Ογδόντα ένα χρόνια μετά τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΟΔΓ), αν και καθολικός διάδοχος του Γ’ Ράιχ, όχι μόνο αρνείται να εκπληρώσει τις απαράγραπτες και θεμελιωμένες στο Διεθνές Δίκαιο και την Ιστορία υποχρεώσεις της απέναντι στη χώρα μας, αλλά και καταργεί μονομερώς τις διεθνείς συνθήκες που επέβαλαν τον αφοπλισμό της και προχωρά σε ένα κολοσσιαίο πρόγραμμα στρατιωτικών εξοπλισμών με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η απόφαση αυτή της ΟΔΓ επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη οριστικής διευθέτησης των εκκρεμοτήτων του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, ανάμεσά τους και η απόδοση των γερμανικών κατοχικών οφειλών.
Είναι γνωστό ότι από ελληνικής πλευράς, στο διάστημα 2016-2019, έγινε μια σειρά από ενέργειες κεφαλαιώδους σημασίας στον αγώνα της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών. Πρώτα-πρώτα, στις 27.7.2016 η Διακομματική Κοινοβουλευτική Επιτροπή για τη Διεκδίκηση των Γερμανικών Οφειλών εξέδωσε, με συντριπτική πλειοψηφία, το πόρισμα-έκθεσή της προτείνοντας έναν ολοκληρωμένο «οδικό χάρτη» πολιτικών, διπλωματικών και νομικών ενεργειών για τη διεκδίκηση των ελληνικών αξιώσεων επανόρθωσης.
Συγκεκριμένα:
- Συγκρότηση Επιτροπής Προώθησης της Διεκδίκησης αποτελούμενη από βουλευτές, δικαστικούς λειτουργούς, διεθνολόγους, ιστορικούς και νομικούς επιστήμονες, εκπροσώπους αντιστασιακών οργανώσεων, ενώσεων θυμάτων, του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών 1940-1945, καθώς και του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Γερμανικών Οφειλών (ΕΣΔΟΓΕ).
- Κατάργηση του τέλους δικαστικού ενσήμου για τις αγωγές που αφορούν αποζημιώσεις για τα εγκλήματα που διέπραξαν οι ναζιστικές-φασιστικές δυνάμεις την περίοδο της τριπλής κατοχής της χώρας μας (1941-1945).
- Κατάργηση του άρθρου 923/1936 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, κατάλοιπο της δικτατορίας του Μεταξά, που θέτει τις αμετάκλητα αναγνωρισμένες αξιώσεις αποζημίωσης των θυμάτων υπό την αίρεση του εκάστοτε υπουργού Δικαιοσύνης,
- Επικύρωση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τη Μη Εφαρμογή του Θεσμού της Παραγραφής επί Εγκλημάτων Πολέμου και Εγκλημάτων κατά της Ανθρωπότητας, που έχει τεθεί σε ισχύ την 11η Νοεμβρίου 1970.
- Προώθηση συνεργειών με τις ομάδες Γερμανών νομικών, ιστορικών, συνταγματολόγων και γερμανικών οργανώσεων ευαίσθητων στα θέματα απόδοσης δικαιοσύνης κ.λπ., που πραγματοποιούν έναν πολυμέτωπο και πολύχρονο αγώνα για τη διεκδίκηση των οφειλών.
- Προσφυγή του Ελληνικού Δημοσίου σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα, όπως στο Διαιτητικό Δικαστήριο του άρθρου 28 της Συμφωνίας του Λονδίνου στις 27.2.1953 «περί εξωτερικών γερμανικών χρεών» [κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Ν. 3480/1955 (ΦΕΚ Α΄ 6/1956) και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης].
