Το κόμμα της γερμανικής Αριστεράς Die Linke αποτέλεσε την ευχάριστη έκπληξη των κοινοβουλευτικών εκλογών του Φεβρουαρίου στη Γερμανία, φτάνοντας από το 2,7% των ευρωεκλογών του καλοκαιριού στο 8,8% και στην εκλογή 64 βουλευτών στην Μπούντεσταγκ. Αντιπροσωπεία του κόμματος βρέθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στην Αθήνα, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Σωκράτη Φάμελλο και άλλους εκπροσώπους του κόμματος. Ο γενικός γραμματέας του Die Linke Τζένις Έλινγκ μιλά στην ΑΥΓΗ για τον τρόπο με τον οποίο το κόμμα του απευθύνθηκε στη γερμανική κοινωνία κατά την πρόσφατη προεκλογική περίοδο, την άνοδο της Ακροδεξιάς στη χώρα του, τις προοπτικές της κυβέρνησης Μερτς αλλά και τους κινδύνους που εγκυμονεί η εποχή έξαρσης των εθνικισμών που διανύουμε.
Πώς εξηγείτε τον τριπλασιασμό των ποσοστών του κόμματός σας στις πρόσφατες κοινοβουλευτικές εκλογές στη χώρα σας;
Η απάντηση αποτελεί ένα σύνθετο παζλ με πολλά κομμάτια. Το βασικό είναι ότι έπειτα από πολλά χρόνια κατορθώσαμε να επικεντρωθούμε σαν κόμμα στις λαϊκές ανάγκες. Για παράδειγμα, μεγάλο μέρος της προεκλογικής μας εκστρατείας εστιάστηκε στην ανάγκη επιβολής ανώτατου ορίου στα ενοίκια. Ήταν κάτι που είχαμε δοκιμάσει και πετύχει πριν από λίγα χρόνια στην περίπτωση του Βερολίνου. Γιατί, βλέπετε, είναι ένα ζήτημα με τεράστια κοινωνική σημασία στη Γερμανία εξαιτίας της συνεχούς αύξησης των ενοικίων. Όπως βέβαια και στη δική σας χώρα, όπου όμως υπάρχουν ακόμα μεγαλύτερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης.
Αυτό που κάναμε διαφορετικά σε αυτές τις εκλογές είναι ότι δεν δώσαμε σημασία στις συνήθεις μετρήσεις της κοινής γνώμης. Τα μέλη μας πήγαν πόρτα-πόρτα ρωτώντας τους πολίτες τι ήταν εκείνο που πραγματικά τους απασχολούσε περισσότερο. Και τα προβλήματα που ανέδειξαν κυρίως ήταν η στεγαστική κρίση και το υψηλό κόστος ζωής. Ήταν ακριβώς εκείνα τα προβλήματα που τελικά και εμείς φέραμε σε πρώτο πλάνο κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Όπως βέβαια και εκείνο των κοινωνικών ανισοτήτων. Ένας από τους συμπροέδρους μας, για παράδειγμα, επαναλάμβανε: «Είμαι ο Γιαν βαν Άκεν και θέλω να καταργήσω τους δισεκατομμυριούχους».
Ενα άλλο σημαντικό στοιχείο των τελευταίων εκλογών στη Γερμανία είναι ότι, σύμφωνα με τις μετρήσεις, το κόμμα σας αναδείχτηκε πρώτη δύναμη στις νεαρές ηλικίες και ειδικότερα στην ηλικιακή ομάδα 18-24.
Μόλις το φθινόπωρο οι δημοσκοπήσεις μάς έφερναν και πάλι εκτός Κοινοβουλίου. Τα ΜΜΕ μάς θεωρούσαν πολιτικά τελειωμένους και δεν μας έδιναν την παραμικρή σημασία. Προεκλογικά ένας νέος που θα προσπαθούσε να ενημερωθεί για την πολιτική επικαιρότητα θα μπορούσε να διαβάσει μόνο για την άνοδο της Ακροδεξιάς και το AfD. Οπότε δοκιμάσαμε μια διαφορετική προσέγγιση. Ρίξαμε μεγάλο βάρος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διαμορφώσαμε τη δική μας στρατηγική γι’ αυτά και με τη βοήθεια πολλών μελών μας κατορθώσαμε μέσα σε λίγους μήνες να γίνουμε η πρώτη πολιτική δύναμη σε αυτόν τον τομέα.
