ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ
Αισιόδοξος για τη φετινή χρονιά εμφανίστηκε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στη Γ.Σ. της ΤτΕ, ενώ παρουσίασε και την ετήσια έκθεση της τράπεζας. Ο ίδιος χαρακτήρισε το 2016 ως έτος απαρχής μιας νέας πορείας για την ελληνική οικονομία με την ανάκαμψη να έρχεται το β' εξάμηνο του έτους, μην παραλείποντας όμως να επιστήσει την προσοχή όλων στους κινδύνους που ελλοχεύουν, όπως η μη έως τώρα ολοκλήρωση της αξιολόγησης αλλά και η προσφυγική κρίση. Ακόμη, τόνισε την ανάγκη να προχωρήσουν οι ιδιωτικοποιήσεις, ενώ έκρουσε "καμπανάκι" κινδύνου για τη διαχείριση των κόκκινων δανείων από τις τράπεζες, η οποία θα πρέπει να είναι "μακροπρόθεσμη", όπως είπε.
Η συγκράτηση της ύφεσης και η ανάκαμψη από το δεύτερο εξάμηνο του έτους είναι εφικτές για την ελληνική οικονομία, όπως υποστήριξε στην ομιλία του. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η πρόβλεψη αυτή υπόκειται σε ισχυρές αβεβαιότητες και υψηλούς κινδύνους. Οι κίνδυνοι αφορούν στην προσφυγική κρίση και στον τρόπο με τον οποίο θα την αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) στο σύνολό της, στην έξαρση των γεωπολιτικών κινδύνων στην ευρύτερη περιοχή, στην επιβράδυνση της μεγέθυνσης της παγκόσμιας οικονομίας και στην υπεραντίδραση των χρηματοπιστωτικών αγορών σε αυτό το ενδεχόμενο, μια ασιατική κρίση με επίκεντρο την Κίνα, και, τέλος, στην πιθανότητα εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Ε. Οι εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις φυγόκεντρες τάσεις στην Ε.Ε. και να υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή συνοχή, σε μια συγκυρία που τα ισχυρότερα κράτη - μέλη της Ευρωζώνης εμφανίζονται να έχουν ριζικά διαφορετικές προσεγγίσεις για την αρχιτεκτονική της.
Σημειώνεται ότι κύκλοι της Τράπεζας της Ελλάδος υπολογίζουν στα 600 εκατ. ευρώ το κόστος της προσφυγικής κρίσης για την Ελλάδα το 2016, σημειώνοντας ότι πρόκειται για συντηρητική εκτίμηση και ότι το κόστος μπορεί να αυξηθεί εάν χειροτερέψει η κατάσταση.
Η ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης θα ενισχύσει την προοπτική ανάκαμψης
Το 2016 ο ρυθμός μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ εκτιμάται ότι τουλάχιστον το πρώτο εξάμηνο του έτους θα είναι αρνητικός, κυρίως λόγω της μεταφερόμενης επίδρασης από το 2015. Όπως όμως έχει ήδη αναφερθεί, υπάρχουν οι αντικειμενικές προϋποθέσεις για την ανακοπή της ύφεσης και την προσέγγιση θετικών ρυθμών από το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Ωστόσο, για να συμβεί αυτό, πρέπει να συντρέξουν μια σειρά δράσεις που θα αποτρέψουν τους κινδύνους και θα ενισχύσουν την προοπτική ανάκαμψης που είναι εφικτή.
