Οι Βραζιλιάνοι ζουν για το ποδόσφαιρο και το καρναβάλι, επιμένει το γνωστό στερεότυπο. Γιατί τότε εκατοντάδες χιλιάδες από αυτούς ετοιμάζονται να υποδεχτούν το περίφημο Μουντιάλ, τη "γιορτή του ποδοσφαίρου", και τη μεγαλύτερη ανάλογη διοργάνωση στον πλανήτη, με διαδηλώσεις και απεργίες;
"Όλος ο κόσμος έχει αυτή τη στιγμή τα μάτια του στραμμένα στη Βραζιλία. Γι' αυτό και εμείς θέλουμε να δείξουμε ότι το Παγκόσμιο Κύπελο δεν μας αντιπροσωπεύει" σημειώνει ο φοιτητής Φελίπε Μεσκίτα. Ανάμεσα στους πρώτους που το διαπίστωσαν ήταν και οι ποδοσφαιριστές της "Σελεσάο", της λατρεμένης εθνικής ομάδας της χώρας, που τη Δευτέρα ξεκίνησαν την προετοιμασία τους για τη διοργάνωση πέφτοντας πάνω σε διαδηλώσεις.
Εκατοντάδες εκπαιδευτικοί, που πραγματοποιούν τις τελευταίες ημέρες απεργιακές κινητοποιήσεις, περικύκλωσαν το ξενοδοχείο στο Ρίο ντε Τζανέιρο, όπου συγκεντρώθηκε η ποδοσφαιρική ομάδα της Βραζιλίας. "Δεν θα υπάρξει Παγκόσμιο Κύπελλο" φώναζαν, ενώ στη συνέχεια προσπάθησαν να μπλοκάρουν την πορεία του λεωφορείου που θα μετέφερε τους παίκτες και τον προπονητή, Λουίς Φελίπε Σκολάρι.
Οι διαδηλωτές διεκδικούσαν περισσότερους πόρους για την Παιδεία επικρίνοντας από την άλλη την κυβέρνηση για τα τεράστια ποσά που διέθεσε για τη διοργάνωση, η οποία αρχίζει στις 12 Ιουνίου. "Το Μουντιάλ δεν μας ενδιαφέρει! Θέλουμε περισσότερα χρήματα για την Υγεία και την Εκπαίδευση!" τόνισαν σημειώνοντας ότι μόνο τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την ανακαίνιση του σταδίου Μαρακανά θα επαρκούσαν για τη χρηματοδότηση 200 σχολείων.
"Είναι εξωφρενικό να έχουν δαπανήσει τεράστια ποσά για ανακαινίσεις και κατασκευές γηπέδων, ενώ μέχρι τώρα κανένα από τα θύματα της τραγωδίας του 2011 δεν έχει αποκτήσει στέγη" δήλωσε ένας απεργός αναφερόμενος στις φονικές πλημμύρες και κατολισθήσεις που εκείνη τη χρονιά προκάλεσαν τον θάνατο περίπου 1.000 ανθρώπων μετατρέποντας χιλιάδες άλλους σε άστεγους.
Απέναντι στις επικρίσεις αυτές, η κυβέρνηση της Βραζιλίας και η ποδοσφαιρική ομοσπονδία της χώρας επιστρατεύουν ένα παλιό, δοκιμασμένο επιχείρημα: το ποδόσφαιρο δεν έχει σχέση με την πολιτική. "Η εθνική ομάδα δεν είναι υπεύθυνη για την κακή κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και των εγκαταστάσεων" τόνισε ο προπονητής Σκολάρι, ενώ ανάλογες δηλώσεις έκαναν και πολλοί αγαπημένοι αστέρες του ποδοσφαίρου όπως ο Ρονάλντο και ο Ζίκο, που εξέφρασαν την ελπίδα ότι σύντομα οι διαδηλώσεις θα δώσουν τη θέση τους στις οπαδικές ιαχές και τους πανηγυρισμούς.
Πελέ όπως Ερντογάν
Τον περασμένο μήνα, ο πρωθυπουργός της Τουρκίας σόκαρε την παγκόσμια κοινή γνώμη με τον κυνισμό με τον οποίο σχολίασε το πολύνεκρο δυστύχημα στο ορυχείο της Σόμα, το οποίο και χαρακτήρισε ως κάτι "φυσιολογικό". Στα ψιλά των εφημερίδων πέρασε, αντιθέτως, η δήλωση του θρυλικού Πελέ που χαρακτήρισε φυσιολογικά τα θανάσιμα εργατικά ατυχήματα στην κατασκευή των ποδοσφαιρικών σταδίων.
"Τα ατυχήματα είναι φυσιολογικά. Τέτοια πράγματα συμβαίνουν στη ζωή. Δεν είναι κάτι που με ανησυχεί" τόνισε, εκφράζοντας παρ' όλα αυτά την ανησυχία του για κάτι άλλο: "τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιηθεί η είσοδος και η έξοδος των ξένων στα αεροδρόμια" της Βραζιλίας. Κάπως έτσι "αμαυρώνεται" πια η διεθνής εικόνα μιας χώρας. Γιατί σε μερικούς μήνες ποιος θα ασχολείται με τους εννιά ανθρώπους που -μέχρι στιγμής- έχουν χάσει τη ζωή τους σε εργατικά ατυχήματα κατά την κατασκευή των σταδίωνς Ο ένατος μάλιστα εργάτης είχε την αγένεια να σκοτωθεί την ημέρα που η πρόεδρος Ντίλμα Ρούσεφ επιθεωρούσε το γήπεδο των Κορίνθιανς για να διαπιστώσει αν όλα είναι έτοιμα για τη φαντασμαγορική τελετή έναρξης.
