Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. Μιλούν για την εξέλιξη στις σχέσεις μας με τους άλλους και τον εαυτό μας, με τον κόσμο που μας περιβάλλει. Στην ελληνική γλώσσα η λέξη ζώον, που σήμαινε άλλοτε κάθε έμβιο οργανισμό, έγινε στη διάρκεια των χρόνων συνώνυμη του ανθρώπου χωρίς συναίσθημα, τρόπους, κοινωνική συνείδηση. Ενώ στην αγγλική το animal, που έχει τις ρίζες στη λατινική λέξη animus (ψυχή), αποτέλεσε μεν τη ρίζα του ανιμισμού, της πίστης των πρωτόγονων λαών στη μετεμψύχωση των νεκρών τους σε ζώα, φυτά, αστερισμούς, που μεταφέρθηκε και στις πολυθεϊστικές θρησκείες με τη λατρεία των ιερών ζώων-συνοδών των θεών, αλλά έλαβε και στη Δύση μια ανάλογη, μεταφορική σημασία. Στις κοινωνίες όπου ο άνθρωπος ως «κυρίαρχος της γης οφείλει να εξουσιάζει κάθε πλάσμα που κινείται σε αυτήν» οι καπιταλιστικοί τους μετασχηματισμοί επέτρεψαν τη βιομηχανοποιημένη και εντατικοποιημένη, μαζική κακοποίηση των ζώων που προορίζονται για τη διατροφή, την ένδυση, τον καλλωπισμό, την ίαση ή και τη διασκέδασή του.
Η πρόσφατη ζωοφιλία που παρατηρείται στη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες ενέχει τον κίνδυνο να αποκτήσει τον εφήμερο χαρακτήρα μιας μόδας που τα αντικείμενά της θα πεταχτούν όταν χάσουν την εμβληματική ή εμπορική αξία τους. Η νομική προστασία των ζώων μέσω διατάξεων για την προφύλαξη της άγριας πανίδας και της βιοποικιλότητας από την επέλαση του ανθρώπου στο οικοσύστημα, αλλά και των δεσποζόμενων και των αδέσποτων ζώων από βάναυσες συμπεριφορές δεν επαρκεί, όπως δείχνουν τα περιστατικά κακοποίησης ζώων, που αυξάνονται -ίσως και επειδή τώρα δημοσιοποιούνται-, όπως και εκείνα της κακοποίησης μέχρι θανάτου των θεωρούμενων αδύναμων, γυναικών, μεταναστών και προσφύγων, αν το καίριο ζήτημα της συνύπαρξής μας με αυτά και της φροντίδας τους δεν ιδωθεί μέσα στο ευρύτερο, νεοφιλελεύθερο πολιτικό πλαίσιο της εκμετάλλευσής τους με μοναδικό στόχο το κέρδος και αν δεν αποτελέσει ζήτημα της ευρύτερης παιδείας μας.
«Τα ζώα μέσα από το βλέμμα των καλλιτεχνών»
Το πρώτο βήμα είναι η αναγνώρισή τους ως έμβια όντα με δικαιώματα, έτσι ώστε να επέλθει η γνώση για την κακοποιητική τους μεταχείριση και η απαραίτητη για τη συμβίωσή μας με αυτά ισορροπία.
