Ο Ζαν Ιβ Καμί, πολιτικός αναλυτής και ερευνητής στο Ινστιτούτο Διεθνών και Στρατηγικών Σχέσεων IRIS του Παρισιού, με ειδίκευση σε ζητήματα Άκρας Δεξιάς, μίλησε στην "Αυγή" για το αποτέλεσμα της γαλλικής ευρωκάλπης που ανέδειξε στην κορυφή το Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν. Ο έγκριτος συγγραφέας έχει υπάρξει στο παρελθόν ερευνητής για το Κέντρο Ευρωπαϊκής Έρευνας και Δράσης για τον Ρατσισμό και τον Αντισημιτισμό.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑΜΑΛΗ
* Σε τι διαφέρει το Εθνικό Μέτωπο του σήμερα από εκείνο του Ζαν Μαρί Λεπέν;
Διαφέρει σίγουρα, ιδίως στον τρόπο που παρουσιάζεται η ρητορική του κόμματος. Ο λόγος είναι πως ο Ζαν Μαρι Λεπέν υποστηρίζοντας απροκάλυπτα τη ναζιστική ατζέντα του B' Παγκοσμίου Πολέμου δεν ήταν ευπρόσδεκτος ως εταίρος από τα mainstream κόμματα. Και ο κόσμος είχε ισχυρά συναισθήματα απέχθειας για τα όσα έλεγε. Ήταν πολύ ακραίος, πολύ αυταρχικός. Η κόρη του Μαρίν διαφέρει, γεννήθηκε το 1968 και κατάλαβε πως αν πράγματι θέλει κανείς να πάρει την εξουσία, δεν γίνεται η ρητορική του να είναι αντισημιτική ή ρατσιστική. Έτσι μαλάκωσε τον τρόπο που απευθύνεται στους ψηφοφόρους.
Ωστόσο, το Εθνικό Μέτωπο δεν άλλαξε ατζέντα, είναι ενάντια στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, ενάντια στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία, ενάντια στη μετανάστευση. Η διαφορά είναι στο κράτος πρόνοιας και στα οικονομικά. Ο Ζαν Μαρι Λεπέν ήταν υπέρμαχος της ελεύθερης αγοράς, στη γραμμή των Ρίγκαν και Θάτσερ του '80. Η Μαρίν Λεπέν, από την άλλη, τάσσεται υπέρ της εργατικής και της μεσαίας τάξης, είναι υπέρ της επιστροφής του κράτους στην οικονομία συμπεριλαμβανομένου του κράτους πρόνοιας. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά, αλλά στο ζήτημα της γαλλικής ταυτότητας και της μετανάστευσης είναι πολύ μικρές οι διαφορές.
* Γιατί ο κόσμος ψήφισε Εθνικό Μέτωπο και όχι την παραδοσιακή γκολική Δεξιά;
Σύμφωνα με το exit poll που έγινε μετά τις εκλογές, το 68% εκείνων που ψήφισαν Εθνικό Μέτωπο το έκαναν λόγω της γαλλικής πολιτικής κατάστασης, όχι λόγω των όσων συμβαίνουν στην Ευρώπη. Αυτοί οι άνθρωποι ανήκουν κυρίως στα κατώτερα στρώματα της εργατικής τάξης και στη μεσαία τάξη. Το 30% εκείνων που ψήφισαν Εθνικό Μέτωπο ήταν από 18-25, οι οποίοι ήδη εργάζονταν. Αυτό σημαίνει χαμηλού μορφωτικού επιπέδου. Ακόμη, το Εθνικό Μέτωπο πήγε καλά και στους ανέργους και στους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα. Το σημαντικό, ωστόσο, είναι πως τα ποσοστά είναι αντίστοιχα στους άνδρες και τις γυναίκες.
Γιατί ψήφισαν Εθνικό Μέτωπο; Γιατί είναι εξοργισμένοι με την παραδοσιακή Δεξιά, και το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Νομίζουν πως επειδή το Εθνικό Μέτωπο δεν έχει κυβερνήσει και άρα δεν έχει ευθύνη για την κατάσταση θα έπρεπε να του δοθεί η ευκαιρία. Τρίτος λόγος -όσο κι αν σας εκπλήσσει- είναι ότι η Μαρίν Λεπέν είναι εμφανίσιμη.
* Πιστεύετε ότι υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά στο ακροδεξιό κύμα που συγκλονίζει την Ευρώπη; Ποια είναι τα αδελφά κόμματα του Εθνικού Μετώπου;
Στην Ολλανδία, το Kόμμα Βίλντερς, δηλαδή το Κόμμα για την Ελευθερία, στην Αυστρία το ακροδεξιό Κόμμα της Ελευθερίας (FPO). Ακόμη το ακροδεξιό κόμμα των Σουηδών Δημοκρατών, το ακροδεξιό εθνικιστικό φλαμανδικό κόμμα N-VA στο Βέλγιο, η Λέγκα του Βορρά στην Ιταλία.