Ασφαλιστικό και αγροτικό στο προσκήνιο
Πρώτο και κρίσιμο βήμα για τις μελλοντικές εξελίξεις είναι η επιτυχής ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης του προγράμματος, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη. Αυτό απαιτεί, μεταξύ άλλων, την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού συστήματος και την ευθυγράμμιση της φορολογίας του αγροτικού εισοδήματος. Οι δράσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς προαπαιτούμενα για την αξιολόγηση του προγράμματος. Είναι απαραίτητες για να εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και του δημόσιου χρέους, καθώς και για να αποκαταστήσουν την κοινωνική και φορολογική δικαιοσύνη μεταξύ γενεών και μεταξύ ομάδων φορολογουμένων, τόνισε ο επικεφαλής της. Ακόμη, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι θα πρέπει να "υιοθετηθούν" από την ελληνική πλευρά οι μεταρρυθμίσεις και όχι να φαίνεται ότι μας τις επιβάλλουν οι θεσμοί, καθώς είναι ούτως ή άλλως απαραίτητες
Θετικό πρόσημο
Η θετική ολοκλήρωση της αξιολόγησης εκτιμάται ότι θα έχει σημαντική επίδραση στην πραγματική οικονομία για τους ακόλουθους λόγους:
- Βελτιώνει δραστικά το κλίμα εμπιστοσύνης, γεγονός που θα επιταχύνει την επιστροφή καταθέσεων στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.
- Οδηγεί στην επανένταξη των ελληνικών τίτλων στις αποδεκτές από το ευρωσύστημα εξασφαλίσεις, η οποία θα επιτρέψει την πολύ φθηνότερη χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών από την ΕΚΤ.
- Καθιστά δυνατή τη συμμετοχή των ελληνικών κρατικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ.
- Επιταχύνει τις διαδικασίες χαλάρωσης -και τελικώς άρσης- των περιορισμών στο τραπεζικό σύστημα και στην κίνηση κεφαλαίων.
Ελάφρυνση χρέους
Μεσοπρόθεσμα, η επιτυχής ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης είναι αποφασιστικής σημασίας, καθώς θα επιτρέψει την έναρξη των συζητήσεων με τους εταίρους για την ανάληψη δράσεων περαιτέρω ελάφρυνσης του δημόσιου χρέους. Οι δράσεις, που είναι σκόπιμο να αναληφθούν, πρέπει να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι ετήσιες χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου να διατηρούνται σε διαχειρίσιμα επίπεδα. Μεταξύ άλλων, αυτό θα έχει ως άμεση συνέπεια τη δυνατότητα περαιτέρω χαλάρωσης του τελικού δημοσιονομικού στόχου και θα απελευθερώσει πόρους, οι οποίοι θα κατευθυνθούν σε επενδύσεις, που θα ενισχύσουν το εγχώριο προϊόν και την απασχόληση.
Πρωτογενές πλεόνασμα το 2015
Μέσα στο 2015, τα δημοσιονομικά μεγέθη κατέγραψαν μεγάλες διακυμάνσεις όσον αφορά στην εξέλιξη των φορολογικών εσόδων, των δαπανών για δημόσιες επενδύσεις και των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Μετά την αναθεώρηση προς τα κάτω του στόχου σε πρωτογενές έλλειμμα 0,25% του ΑΕΠ, έναντι προγενέστερου στόχου για πλεόνασμα 3,0%, και τη λήψη πρόσθετων δημοσιονομικών μέτρων, το 2015 αναμένεται τελικά το πρωτογενές αποτέλεσμα να είναι ισοσκελισμένο ή ελαφρά θετικό.
Απαραίτητη η μείωση κόκκινων δανείων εντός διετίας
Την επείγουσα διάσταση της αποτελεσματικής διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων τονίζει η ετήσια έκθεση του διοικητή της Τράπεζα της Ελλάδος για το 2015.
Όπως σημειώνεται, στη διάρκεια του 2015 ανακόπηκε η επιβράδυνση στη δημιουργία νέων καθυστερήσεων, με αποτέλεσμα το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων επί του συνόλου των ανοιγμάτων να ανέλθει στο τέλος Σεπτεμβρίου του 2015 σε 43,6% από 39,9%% τον Δεκέμβριο του 2014. Η επιδείνωση ήταν εμφανής σε όλες τις κατηγορίες δανείων.
