Μαριάννα Κάλμπαρη / Η Μαρίκα Νίνου πάντα ακροβατούσε ανάμεσα σε δύο κόσμους
Ο μύθος «Μαρίκα Νίνου»
«Η Μαρίκα Νίνου είναι μυθική προσωπικότητα καταρχάς διότι δεν μπόρεσε ποτέ η ίδια να μιλήσει για τον εαυτό της. Ό,τι πληροφορία διαθέτουμε για εκείνη, την έχουμε από αφηγήσεις άλλων προσώπων, από μαρτυρίες ή από κάποιες επιστολές που άφησε. Έφυγε από τη ζωή πολύ νέα, μόλις τριανταπέντε ετών. Όλη την καριέρα της, την έκανε σε μόλις επτά χρόνια. Μέσα σε αυτά τα χρόνια τραγούδησε τόσα πολλά τραγούδια και έγραψε ιστορία. Η γενιά της Νίνου είχε την τύχη να δουλέψει σε μία εποχή όπου τα τραγούδια πλέον μπορούσαν να γραμμοφωνηθούν. Αν και υπήρχαν γραμμοφωνήσεις νωρίτερα (είχαν ξεκινήσει ήδη από την Αμερική), ήταν αυτή η γενιά που άφησε τη φωνή της ολοζώντανη στις ηχογραφήσεις μέχρι σήμερα» ανέφερε στη Μαρία Θανασούλια και τον Κώστα Σαββόπουλο.
Η κατασκευή του μύθου
«Οι μύθοι φτιάχνονται πολλές φορές από εμάς τους ίδιους, αλλά και από το περιβάλλον μας. Δεν μίλησε ποτέ η ίδια για τον εαυτό της, έφυγε νωρίς, διέφερε και όλα αυτά μεγαλώνουν το μύθο γύρω από το όνομά της. Εκείνη την εποχή άρχισαν να κατασκευάζονται μύθοι και αρχίζει και μία εμπορευματοποίηση του τραγουδιού. Ξεκίνησαν οι ρεκλάμες στις εφημερίδες, τα ονόματα στη μαρκίζα, όλα αυτά που μας φέρνουν μέχρι το σήμερα. Πριν ήταν αλλιώς τα πράγματα. Έλεγε για παράδειγμα ο Γιάννης Παπαϊωάννου πως τα μπουζούκια ήταν σαν εκκλησία. Έπαιζαν στο πάλκο και ένιωθαν πως κάνουν μάθημα. Από τα μέσα της δεκαετίας του ‘50 και μετά, ξεκινάει μία άλλη εποχή, όπου έρχεται σε πρώτο πλάνο η διασκέδαση» σημείωσε η σκηνοθέτιδα της παράστασης «Μαρίκα Νίνου – Σαν Άστρο».
Η ηχογράφηση – ντοκουμέντο στου Τζίμη του Χοντρού
Η Μαριάννα Κάλμπαρη στην ερασιτεχνική ηχογράφηση ενός θαμώνα από εμφάνιση της Νίνου και του Τσιτσάνη στο θρυλικό κέντρο του «Τζίμη του Χοντρού», εντοπίζει πληροφορίες για τον καλλιτεχνικό χαρακτήρα της Νίνου. «Είναι πολύ συγκινητική. Σε αυτή την ηχογράφηση καταλαβαίνουμε τί ήταν η Μαρίκα Νίνου. Τί ήταν αυτό που τη διαφοροποιούσε από τις άλλες τραγουδίστριες. Πέρα από τη φωνή, είχε μία τρομερή σκηνική παρουσία. Τόλμησε να ερμηνεύει αλλιώς, πράγμα τρομερό για την εποχή εκείνη. Μέχρι τότε οι τραγουδίστριες ήταν πλήρως υποταγμένες στο πρότυπο που επέβαλλαν οι άνδρες. Καθισμένες στην καρεκλίτσα τους, ήσυχες, με ένα σεμνό χαμόγελο. Η Μαρίκα σηκώνεται όρθια, τραγουδάει, ερμηνεύει με ένα τρόπο πιο θεατρικό. Ξεσηκώνει το κοινό. Θέλει να κάνει τον κόσμο να διασκεδάσει. Φέρνει έναν άλλο τρόπο, πιο «θηλυκό», έκανε νάζια, τερτίπια, πράγματα για τα οποία
πολλοί την κατηγόρησαν. Αυτό όμως ήταν επανάσταση για τα δεδομένα του λαϊκού τραγουδιού εκείνης της εποχής».
