι' αυτόν περιοχές, όπου είχε ξεπεράσει το 30% τον Ιούνιο, δηλαδή στην Κρήτη και στη Δυτική Ελλάδα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και στις δημοτικές εκλογές στις μεγάλες πόλεις επίσης δεν βρέθηκε στον δεύτερο γύρο. Εξαίρεση αποτελούν τα Ιόνια, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ εκμεταλλεύτηκε την πολυδιάσπαση των αντιπάλων του και έτσι μπόρεσε να περάσει στον δεύτερο γύρο τόσο στην Περιφέρεια Ιονίων όσο και στον Δήμο της Κέρκυρας και να επικρατήσει και στα δύο. Αλλά σε αρκετές περιπτώσεις τα αυτοδιοικητικά του αποτελέσματα ήταν πολύ χαμηλά, σε ορισμένες περιπτώσεις κάτω και από το ποσοστό του Μαΐου του 2012.
* Σε ορισμένες περιπτώσεις στην Αττική (π.χ. Καισαριανή, Αιγάλεω, Κερατσίνι κ.α.) συσπείρωσε και διεύρυνε τις δυνάμεις του στον δεύτερο γύρο...
Όπου βρέθηκε με δυναμική, εκεί κατέγραψε και μεγάλη επιτυχία. Αφ' ενός ήταν τα πιο συγκροτημένα σχήματα και γι' αυτό πέρασαν και στον δεύτερο γύρο, αφ' ετέρου εκμεταλλεύτηκε το ποιον βρήκε για αντίπαλο. Π.χ. στην Καισαριανή βρέθηκε με αντίπαλο τον προερχόμενο από το ΠΑΣΟΚ δήμαρχο. Ήταν επομένως λογικό να επικρατήσει. Οι δύο μεγάλες επιτυχίες στο λεκανοπέδιο, στο Αιγάλεω και στου Ζωγράφου, είναι από τις ελάχιστες περιπτώσεις όπου επιτεύχθηκε συνεργασία με τη ΔΗΜ.ΑΡ., δηλαδή δεν έγινε συνεργασία με τη ΔΗΜ.ΑΡ. αλλά διατηρήθηκε ζωντανό το προηγούμενο αυτοδιοικητικό σχήμα του Συνασπισμού, με τα ίδια πρόσωπα, ενάντια σε μια αυτοδιοικητική Ν.Δ. που εμφανιζόταν μέχρι πρόσφατα, πολύ ισχυρή.
Το αυτοδιοικητικό ΠΑΣΟΚ στον πρώτο γύρο έδειξε να αντέχει, δηλαδή και οι 6 απερχόμενοι περιφερειάρχες του ΠΑΣΟΚ πέρασαν στον δεύτερο γύρο, αλλά διασώθηκαν τελικά μόνο δύο, οριακά ο Κατσιφάρας στη Δυτική Ελλάδα και με άνεση ο Αρναουτάκης στην Κρήτη.
* Οι οποίοι όμως πολιτεύτηκαν ως "λευκοί"...
Και οι έξι ήταν "λευκοί", ουδείς ήθελε πράσινο χρώμα δίπλα. Με κανέναν τρόπο πάντως δεν μπορούμε να τους χρεώσουμε στο ΠΑΣΟΚ. Αν ο Αρναουτάκης συγκέντρωσε στον πρώτο γύρο 41%, την επόμενη Κυριακή η Ελιά συγκέντρωσε 12%-13% στο άλλοτε προπύργιό της στην Κρήτη, κάτω και από το 18% του 2012. Ο ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές εμφάνισε μία άνοδο 14 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με την Περιφέρεια, πράγμα που σημαίνει ότι ίσως στο εκλογικό σώμα του Αρναουτάκη εμφανίζονται τρία διακριτά υποσύνολα: 1/3 Ελιά, 1/3 ΣΥΡΙΖΑ και 1/3 όλοι οι άλλοι.
Οι αυτοδιοικητικές εκλογές ήταν ένα στοίχημα για το πώς θα μεταφερθεί σε αυτοδιοικητικό επίπεδο ο πολιτικός σεισμός του 2012. Μεταφέρθηκε με διαφορετικούς τρόπους και στις περισσότερες ίσως περιπτώσεις οδήγησε τελικά στην ήττα του αυτοδιοικητικού ΠΑΣΟΚ. Η ήττα του Κουράκη στο Ηράκλειο, που εκλεγόταν με 70% και δεν κατάφερε να εκλεγεί στον δεύτερο γύρο είναι εμβληματική. Προοπτικά δηλαδή και στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αυτό που ήταν το παραδοσιακό ΠΑΣΟΚ είναι εκτός εξουσίας πλέον.
* Πριν πάμε να δούμε το "αγκάθι" της Χ.Α. Με όλα αυτά που είπαμε, κατά πόσο μπορούμε να πούμε ότι έχει παγιωθεί το πολιτικό σύστημα και ότι οι μετακινήσεις περιορίζονται;
Είναι προφανές ότι σε μία εκλογή, και κυρίως σε μία εκλογή δεύτερης τάξης, όπως είναι οι ευρωεκλογές, που ακολουθεί μια ραγδαία αλλαγή του πολιτικού τοπίου, θα συνεχίσουν να γίνονται μετακινήσεις. Δεν είμαστε στο παγιωμένο κομματικό σύστημα που γνωρίζαμε στο παρελθόν, όπου οι μετακινήσεις ήταν περιορισμένες. Να θυμίσουμε ότι ακόμα και στον παγιωμένο δικομματισμό, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, από εκλογή σε εκλογή παρατηρούσαμε μία σημαντική μετατόπιση ψηφοφόρων. Περίπου 1 στους 6 άλλαζε επιλογή ήδη σε μία παγιωμένη κατάσταση, πόσο μάλλον σήμερα που οι ταυτότητες είναι ακόμα ασταθείς.
Τον Μάιο του 2012 σε σύγκριση με το 2009 καταγράψαμε μια μετακίνηση του 60% και μεταξύ Μαΐου και Ιουνίου τουλάχιστον το 30% άλλαξε ψήφο - αυτή είναι και η δυσκολία που λέγαμε πριν για να βρούμε την προηγούμενη ψήφο. Όταν έχεις αλλάξει τόσες φορές και τόσο γρήγορα, είναι δύσκολο να βρεις κάποιος τι ψήφισε πριν... Άρα κάποιες μετακινήσεις μεγάλης έκτασης ήταν αναμενόμενο να παρατηρηθούν και τώρα, πόσο μάλλον όταν είχες στα χέρια σου 3 ψήφους, στην πραγματικότητα 5 ψήφους (δύο στον πρώτο και τρεις στον δεύτερο). Έχουμε ένα πολιτικό σύστημα που δεν είναι σταθεροποιημένο. Η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι έδειξε να σταθεροποιεί αυτό το εκλογικό σώμα. Δεν το πέτυχε στο επίπεδο της αυτοδιοικητικής ψήφου και εκεί οι αποκλίσεις από περιοχή σε περιοχή, πόσο μάλλον αν πάμε σε δήμους, είναι τεράστια.
***
ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ "ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ"
Κοινωνικές κατηγορίες, ηλικίες, μορφωτικό επίπεδο και τα άλλα κόμματα της αποκαλούμενης πατριωτικής Δεξιάς