Η έκθεση που φιλοξενεί τις ημέρες αυτές η γκαλερί Έρση στο Κολωνάκι με τον ενδεικτικό τίτλο «Anima-I» αφορά αυτήν ακριβώς την αναγνώριση με τα μέσα της Τέχνης. Ο θεατής της αντικρίζει στην είσοδο το πλασμένο από την Κυριακή Μαυρογεώργη με τα ευαίσθητα και συνυφασμένα στο συλλογικό των πατριαρχικών κοινωνιών αποκλειστικά με τη γυναίκα υλικά και μέσα έκφρασης, πορσελάνη με γυαλί-κέντημα με βελονάκι, θήραμα-ελαφίνα που τον κοιτά απορημένη. Στέκεται στο βυθισμένο στις ρευστές πινελιές τρυφερό άγγιγμα του σκύλου με την αφοσιωμένη ματιά από τη ζωγράφο Lila de Nobili. Συναισθάνεται την ανεμελιά του κινούμενου, γραμμένου σαν παιδική ζωγραφιά με χρωματιστά μολύβια πλάσματος με το παιδικό πρόσωπο του Νίκου Κεσσανλή. Που καταλαμβάνει το κέντρο της ζωγραφικής επιφάνειας, αφήνοντας στην άκρη τη μικρή εμφανώς με την αυστηρή σχηματοποίησή της ανθρώπινη φιγούρα να το παρατηρεί. Και τη χαρά που αναδίνουν στη συνεύρεσή τους τα διατυπωμένα με εξπρεσιονιστικές πινελιές ζώα της βοσκής του Θάνου Τσίγκου. Αιχμαλωτίζεται από το διεισδυτικό βλέμμα του διοπτροφόρου, αποτυπωμένου με πηχτές, απτές πινελιές, σκελετωμένου ζώου του Γιάννη Γαΐτη και της γάτας -που θυμίζει πειραματόζωο- του Αχιλλέα Χρηστίδη. Συμπονά την παχύσαρκη από την εσφαλμένη φροντίδα γάτα, τη φτιαγμένη από την Άντζι Καρατζά με φελιζόλ και ψεύτικες γούνες με το σακουλάκι της γατοτροφής πάνω στο πατίνι. Και τον στωικό ταύρο του Γιώργου Παπακαρμέζη, τον διατυπωμένο αποσπασματικά με μολύβι που πυκνώνει την επιθετικότητά του στο τσαλακωμένο βίαια χαρτί που συμπληρώνει το σώμα του και εκτείνεται στον πραγματικό χώρο. Μεταφέρεται στον γραμμένο με το μολύβι και την ακρίβεια στη λεπτομέρεια από τον Διαμαντή Αϊδίνη χαοτικό κόσμο των δικαστηρίων, που συνθέτουν, όπως και στην οργουελική «Φάρμα των ζώων», δηλωτικές για τη λειτουργία τους, φανταστικές ζωόμορφες φιγούρες. Νιώθει ένα δέος μπροστά στην αγέρωχη, φτιαγμένη σαν τοτέμ με σύρμα, κατσίκα της Σπυριδούλας Πολίτη και στο τυπωμένο σαν ιέρεια αλογόμορφο «Πνεύμα» της Έλενας Προβατά. Διαβάζει το μεταπλασμένο με διαφορετικά εκφραστικά μέσα και μορφές της Τέχνης αίτημα για την αδήριτα αναγκαία, και για την επιβίωσή μας στον πλανήτη, κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ζώων μέσα σε σχέσεις ζωής.
Info
Ομαδική έκθεση «Anima I» με συμμετέχοντες τους Διαμαντή Αϊδίνη, Σπύρο Βασιλείου, Σπύρο Βερύκιο, Γιάννη Γαΐτη, Τάσο Δήμο, Σταμάτη Θεοχάρη, Χρήστο Καλόγηρο, Άντζι Καρατζά, Νίκο Κεσσανλή, Κυριακή Μαυρογεώργη, Δανάη Μεγγλέρη, Lila de Nobili, Ζαχαρία Παπαντωνίου, Γιώργο Παπακαρμέζη, Μιχάλη Παρλαμά, Μίλτο Πεταλά, Σπυριδούλα Πολίτη, Έλενα Προβατά, Σωτήρη Σόρογκα, Θάνο Τσίγκο, Δημήτρη Τσιρογιάννη, Αλέκο Φασιανό, Μανώλη Χάρο, Δημήτρη Χιωτόπουλο, Νίκο Χούτο, Αχιλλέα Χρηστίδη, Γιούλικα Ψημούλη
Υπό την αιγίδα της αστικής, Μη Κερδοσκοπικής Οργάνωσης A Promise to Animals
Γκαλερί Έρση, Κλεομένους 4, Κολωνάκι
Διάρκεια έκθεσης: 15 Δεκεμβρίου 2023-27 Ιανουαρίου 2024
Ωρες λειτουργίας: Δευτ.-Παρ. 11.30 π.μ.-3 μ.μ. & 5.30 μ.μ.-8.30 μ.μ., Σάβ. 11.30 π.μ.-3 μ.μ.