Η γυναίκα στο ρεμπέτικο τραγούδι
«Η παράσταση είναι βασισμένη κυρίως σε μαρτυρίες πολλών διαφορετικών προσώπων που γνώρισαν τη Μαρίκα Νίνου. Η ιστορία της γίνεται για εμάς ο άξονας και η αφορμή προκειμένου να μιλήσουμε για τη θέση της γυναίκας εν γένει στο ρεμπέτικο τραγούδι, αλλά και για την ίδια τη διαδρομή του ρεμπέτικου τραγουδιού που γνώρισε αυτή την τρομερή άνθιση τα χρόνια που έζησε η Νίνου. Εκείνη αγαπούσε πολύ το τραγούδι από μικρή, είχε ταλέντο, ξεχώριζε όταν έψελνε στην αρμένικη εκκλησία. Ωστόσο το να γίνει μία γυναίκα τραγουδίστρια εκείνη την εποχή, ήταν πράγμα τρομερό. Οι κόρες του αδελφού της λένε πως όταν η Μαρίκα του είπε πως θέλει να γίνει τραγουδίστρια, εκείνος την κυνηγούσε για να τη σκοτώσει. Αγαπούσε όμως τη σκηνή. Ήθελε να βγει στο πάλκο. Ένα πρώτο βήμα, ήταν η συνεργασία της με τον ακροβάτη και μουσικό Νίκο Νικολαΐδη, τον Νίνο, που έγινε και ο δεύτερος σύζυγός της. Υπήρξαν ακροβατικό ντουέτο, γνωστοί ως το Ντούο Νίνο. Τα ακροβατικά τους ήταν απλά, υποτυπώδη, στο πλαίσιο του βαριετέ. Περιόδευαν σε κέντρα της Αττικής και της Πελοποννήσου, μέχρι τη στιγμή που βρέθηκε στο κοινό ο ηθοποιός Πέτρος Κυριακός, εντυπωσιάστηκε από την ερμηνεία της Νίνου σε ένα τραγούδι και τη σύστησε στον Μανώλη Χιώτη. Από εκεί ξεκίνησε η καριέρα της» σημειώνει.
Η ακροβάτισσα Μαρίκα Νίνου
«Η ακροβατική εμπειρία της Νίνου έχει μία διάσταση συμβολική στην παράστασή μας. Σαν όλη της η ζωή να ήταν μία προσπάθεια να ακροβατήσει ανάμεσα σε δύο κόσμους: τον ανδρικό και τον γυναικείο, της προσφυγιάς και της νεότερης Ελλάδας, της ζωής και του θανάτου. Αυτή ήταν στα αλήθεια η έμπνευση για την παρουσία της Χριστίνας Σουγιουλτζή, της οποίας η χορογραφία είναι μέρος της αφήγησης. Επινοούμε μία φόρμα για αυτή την ιστορία η οποία έχει και στοιχεία ντοκουμέντου έχει και πρωτότυπα κείμενα. Η ζωντανή μουσική και τα τραγούδια έχουν ρόλο
δραματουργικό. Έχουν επιλεγεί από τον Γιάννο Περλέγκα για να συνεχίσουν την ιστορία και να την πάνε παραπέρα. Στη σκηνή υπάρχει ζωντανή ορχήστρα που αποτελείται από τους Αυγερινή Γάτση (πιάνο, ακορντεόν), Στράτο Γκρίντζαλη (μπουζούκι, μπαγλαμάς, κιθάρα, καζού), Μπάμπη Παπαδημητρίου (κιθάρα, μπουζούκι, μπαγλαμάς), Γιάννο Περλέγκα (κιθάρα, πιάνο, μπουζούκι, μπαγλαμάς). Παίζουν οι ηθοποιοί Ευγενία Αποστόλου, Βερόνικα Δαβάκη, Δημήτρης Μαγγίνας, Γιάννος Περλέγκας, Μάνος Στεφανάκης. Είναι μία γόνιμη συνεργασία διότι ο καθένας μέσα από το δικό του δρόμο και ταυτόχρονα όλοι μαζί μέσα από μία κοινή γλώσσα προσπαθούμε να πούμε αυτή την ιστορία».Η παράσταση «Μαρίκα Νίνου – Σαν Άστρο» παίζεται στο Θέατρο Τέχνης-Φρυνίχου 14, στην Πλάκα. Παραστάσεις: Τετάρτη και Κυριακή, απογευματινή στις 7μ.μ., Πέμπτη, βραδινή στις 9μ.μ. Παρασκευή και Σάββατο, βραδινή στις 8μ.μ.