Δεν είναι, βέβαια, κάτι στο οποίο μπορείς να στηριχτείς εξ ολοκλήρου. Υπάρχουν και σοβαροί κίνδυνοι από αυτό το μοντέλο πολιτικής, όπως μας υπενθυμίζει και το φαινόμενο Τραμπ στις ΗΠΑ. Μας βοήθησε όμως όχι μόνο να προσεγγίσουμε τις νέες ηλικίες αλλά και να αλλάξουμε σε μεγάλο βαθμό την εικόνα του κόμματος. Βάλαμε στοιχεία όπως το χιούμορ στα μηνύματά μας, κάτι που είχε σημαντική απήχηση. Επειδή, βλέπετε, η Αριστερά παραμένει ταυτισμένη στα μάτια πολύ κόσμου ως κάτι υπερβολικά σοβαρό και αυστηρό.
Ρίξαμε επίσης βάρος στην προσπάθεια να δείξουμε πως είμαστε ένα αριστερό κόμμα μελών, όχι ένα προσωποπαγές κόμμα. Δημιουργήθηκε έτσι ένα κοινωνικό κίνημα υποστήριξης με αίτημα την είσοδό μας στο Κοινοβούλιο. Υπερδιπλασιάσαμε τον αριθμό των μελών μας τους τελευταίους μήνες. Από 50.000 τον περασμένο Οκτώβριο, έχουμε πια φτάσει τα 115.000 μέλη. Η βασική προσπάθειά μας όμως ήταν να δείξουμε πως είμαστε κοντά στον κόσμο και αφουγκραζόμαστε τα προβλήματά του.
Μετά το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών γνωρίζαμε ότι αυτές οι εκλογές θα ήταν ενδεχομένως η τελευταία ευκαιρία μας. Γνωρίζαμε επίσης ότι τα μέλη μας έχουν διαφορετικές απόψεις σε μια σειρά ζητήματα, από την κλιματική αλλαγή ως το Μεταναστευτικό. Αυτό που κάναμε, επομένως, ήταν να εξετάσουμε αυτά τα ζητήματα κάτω από διαφορετικό φως.
Προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε, για παράδειγμα, ότι οι μετανάστες, που οι συντηρητικές δυνάμεις προσπαθούν σήμερα να μετατρέψουν σε αποδιοπομπαίο τράγο, δεν είναι αυτοί που ευθύνονται για τα σημερινά προβλήματα. Στη Γερμανία οι συντηρητικοί κυβερνούν τα 25 από τα 30 τελευταία χρόνια. Τα προβλήματα προέρχονται από τη δική τους πολιτική, την πολιτική της λιτότητας. Τα σχολεία, τα μέσα μεταφοράς, οι δημόσιες υποδομές είναι σε κακή κατάσταση εξαιτίας της δεξιάς πολιτικής. Αυτό ήταν που προσπαθήσαμε να πούμε.
Πώς σχολιάζετε την άνοδο της Ακροδεξιάς όχι μόνο στη χώρα σας αλλά και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο;
Η άνοδος του AfD ήταν κάτι που περιμέναμε. Τουλάχιστον με το δικό μας εκλογικό αποτέλεσμα δώσαμε μια προοπτική ελπίδας στον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια η Ακροδεξιά έχει κατορθώσει να εμφανίζεται ως κόμμα των εργατών. Είναι όμως κάτι που δεν θα μπορέσει να κάνει για πολύ ακόμα. Ήδη το AfD έχει αλλάξει το πρόγραμμά του, ακόμα κι αν οι περισσότεροι ψηφοφόροι δεν το γνωρίζουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ευθυγραμμίζονται πλέον ανοιχτά με την οικονομική ολιγαρχία. Ο Ίλον Μασκ ήταν ομιλητής στο τελευταίο συνέδριό του.
Αν το δει κανείς σε ιστορικό βάθος, κάθε φορά που βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, οι φασίστες καλούνται να αποφασίσουν αν θα κυβερνήσουν ή αν θα συνταχθούν με την ολιγαρχία. Είναι κάτι που βλέπουμε σήμερα να γίνεται όχι μόνο στη Γερμανία αλλά και στις ΗΠΑ. Και αυτό δίνει την ευκαιρία στις αριστερές δυνάμεις να αναδειχθούν και πάλι σε βασικό πολιτικό εκπρόσωπο της εργατικής τάξης.
