Η δημιουργία του σκηνοθέτη Ράιαν Κούγκλερ (της φήμης των ταινιών «Black Panther») επιχειρεί να συνδέσει το ιστορικό βίωμα των φυλετικών διακρίσεων με την ανάγκη για απελευθέρωση μέσα από μια μυθολογική αφήγηση γύρω από την κληρονομιά της μαύρης μουσικής, την οποία προβάλλει σχεδόν ως αποκλειστική πηγή ενδυνάμωσης και όπλο επιβίωσης. Ωστόσο, ακόμη κι αν πρόκειται για ταινία με έντονο το στοιχείο του φανταστικού, εγείρονται ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί ως διάκοσμο τον ρατσιστικό αμερικανικό Νότο για να δείξει ότι η μπλουζ, η τζαζ, το φανκ και η σόουλ συνθέτουν μια διαχρονική υπερδύναμη που συνδέει τους ήρωες με τις ρίζες τους.
Η μουσική κληρονομιά, λοιπόν, είναι η κουλτούρα που δεν καταστράφηκε αλλά επέζησε και μετατράπηκε σε υπαρξιακή ταυτότητα, κάτι που είναι λογικό να προκαλεί εύκολες συγκινήσεις. Το «Sinners» επενδύει σε αυτή την ιδέα, προκρίνοντας την ιεροσύνη της μουσικής ως γέφυρα χωρίς γεωγραφικά και ιστορικά όρια. Ταυτόχρονα, αυτή η αποτύπωση της κουλτούρας ως κάτι εγγενές, σχεδόν έμφυτο -το οποίο μπορεί να κλαπεί- αποτελεί και την πιο απλοϊκή ιδέα της ταινίας. Ειδικά όταν οι βρικόλακες δεν ρουφάνε μόνο το αίμα των θυμάτων τους αλλά και την κουλτούρα τους, αποστερώντας τους την ταυτότητά τους. Μια τέτοια αντίληψη, όσο γοητευτική κι αν είναι για το Χόλιγουντ, παραβλέπει τη ρευστότητα της λαϊκής κουλτούρας και αντιμετωπίζει κάπως επιφανειακά τις δυναμικές της ηγεμονίας και τις σχέσεις εξουσίας που χαρακτηρίζουν την πολύπλοκη ιστορία του αμερικανικού ρατσισμού. Αυτή η απειλή της πολιτισμικής οικειοποίησης παραγνωρίζει τη διασταύρωση και τη διαρκή ανταλλαγή που χαρακτηρίζει την ιστορία της μουσικής. Οι μαύρες μουσικές παραδόσεις αναπτύχθηκαν μέσα από ζυμώσεις και γνώρισαν πολιτιστικούς μετασχηματισμούς σαν ζωντανοί οργανισμοί και όχι σαν ιερό αδιάβλητο τοτέμ της ιστορίας.
Δομές, πολιτικές και ατομικό σθένος
Επιπλέον, η ταινία «Sinners», εκτός από την παρουσίαση της μουσικής ως κάτι αυθύπαρκτα αγνό και ατόφιο, υιοθετεί και μια αφήγηση ατομικής ενδυνάμωσης: οι ήρωες καλούνται να πιστέψουν στη δύναμή τους, προκειμένου να υπερβούν τη ρατσιστική καταπίεση από τις λευκές φιγούρες που μοιάζουν βγαλμένες από τα άδυτα της Κου Κλουξ Κλαν. Κάπως έτσι, η αντίσταση στη ρατσιστική βία μοιάζει να βασίζεται στην προσωπική αυτοπεποίθηση, ένα πολύ κλασικό αφήγημα του κινηματογραφικού αμερικανικού ηρωισμού. Αυτή η ιδέα μοιάζει να μετατοπίζει το πρόβλημα από τις ασφυκτικές κοινωνικές δομές και τις συλλογικές και πολιτικές του προεκτάσεις εστιάζοντας στο ατομικό σθένος, με τον ρατσισμό να απεικονίζεται σχεδόν σαν εμπόδιο που ξεπερνιέται με την απαραίτητη αποφασιστικότητα.
Ασφαλώς και είναι βάσιμη και εύπεπτη η ιδέα της αντίστασης και της απελευθέρωσης μέσω της διατήρησης μιας πολιτισμικής ταυτότητας - πολλώ δε μάλλον όταν αυτή είναι η μουσική. Αντιθέτως, η κινηματογραφική αφήγηση της ανάγκης και των διαθεματικών, πολύπλοκων μέσων για ανατροπή βαθιά ριζωμένων κοινωνικών διακρίσεων δύσκολα θα πετύχαινε ανάλογο εμπορικό εκτόπισμα. Αυτό, ωστόσο, δεν διυλίζει μια τέτοια κοσμοθεωρία από απλοϊκούς παραλληλισμούς.
Ένας παρηγορητικός μύθος
Παρά τις παραπάνω ενστάσεις, το «Sinners» παραμένει μια ταινία που ασκεί γοητεία σε νεότερες ειδικά ηλικίες, παρά την απλούστευση του ιστορικού πλαισίου της «αμαρτωλής» Αμερικής του «Τζιμ Κρόου» όταν θεσμοθετήθηκαν οι απάνθρωποι νόμοι φυλετικού διαχωρισμού. Φυσικά, ανάλογες ενστάσεις μπορούν να διατυπώσουν οι απαιτητικοί θεατές και για το «Μία μάχη μετά την άλλη», όπου η πολυπλοκότητα της επαναστατικής πάλης παρατάσσεται με τεχνικές κινηματογράφου δράσης.
Ίσως, τελικά, το «Sinners» να λειτουργεί περισσότερο ως παρηγορητικός μύθος παρά ως εργαλείο κατανόησης και αυστηρά «πολιτικό σινεμά». Δεν χρειάζεται πάντα να αναλύονται σε βάθος οι αιτίες των κοινωνικών ανισοτήτων για να αγαπηθεί μια ταινία από το κοινό. Και αυτή είναι ταυτόχρονα η μεγαλύτερη απόδειξη της μαζικής δύναμης αλλά και των περιορισμών του εμπορικού σινεμά.