Ειδικότερα, το ποσοστό στα καταναλωτικά ανοίγματα ανήλθε σε 55,4% (Δεκέμβριος 2014: 51,3%), στα επιχειρηματικά ανοίγματα σε 43,3% (Δεκέμβριος 2014: 39,8%) και στα στεγαστικά ανοίγματα σε 39,8% (Δεκέμβριος 2014: 35,6%). Ο κ. Στουρνάρας ζήτησε "να αναληφθούν τολμηρές και καινοτόμες πρωτοβουλίες για σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους ισολογισμούς των τραπεζών μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Η τρέχουσα "business as usual" προσέγγιση, όσο και αν βελτιωθεί στα σημεία, δεν θα οδηγήσει σε σημαντικές μειώσεις".
Την πιο προβληματική περιοχή μεταξύ των επιχειρηματικών ανοιγμάτων με το υψηλότερο ποσοστό μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων τον Σεπτέμβριο του 2015 εμφανίζουν εκείνα προς πολύ μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες (66,5%), προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (58,2%) και προς επιχειρήσεις αξιοποίησης ακινήτων (46,3%). Χαμηλότερο είναι το ποσοστό μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων για τις μεγάλες επιχειρήσεις (28,5%) και τις ναυτιλιακές (26,7%).
Σύσταση προς τράπεζες για μακροπρόθεσμες λύσεις
Στην εξεύρεση λύσεων μακροπρόθεσμου χαρακτήρα, προσαρμοσμένων στις ανάγκες του κάθε δανειολήπτη, εκτιμάται ότι θα συντείνουν οι συγκεκριμένοι στόχοι για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων που θα θέσει η Τράπεζα της Ελλάδος, κατόπιν διαβούλευσης με τις τράπεζες, με ορίζοντα εφαρμογής από τον Ιούνιο του 2016 και με παρακολούθηση ανά τρίμηνο.
Η υποχρέωση των τραπεζών να επιτύχουν τους στόχους, σε συνδυασμό με το νέο θεσμικό πλαίσιο που συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη δημιουργία δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων, την επίσπευση των δικαστικών διαδικασιών και την ευκολία ρευστοποίησης των εγγυήσεων από τις τράπεζες, εκτιμάται ότι θα συμβάλει θετικά στη σταδιακή υποχώρηση του ποσοστού των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Θετική συμβολή στην κατεύθυνση της επίλυσης του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα έχει η δραστηριοποίηση ειδικών εταιρειών που θα αναλαμβάνουν τη διαχείριση των προβληματικών δανείων (π.χ. asset management companies, servicing companies).
Η δραστηριοποίησή τους, υποστηρίζει η ΤτΕ, θα γίνει εντός αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου αδειοδότησης και εποπτείας των εταιρειών που θα δραστηριοποιηθούν στην εν λόγω αγορά, ενώ θα πρέπει να καθοριστούν άμεσα οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την απόκτηση άδειας.
Ταυτόχρονα, πρέπει να γίνεται σαφές ότι οι εταιρείες που θα επιλέξουν να δραστηριοποιηθούν στην αγορά δανείων θα υπόκεινται σε αυστηρούς κανόνες όσον αφορά στην προστασία του καταναλωτή. Εξάλλου, οι ενέργειες των εταιρειών θα πρέπει να βρίσκονται σε συμμόρφωση με τα προβλεπόμενα από τον Κώδικα Δεοντολογίας και το πλαίσιο θα πρέπει να προβλέπει αυστηρές ποινές, περιλαμβανομένης της ανάκλησης αδείας, σε περίπτωση παράβασης των κανόνων λειτουργίας.
Ιδιωτικοποιήσεις και αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας
Η σημασία της επιτάχυνσης και επιτυχούς υλοποίησης του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων και αξιοποίησης της δημόσιας ακίνητης περιουσίας είναι καθοριστικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη. Θα έχει πολλαπλασιαστικά οφέλη, που οι ευεργετικές τους επιδράσεις στην εγχώρια οικονομία θα διαρκέσουν για μεγάλη χρονική περίοδο. Τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις θα συμβάλουν στην αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους και στην προσπάθεια της δημοσιονομικής προσαρμογής.