Πώς προβλέπετε ότι θα κινηθεί η επόμενη γερμανική κυβέρνηση που αναμένεται να συγκροτηθεί από τον ηγέτη των Χριστιανοδημοκρατών Φρίντριχ Μερτς;
Η κατάσταση δεν έχει ακόμα ξεκαθαρίσει. Ο Μερτς μας αιφνιδίασε όλους. Πριν από 20 χρόνια η τότε καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ τον είχε θέσει στο περιθώριο εξαιτίας των ακραία νεοφιλελεύθερων απόψεών του. Στο πρόσωπό του, επομένως, βλέπουμε σήμερα την ενίσχυση του ακραίου νεοφιλελευθερισμού. Οι Χριστιανοδημοκράτες στρέφονται ακόμα πιο δεξιά και αυτό είναι κάτι που δεν θα επηρεάσει μόνο τη Γερμανία αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη.
Δεν μπορούμε, βέβαια, να μην επισημάνουμε το παράδοξο: Ένας πολιτικός που πάντοτε υποστήριζε τις άγριες περικοπές δαπανών να βγαίνει τώρα στο προσκήνιο ως υπέρμαχος ενός τεράστιου πακέτου αμυντικών δαπανών. Δεν υπάρχουν πόροι για την Υγεία, την Παιδεία και τις δημόσιες υποδομές, παρά μόνο για εξοπλισμούς. Κόβουν τη Δημοκρατία στα δύο. Και αυτό είναι κάτι που αναμένεται να έχει καταστροφικές κοινωνικές συνέπειες τα επόμενα χρόνια, με νέα προγράμματα λιτότητας να επιβάλλονται στους λαούς των ευρωπαϊκών χωρών.
Πιστεύετε ότι όλος αυτός ο μιλιταρισμός και η εποχή του νέου εθνικισμού που διανύουμε θα λειτουργήσουν τελικά ως ανάχωμα ή θα διευκολύνουν τις δυνάμεις της Αριστεράς να περάσουν το δικό τους μήνυμα;
Νομίζω ότι αυτό είναι κάτι που δεν έχει ακόμα κριθεί. Υπάρχει αναμφίβολα μια έξαρση των εθνικισμών. Δεν πρέπει να παραβλέπουμε όμως και τα θετικά σημάδια, όπως, για παράδειγμα, ότι έπειτα από χρόνια πολέμου σημειώνονται πλέον συνομιλίες για ειρήνευση στην Ουκρανία. Βλέπουμε να εκτυλίσσεται σήμερα ένα νέο «μεγάλο παιχνίδι» όπως εκείνο του 19ου αιώνα. Με δύο ιμπεριαλιστικές δυνάμεις να στέκονται πάνω από έναν χάρτη και να μοιράζονται εδάφη. Να λένε, «πάρε εσύ αυτό το κομμάτι της Ουκρανίας κι εγώ θα πάρω τη Γροιλανδία». Είναι, βέβαια, ένας τεράστιος κίνδυνος για τους λαούς, που ελπίζω να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται ότι είναι εκείνοι που θα κληθούν να πληρώσουν για όλα αυτά.
Ποια είναι τα συμπεράσματά σας από τις πολιτικές επαφές που είχατε αυτή την εβδομάδα στη χώρα μας;
Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλές αναλογίες ανάμεσα σε αυτά που συμβαίνουν σήμερα στη Γερμανία και στη δική σας χώρα. Υπάρχει και στις δύο περιπτώσεις μια κρίση αντιπροσώπευσης, όλο και περισσότεροι άνθρωποι παύουν να εμπιστεύονται τους πολιτικούς.
Αλλο ένα κοινό σημείο είναι πως ο πληθυσμός γερνάει. Και αυτό μας επιτρέπει να βάλουμε κάποια ζητήματα, όπως το Μεταναστευτικό, στις πραγματικές τους διαστάσεις. Όχι όπως τα παρουσιάζει η Δεξιά. Να εξηγήσουμε, για παράδειγμα, στον κόσμο ότι χωρίς τους μετανάστες δεν θα υπάρχουν αρκετοί εργαζόμενοι να πληρώνουν για τις συντάξεις.
Οι συντηρητικές δυνάμεις δεν έχουν κάποιο σχέδιο για το μέλλον. Το μόνο που τους απασχολεί είναι τα κέρδη. Και το μόνο που εγγυώνται είναι περισσότερη φτώχεια για την κοινωνία. Οπότε αυτό που οφείλει να κάνει η Αριστερά είναι να μιλήσει με τον κόσμο και να απευθυνθεί στις πραγματικές του ανάγκες. Είναι κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημείο καμπής για ολόκληρη την Ευρώπη το να βάλει μπροστά τις λαϊκές ανάγκες.