Να σημειώσω ότι στο Εθνικό Μέτωπο δεν θέλουν να συμμαχήσουν με τη Χρυσή Αυγή, με τους Γερμανούς νεοναζί, με την ΑΤΑΚΑ στη Βουλγαρία. Αυτό που θέλει η Μαρίν Λεπέν είναι να κρατήσει αποστάσεις από τα πιο ακραία, βίαια φρούτα της Ακροδεξιάς. Μάλλον θα μπουν σε ευρωομάδα που θα είναι στη μέση από την παραδοσιακή Δεξιά και τα παραδοσιακά άκρα.
* Πολλοί αναλυτές κάνουν λόγο για αναλογίες με το 1933 και ο καγκελάριος Σμιτ είπε πρόσφατα πως η ατμόσφαιρα θυμίζει 1914. Συμφωνείτε με κάποια από αυτές τις αναλογίες;
Όχι. Υπάρχει ένας βασικός λόγος για τον οποίο διαφωνώ. Τη δεκαετία του '30 δεν υπήρχε Ευρωπαϊκή Ένωση. Τότε μιλούσαμε για διαμάχη εθνικών χωρών με εθνική ατζέντα, δεν υπήρχαν καν Ηνωμένα Έθνη. Ένας δεύτερος λόγος είναι πως τη δεκαετία του '30 δεν υπήρχε νομοθεσία ενάντια στον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό και τα φασιστικά κόμματα. Βέβαια, το κόστος της απουσίας τέτοιας νομοθεσίας το πληρώσαμε με όσα συνέβησαν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια, μέχρι τη δεκαετία του '80 για να συνειδητοποιήσουμε ότι τέτοια νομοθεσία είναι απαραίτητη.
Σήμερα έχουμε τα εργαλεία να φέρουμε ενώπιον της Δικαιοσύνης όποιον εκφράζει ρητορική μίσους... Αν δεν υπήρχε η αντιρατσιστική νομοθεσία, ενδεχομένως η γλώσσα και η ρητορική του Εθνικού Μετώπου να ήταν πολύ πιο σκληρή. Η οικονομική κατάσταση δεν είναι η ίδια, μοιάζει να είναι η ίδια λόγω της υψηλής ανεργίας, αλλά στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες -αν εξαιρέσουμε ίσως την Ισπανία και την Ελλάδα- σήμερα υπάρχει κάποιο κοινωνικό κράτος, ένα κοινωνικό δίχτυ προστασίας. Στις χώρες που η Ακροδεξιά ανεβαίνει -όπως είναι η Σουηδία ή η Νορβηγία ή η Δανία- υπάρχει και κοινωνικό κράτος και δεν σφυροκοπούνται από τη λιτότητα.
* Τι πρέπει να κάνει η Αριστερά για να αντιμετωπίσει την ακροδεξιά απειλή;
Εξαρτάται για ποια χώρα μιλάμε. Η Αριστερά ήρθε πρώτη στην Ελλάδα, πήγε καλά στην Ισπανία και στην Ιταλία η Κεντροαριστερά είχε μια καλή παρουσία. Στη Γαλλία, όμως το Σοσιαλιστικό Κόμμα πήγε πολύ χαμηλά και τα αποτελέσματα του Μετώπου της Αριστεράς -του αδερφού κόμματος του ΣΥΡΙΖΑ- ήταν κακά.
* Γιατί, πιστεύετε;
Το βασικό αίτημα των Γάλλων ήταν η μείωση της ανεργίας. Ο Ολάντ δεν κατάφερε να μειώσει την ανεργία, άρα τον θεωρούν αποτυχημένο.
* Η άνοδος της Ακροδεξιάς θα σημάνει το τέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Όχι, σε καμία περίπτωση. Οι Σοσιαλδημοκράτες και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, αν αθροιστούν, έχουν τη συντριπτική πλειοψηφία. Αυτό που πρέπει να δούμε είναι τι προσανατολισμό θα έχει η Ε.Ε.
Αν η Ε.Ε. καταλήξει να είναι εντελώς νεοφιλελεύθερη και υπέρ της ελεύθερης αγοράς, με μια αντικοινωνική ατζέντα, στις επόμενες εκλογές η Ακροδεξιά θα σημειώσει ακόμη πιο ψηλά ποσοστά. Δεν μπορείς να επιβάλεις σε κυρίαρχες χώρες μια ατζέντα η οποία περιθωριοποιεί ανθρώπους, τους στερεί τα βασικά κοινωνικά τους δικαιώματα. Αν δεν το αλλάξουμε αυτό, τότε η Ακροδεξιά θα ανέβει κι άλλο. Το θέμα, λοιπόν, δεν είναι αν θα υπάρχει Ε.Ε. αύριο, αλλά τι Ε.Ε. θα υπάρχει, τι δρόμο θα πάρει και αν αυτός θα είναι υπέρ των πολιτών.
