Ρεπορτάζ: Χριστίνα Βασιλάκη
Ενώ η Ελλάδα μπαίνει σε τροχιά αξιολόγησης με σαφώς βελτιωμένες προοπτικές ως προς το μέλλον της ελληνικής οικονομίας, όπως έδειξαν οι χειμερινές προβλέψεις της Κομισιόν που δημοσιεύτηκαν την Πέμπτη, όλα δείχνουν πως οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου εντείνουν τις πιέσεις τους κατά της λιτότητας.
Η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία αποτελούν τα βασικά παραδείγματα αμφισβήτησης της εκ Βερολίνου εκπορευόμενης ασφυκτικής δημοσιονομικής πολιτικής και τεστάρουν την προσήλωση των Βρυξελλών στην τυφλή εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας. Κι αν οι Βρυξέλλες έχουν κάνει ήδη τα στραβά μάτια τόσο με τη Γαλλία όσο και με την Ιταλία στο παρελθόν, η στάση που θα κρατήσουν φέτος αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των μετεκλογικών εξελίξεων σε Πορτογαλία και Ισπανία.
Η πρώτη... υποχώρηση
Ειδικότερα, την Παρασκευή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε τελικά δεκτό το προσχέδιο του προϋπολογισμού που κατέθεσε η νέα πορτογαλική κυβέρνηση συνασπισμού των Σοσιαλιστών - Αριστεράς, το οποίο κινείται σε σαφώς διαφορετική κατεύθυνση από αυτή της αυστηρής λιτότητας. Η δημοσιονομική προσπάθεια που προβλέπει για την Πορτογαλία το τρέχον προσχέδιο παραβιάζει τους κανόνες του Συμφώνου για το έλλειμμα, ωστόσο η απόσταση από τα απαιτούμενα μέτρα δεν είναι αρκετή για να κριθεί απορριπτέο σε πρώτη φάση. Αυτό ήταν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρά τις «ανησυχίες» που εκφράστηκαν από ορισμένους επιτρόπους, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Επιτροπής, Βάλντις Ντομπρόβσκις. Ο ίδιος ανέφερε ότι η Επιτροπή σε αυτή τη φάση συστήνει τη λήψη περαιτέρω μέτρων ύψους 0,4% - 0,5% του ΑΕΠ.
Κι αν η Πορτογαλία είναι η αρχή του πονοκεφάλου για τις Βρυξέλλες, υπάρχει και συνέχεια. Ο επικεφαλής των Ισπανών Σοσιαλιστών βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις με τους Podemos για να σχηματίσουν κυβέρνηση μετά την αποτυχία του πρώην πρωθυπουργού και νικητή των πρόσφατων εκλογών Μαριάνο Ραχόι να βρει κυβερνητικούς εταίρους. Σύμφωνα με τις χειμερινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να πάρει μέτρα ύψους 8 δισ. φέτος ώστε να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της που απορρέουν από το Σύμφωνο Σταθερότητας για μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3%.
Σε ό,τι αφορά τώρα την Ιταλία, η κυβέρνηση -η οποία κοντράρει ανοιχτά πλέον τις Βρυξέλλες- ζητάει περαιτέρω «ευελιξία» σε ό,τι αφορά τη μείωση του υπερβολικού χρέους της επικαλούμενη τις δαπάνες της τόσο για επενδύσεις όσο και για το προσφυγικό. Σύμφωνα με τον επίτροπο Μοσκοβισί, η απόφαση αυτή θα ληφθεί το Μάιο.
Η Γαλλία, τέλος, παρ' όλο που έχει δεσμευτεί να διορθώσει το υπερβολικό δημόσιο έλλειμμα μέχρι το 2017, προβλέπεται ότι αυτό θα παραμείνει άνω του ορίου του 3% (3,2%). Καλείται, λοιπόν, να λάβει επίσης περαιτέρω μέτρα, κάτι που θα αποδειχθεί πολιτικά δύσκολο για τον πρόεδρο Ολάντ, καθώς η επόμενη είναι χρονιά εκλογών.
Σε γενικές γραμμές, γίνεται ξεκάθαρο ότι το πρότυπο της σφικτής δημοσιονομικής πολιτικής, που «έσφιξε» ακόμη περισσότερο με αφορμή την κρίση, αμφισβητείται έντονα και φέτος, ενώ το πολιτικό και οικονομικό σκηνικό αλλάζει. Ωστόσο, η δυνατότητα της Επιτροπής να κάνει χρήση της ευελιξίας που της παρέχει το Σύμφωνο είναι σαφές ότι αξιοποιείται "α λα καρτ", ενώ ο επίτροπος Μοσκοβισί κατά την παρουσίαση των χειμερινών προβλέψεων έκανε λόγο για κινδύνους που απορρέουν "από την αβεβαιότητα της πολιτικής" ορισμένων χώρων.