Η διοργάνωση του Μουντιάλ αποτελεί προσωπικό στοίχημα για την κυβέρνηση της προέδρου Ρούσεφ, που τον επόμενο χρόνο θα διεκδικήσει την επανεκλογή της στις κάλπες. Αντί όμως να διαφημίσει τη χώρα, το Παγκόσμιο Κύπελο απειλεί να την εκθέσει, καθώς το κόστος της διοργάνωσης έχει ξεσηκώσει από το περασμένο καλοκαίρι ένα πρωτοφανές κίνημα διαμαρτυρίας.
Η τελευταία από τις κινητοποιήσεις αυτές πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες μέρες, στις 15 Μαΐου, όταν οι διάφορες συλλογικότητες που συσπειρώνονται ενάντια στη διοργάνωση οργάνωσαν διαδηλώσεις σε 12 πόλεις, στο πλαίσιο μιας ημέρας "εθνικής διαμαρτυρίας" κατά του Μουντιάλ. "Το Μουντιάλ θα έχει διαδηλώσεις" προειδοποιούσαν τα πλακάτ τους.
Απεργιακός κλοιός γύρω από τα στάδια
Οι διαδηλώσεις και η δυσφορία της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας για τις καθυστερήσεις στα έργα δεν αποτελούν όμως τα μοναδικά προβλήματα για την κυβέρνηση. Ένα απεργιακό τσουνάμι σαρώνει τις τελευταίες ημέρες τη χώρα ξεκινώντας από τον δημόσιο τομέα και απειλώντας να επεκταθεί σύντομα και στον ιδιωτικό.
Πριν από λίγες ημέρες, η απεργία των οδηγών λεωφορείων του Σάο Πάολο δημιούργησε χάος και μεγάλη κυκλοφοριακή συμφόρηση στη μεγαλύτερη πόλη της χώρας. Η Αστυνομία κατέβηκε σε 24ωρη απεργία στις 13 από τις 27 επαρχίες της χώρας, ενώ το αρμόδιο σώμα που αστυνομεύει τους αυτοκινητόδρομους προγραμματίζει πορεία στην πρωτεύουσα Μπραζίλια.
Όπως σημειώνει ο ανταποκριτής της ισπανικής εφημερίδας El Pais, υπάρχουν και άλλοι κλάδοι εργαζομένων που προειδοποιούν με κινητοποιήσεις όσο πλησιάζει η ώρα του Μουντιάλ, όπως οι εργαζόμενοι στο μετρό του Σάο Πάολο, με το οποίο μετακινούνται καθημερινά πάνω από 4 εκατομμύρια. Αλλά και ο ιδιωτικός τομέας φαίνεται να μπαίνει στον χορό των κινητοποιήσεων με εργαζόμενους σε τομείς-κλειδιά όπως οι ξενοδοχοϋπάλληλοι και οι σερβιτόροι.
Οι αρχές ευελπιστούν ότι οι απειλές δεν θα γίνουν τελικά πράξη και ότι ο "πυρετός" του ποδοσφαίρου θα χτυπήσει πολύ σύντομα τους Βραζιλιάνους. "Υπάρχει πράγματι δυσφορία κατά του Παγκοσμίου Κυπέλλου" παραδέχεται ο Κάρλος Αλμπέρτο, μια ακόμη από τις παλιές δόξες του βραζιλιάνικου ποδοσφαίρου. "Ίσως για αυτό οι άνθρωποι να μην στολίζουν τους δρόμους και δεν φορούν τις φανέλες της εθνικής. Όσο όμως πλησιάζει η διοργάνωση, νομίζω ότι οι άνθρωποι θα αρχίσουν να συγκινούνται... Όλη η ευτυχία που φέρνει το βραζιλιάνικο ποδόσφαιρο θα βγει στην επιφάνεια και η διάθεση θα αλλάξει" σημειώνει.
Οι συλλογικότητες που κινητοποιούνται κατά του Μουντιάλ έχουν φυσικά εντελώς διαφορετική άποψη. "Οταν το Παγκόσμιο Κύπελλο διεξαγόταν σε άλλες χώρες, οι Βραζιλιάνοι έβαφαν παραδοσιακά τους δρόμους με τα χρώματα της 'Σελεσάο', το κίτρινο και το πράσινο. Αυτό όμως δεν συμβαίνει πια. Σήμερα ζητάμε από τον κόσμο να βάψει τους δρόμους με το χρώμα της κριτικής. Μέχρι τώρα οι διαδηλώσεις δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλες, αλλά περιμένουμε ότι θα γίνουν τεράστιες" σημειώνει ο Τόμας Ράμος από την οργάνωση Ocupa Copa, μια εκδοχή του κινήματος Occupy που βρήκε τη θέση της ακόμη και στο Μουντιάλ.