- Ανασύσταση του Ελληνικού Γραφείου Εγκληματιών Πολέμου. Η αναβίωση του Γραφείου κρίνεται αναγκαία, καθώς αυτό θα μπορούσε να διαδραματίσει κομβικό ρόλο τόσο στη νομική έρευνα για τα διεθνή ποινικά αδικήματα που διαπράχθηκαν στην Ελλάδα στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (ανακάλυψη και προσαγωγή σε δίκη τυχόν επιζώντων εγκληματιών πολέμου) όσο και στις αστικές υποθέσεις που αφορούν τα εν λόγω εγκλήματα.
Στη συνέχεια, στις 17.4.2019, με μεγάλη, δυστυχώς, καθυστέρηση η έκθεση-πόρισμα της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής συζητήθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής και υιοθετήθηκε μαζί με σχετική απόφαση που καλούσε την κυβέρνηση να ξεκινήσει τη διεκδίκηση.
Στις 4.6.2019 η ελληνική κυβέρνηση, εφαρμόζοντας την απόφαση της Βουλής, απηύθυνε ρηματική διακοίνωση προς τη γερμανική εγείροντας τις αξιώσεις της για τις διακρατικές επανορθώσεις, το κατοχικό δάνειο, τους λεηλατημένους πολιτιστικούς θησαυρούς και τις επανορθωτικές αξιώσεις των άμαχων Ελλήνων πολιτών που είχαν πέσει θύματα των θηριωδιών του Γ’ Ράιχ. Όπως είναι, μεταξύ άλλων, και η επιστροφή των λύτρων που εξαναγκάστηκε να καταβάλει η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης στην απεγνωσμένη προσπάθειά της να γλιτώσει τα άρρενα μέλη της από την εξοντωτική καταναγκαστική εργασία. Στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα αναλάμβανε την υποχρέωση διεκδίκησης και των ιδιωτικών αυτών απαιτήσεων, καθιστώντας τες πλέον αντικείμενο διακρατικής διευθέτησης και αφαιρώντας τες από την ύλη του ιδιωτικού δικαίου.
Αθετώντας την ψήφο της στη Βουλή, η κυβέρνηση της Ν.Δ. με το «καλημέρα» επανέφερε το δικαστικό ένσημο και για τις αναγνωριστικές αγωγές αποζημίωσης των θυμάτων της Κατοχής (Ν. 4640/2019, 30.11.2019), προδίδοντας έτσι και την αρνητική στάση της απέναντι στον αγώνα της διεκδίκησης. Στο ίδιο μήκος κύματος, προτάσεις και εισηγήσεις προσφυγής στη διεθνή Δικαιοσύνη για την απόδοση των επανορθώσεων που σχεδίαζε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ παραμένουν στα αζήτητα της Ν.Δ.
Με δεδομένη την επανεκκίνηση των σχετικών υποθέσεων στην Ιταλία, μετά μάλιστα την ιστορική δικαίωση των Διστομιτών από τον ιταλικό Άρειο Πάγο, η κυβέρνηση όφειλε να εγείρει το ζήτημα όχι μόνο διπλωματικά αλλά και δικαστικά.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ως αξιωματική αντιπολίτευση πρέπει να ενεργήσει, τουλάχιστον, σε αντιστοιχία με όσα κατόρθωσε να δρομολογήσει ενόσω βρισκόταν στην κυβέρνηση αξιοποιώντας τον «οδικό χάρτη» του πορίσματος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Διεκδίκησης, παρεμβαίνοντας διαρκώς τόσο στη Βουλή όσο και σε διμερές και πολυμερές διεθνές επίπεδο, αλλά και με τη «διπλωματία των πολιτών».
Διαφορετικά, θα επιτρέψει στην τωρινή κυβέρνηση να απαξιώνει συλλήβδην κάθε προσπάθεια οριστικής δικαίωσης, να προδώσει ανερυθρίαστα έναν ολόκληρο λαό και να αφήσει για πάντα ανοιχτή την πληγή που προξένησε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος στη χώρα και στον λαό μας.
* Ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης είναι πρώην πρόεδρος της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα
