Οι fast track διαδικασίες που δρομολογήθηκαν από το 2014 για την αδειοδότηση επιχειρήσεων και ουσιαστικά επιβλήθηκαν από την τρόικα των δανειστών για να ενισχυθεί η επιχειρηματικότητα και να αρθούν γραφειοκρατικά εμπόδια κατάργησε κάθε προληπτικό έλεγχο πριν την αδειοδότησή τους. Ταυτόχρονα η αδειοδότηση αλλά και ο έλεγχος των επιχειρήσεων και των βιομηχανιών από το υπουργείο Βιομηχανίας και Ανάπτυξης πέρασε στις περιφέρειες. Σύμφωνα με τον μηχανολόγο μηχανικό Μιχάλη Χριστοδουλίδη, «εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ εφαρμόστηκε στην Ελλάδα την περίοδο των Μνημονίων με βασικό στόχο τη μείωση του κόστους γραφειοκρατίας, ιδιαίτερα στις αδειοδοτήσεις επιχειρήσεων, και στην πράξη προέβλεπε: απλοποίηση διαδικασιών ίδρυσης και λειτουργίας επιχειρήσεων, κατάργηση ή συγχώνευση περιττών αδειών, μείωση χρόνου και διοικητικού κόστους για τις επιχειρήσεις και μετάβαση από προληπτικό έλεγχο σε εκ των υστέρων έλεγχο σε αρκετούς κλάδους».
Συγκεκριμένα, με τον Νόμο 4262/2014 εισήχθη σταδιακά η λεγόμενη «fast track» διαδικασία, η οποία αντικατέστησε την προληπτική έγκριση από το κράτος με το σύστημα της γνωστοποίησης. Έτσι, οι επιχειρήσεις μπορούσαν να ξεκινούν τη λειτουργία τους χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες, ενώ οι έλεγχοι μεταφέρονταν σε μεταγενέστερο στάδιο. «Η μεταρρύθμιση αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω το 2016 με τον Νόμο 4442/2016 που επέκτεινε το νέο πλαίσιο σε περισσότερους κλάδους, όπως η εστίαση, ο τουρισμός και η μεταποίηση. Το αποτέλεσμα ήταν η μείωση του διοικητικού κόστους, η επιτάχυνση των επενδύσεων και η απλούστευση των σχέσεων κράτους και επιχειρήσεων. Συνολικά, οι fast track αδειοδοτήσεις αποτέλεσαν βασικό εργαλείο των διαρθρωτικών αλλαγών της μνημονιακής περιόδου». Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που σήμερα επιχειρήσεις και βιομηχανικές μονάδες μπορούν να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους χωρίς έλεγχο, ενώ οι όποιοι εκ των υστέρων έλεγχοι ή η συμμόρφωσή τους με τις επισημάνσεις των τεχνικών ασφαλείας της περιφέρειας ή της Πολεοδομίας -ακόμα και της Πυροσβεστικής- μπορούν ακόμα και να καθυστερούν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Όπως αποκάλυψε η ΑΥΓΗ, η Βιολάντα αδειοδοτήθηκε και εγκρίθηκαν επεκτάσεις στις εγκαταστάσεις της από την Περιφέρεια Θεσσαλίας, και συγκεκριμένα το 2020 από τον πρώην περιφερειάρχη Κ. Αγοραστό, παρά τη μη συμμόρφωσή της με σοβαρές τεχνικές παρατυπίες.