"Κλειδί" οι επενδύσεις
Το φαινόμενο της επενδυτικής αδράνειας στην Ελλάδα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Μεταξύ 2007 και 2014, η συνολική επενδυτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκε στο μισό. Η αναιμική ζήτηση, η πολιτική και οικονομική αβεβαιότητα, καθώς και οι σημαντικές χρηματοδοτικές δυσχέρειες ήταν οι παράγοντες που συνέβαλαν στη διαδικασία αποεπένδυσης. Η ταχεία ανάταξη της επιχειρηματικής επενδυτικής δαπάνης θεωρείται παράγοντας-κλειδί για τη διατηρήσιμη ανάπτυξη, σύμφωνα με την έκθεση.
Η φτώχεια που έφερε η κρίση
Η περυσινή χρονιά ήταν η χειρότερη σε όρους αύξησης της σχετικής φτώχειας στην Ελλάδα, ενώ οι περικοπές στις δημόσιες δαπάνες φαίνεται να επιφέρουν πιο ήπιες επιπτώσεις στο διαθέσιμο εισόδημα σε σχέση με τις αυξήσεις φόρων.
Μελέτη η οποία ενσωματώνεται στην έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος επιχειρεί να μετρήσει την επίπτωση των δημοσιονομικών μέτρων που ελήφθησαν από το 2010 έως και το 2015 στη φτώχεια και την κοινωνική ανισότητα. Σε όρους διαθεσίμου εισοδήματος, από την επεξεργασία των στοιχείων φαίνεται ότι τα μέτρα των δύο πρώτων ετών δημοσιονομικής προσαρμογής (2010 και 2011) επέφεραν τη μεγαλύτερη μείωση στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών (κατά 4,2% και 6,9% αντίστοιχα).
Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σχετική φτώχεια (δηλαδή το ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά στα οποία το διαθέσιμο εισόδημα είναι χαμηλότερο από το κατώφλι φτώχειας) αυξήθηκε κατά 8% το 2015, μετά από μείωση 7,1% το 2014.
Η δημοσιονομική εξυγίανση των επόμενων δύο ετών, μετακυλίοντας σταδιακά το βάρος της προσαρμογής από τους φόρους στις περικοπές ή στον ανασχεδιασμό δαπανών, επέφερε πιο ήπιες μειώσεις στο διαθέσιμο εισόδημα (κατά 2,0% το 2012 και 3,1% το 2013).
Υποχρηματοδοτούν την οικονομία οι τράπεζες
Τον Ιανουάριο του 2016, o ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του εγχώριου ιδιωτικού τομέα διαμορφώθηκε σε -2,1%, από -2% τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδος. Η μηνιαία καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης προς τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική κατά 512 εκατ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 210 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.
Πτώση καταθέσεων τον Ιανουάριο
Οι καταθέσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών στις ελληνικές τράπεζες υποχώρησαν τον Ιανουάριο, μετά από αύξηση 2% τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
Οι καταθέσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών στις τράπεζες μειώθηκαν κατά 1,15 δισ. ευρώ ή κατά 0,9% έναντι του Δεκεμβρίου, στα 122,23 δισ. ευρώ. Είχαν αυξηθεί στα 123,38 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο.
Φέσσας: Σε νευρική κρίση η οικονομία
«Η κοινωνία βρίσκεται σε νευρική κρίση, η οικονομία επιεικώς υπολειτουργεί και η πολιτεία δυσκολεύεται να δώσει λύσεις στα προβλήματα. Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ εντείνονται οι γεωπολιτικές προκλήσεις στην ευρύτερη περιοχή, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τη θέση της Ελλάδας». Ξεκινώντας με αυτή την ευρύτερη διαπίστωση, ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Θεόδωρος Φέσσας παρενέβη στην ετήσια Γενική Συνέλευση της Τράπεζας της Ελλάδας, θέτοντας όλα τα κρίσιμα ζητήματα που απασχολούν την ελληνική επιχειρηματικότητα.