«Στην περίπτωση της Βιολάντα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί και το πρώτο πόρισμα της Πυροσβεστικής μέχρι σήμερα και μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι έρευνες, φαίνεται να εντοπίζονται σοβαρές παρατυπίες και τεχνικές παραλείψεις που σχετίζονται με την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και τη λειτουργία του εργοστασίου. Κεντρικό ρόλο στο δυστύχημα φαίνεται να έχει η παρατεταμένη διαρροή προπανίου από υπόγειες σωληνώσεις. Η διαρροή αυτή, η οποία φέρεται να υπήρχε για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν εντοπίστηκε εγκαίρως, με αποτέλεσμα το αέριο να συσσωρευτεί σε υπόγειο χώρο και να προκληθεί ισχυρή έκρηξη από σπινθήρα ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού» σύμφωνα με τον κ. Χριστοδουλίδη. Όπως σημειώνει, ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι αν στον συγκεκριμένο υπόγειο χώρο υπήρχαν συστήματα ανίχνευσης διαρροής προπανίου, γεγονός που συνιστά σοβαρή παράλειψη σε εγκαταστάσεις όπου γίνεται χρήση υγραερίου, θα είχε προληφθεί η έκρηξη. Επιπλέον, ερευνάται αν το υπόγειο αυτό ήταν πλήρως δηλωμένο και αδειοδοτημένο, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι δεν είχε ελεγχθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες κατά την αδειοδότηση και τους τακτικούς ελέγχους. Παράλληλα, εξετάζονται πιθανές ευθύνες που σχετίζονται με την πληρότητα και την ουσιαστικότητα των ελέγχων πυρασφάλειας και ασφάλειας εργασίας από δημόσιους φορείς.
«Σημαντικό στοιχείο αποτελούν και οι καταθέσεις εργαζομένων, οι οποίοι αναφέρουν ότι υπήρχε έντονη μυρωδιά αερίου για μεγάλο διάστημα πριν το δυστύχημα και ότι είχαν εκφραστεί ανησυχίες που δεν αντιμετωπίστηκαν. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν ένα πλαίσιο σοβαρών παρατυπιών και παραλείψεων, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο της δικαστικής διερεύνησης».
Βιολάντα: Έξι χρόνια γνώριζαν το πρόβλημα με το προπάνιο
Ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός ανανέωσε την άδεια για τις εγκαταστάσεις υγραερίου του εργοστασίου παρά την αντίθετη γνωμάτευση της αρμόδιας υπηρεσίας, όπως φαίνεται στη Διαύγεια (17/2/2020). Παρά τις επισημάνσεις, ούτε κάποια διόρθωση έγινε ούτε και νέος έλεγχος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα ήταν γνωστό, οι αρμόδιοι γνώριζαν, όμως στη συνέχεια οι έλεγχοι δεν έγιναν.
Στη Βιολάντα διαπιστώθηκε ότι «κάτι δεν πήγαινε καλά» με τις δεξαμενές υγραερίου σχεδόν έξι χρόνια πριν από την τραγωδία με τις πέντε νεκρές εργάτριες. Αυτή την αποκάλυψη που βασίζεται σε συγκεκριμένα επίσημα έγγραφα έφερε στο φως η ΑΥΓΗ την περασμένη Δευτέρα και επιβεβαιώνεται ότι ενώ ο αρμόδιος προϊστάμενος είχε διαπιστώσει τη μη συμβατότητα των υπόγειων δεξαμενών προπανίου στη Βιολάντα, ο πρώην περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κ. Αγοραστός μετά από δύο μέρες έδωσε άδεια εγκατάστασης.
Συγκεκριμένα, τον Φεβρουάριο του 2020 ο τότε περιφερειάρχης Θεσσαλίας και νυν υπόδικος για την τραγωδία των Τεμπών Κ. Αγοραστός χορηγεί άδεια λειτουργίας στο εργοστάσιο με προθεσμία για τεχνική ανασυγκρότηση με την επανατοποθέτηση δεξαμενών υγραερίου σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Η προθεσμία είναι δύο χρόνια, αλλά έκτοτε δεν υπάρχει καμία διαπιστωτική πράξη δημοσιευμένη στη Διαύγεια από την οποία να προκύπτει συμμόρφωση. Και το ερώτημα που τίθεται είναι αν συμμορφώθηκε η εταιρεία και, αν ναι, πώς αυτό αποδεικνύεται. Προκύπτει λοιπόν ξεκάθαρα ζήτημα με τις δεξαμενές υγραερίου καθώς η Βιολάντα δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας, πράγμα που προφανώς γνώριζαν η ιδιοκτησία και η Περιφέρεια Θεσσαλίας.
