Πότε και πώς θα τελειώσουν οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή; Τι θα κάνει ο Τραμπ και τι επιπτώσεις θα υπάρχουν από τις αλλαγές που θα επιφέρει στη συμπεριφορά των ΗΠΑ; Ποιο είναι το μέλλον της αμήχανης Ευρώπης; Ποιο είναι το δικό της επόμενο βήμα; Θα επικρατήσει τελικώς ένας νέος ψυχρός πόλεμος; Θα αλλάξουν ριζικά οι ισορροπίες στην παγκόσμια οικονομία και στο εμπόριο υπέρ της παγκόσμιας Ανατολής σε βάρος της Δύσης; Θα έχουμε αντίπαλο δέος του δολαρίου από τους BRICS; Ποιες καθοριστικές αλλαγές θα επιφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη που αρχίζει και μπαίνει στην καθημερινότητά μας; Αυτά είναι μερικά από τα μεγάλα ερωτήματα που δεν έχουν ακόμα απάντηση, είναι όμως καθοριστικά για την επόμενη μέρα.
Η καινούργια ανισορροπία
Η ανθρωπότητα μπαίνει στο 2025 με πολλά άγνωστα δεδομένα. Μπαίνει σε μια εποχή που οι άγνωστοι παράγοντες είναι περισσότεροι από τις σταθερές. Το βήμα είναι αβέβαιο, είναι ασταθές και υπάρχει ισχυρό ενδεχόμενο να μείνει μετέωρο για μεγάλο διάστημα. Η υπεροχή της Δύσης έχει τελειώσει, ΗΠΑ και Ευρώπη δεν μπορούν πλέον να ζουν σε βάρος όλου του υπόλοιπου κόσμου. Δεν καθορίζουν τις τύχες του, δεν επιβάλλουν τα θέλω τους σε κυβερνήσεις και οικονομικούς παράγοντες. Η μεγάλη διαφορά δεν είναι μόνο η τάχιστη οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη της Κίνας, της Ινδίας και ακόμα πολλών χωρών (Βιετνάμ, Καζακστάν, Νιγηρία, Βραζιλία, Ινδονησία, Σαουδική Αραβία, Εμιράτα κ.ά.). Η ειδοποιός διαφορά έγκειται στην πολιτική και οικονομική τους ανεξαρτησία από τη Δύση. Αυταρχικές ή μη, οι κυβερνήσεις του πλανήτη είναι πλέον ανεξάρτητες. Αυτό είναι το πρώτο που ενοχλεί τις ΗΠΑ, αυτό είναι που επηρεάζει και την εσωστρεφή Ευρώπη.
Οι ολιγάρχες και ο πλούτος
Για τη Δύση όμως υπάρχει και ακόμα ένα καθοριστικό στοιχείο. Οι κυρίαρχοι παράγοντες είναι όλο και λιγότεροι, χάνεται σχεδόν η έννοια της κοινωνικής κυρίαρχης τάξης. Τη θέση της παίρνουν κυρίαρχες ομάδες, κάτοχοι της νέας τεχνολογίας, αποκλειστικοί κάτοχοι της μεγάλης πληροφορίας (big data). O Ίλον Μασκ, οι κολοσσοί του Διαδικτύου Google, Facebook και X, τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Apple και η Microsoft ή εμπορικοί γίγαντες όπως η Amazon έχουν υπερβολική δύναμη, καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση τους στην αγορά, έχουν πραγματική εξουσία ακόμα και στις ΗΠΑ.
Οι κυρίαρχοι αυτοί συγκεντρώνουν όλο και περισσότερο χρήμα, όπως και όλες οι μεγάλες, παγκόσμιας εμβέλειας αλυσίδες, παραγωγικές ή εμπορικές, απομυζούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πλούτου. Ο πλούτος που συγκεντρώνουν στα χέρια τους είναι όλο και περισσότερος, είναι μυθικός.
Τα αστικά, μεσαία και μικρομεσαία στρώματα φτωχαίνουν με ταχύ ρυθμό. Και είναι αυτό που μεγαλώνει τις ανισότητες και τις αντιφάσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης και της Αμερικής. Και είναι αυτές επιπλέον ένας λόγος για τον θυμό ή την αντίδραση μεγάλων στρωμάτων των δυτικών κοινωνιών ή για τις ακροδεξιές επιλογές τους.
Τα άγνωστα δεδομένα
Η νέα αυτή κατάσταση έχει βγάλει εκτός ισορροπίας το εδώ και αιώνες παγκόσμιο σύστημα, σίγουρα το σύστημα που επικράτησε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Ο ΟΗΕ, το ΔΝΤ, το ΝΑΤΟ, η Ε.Ε., ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου δεν συγκρατούν πλέον την κυριαρχία της Δύσης. Είναι πρώτα οι ΗΠΑ που διχάζονται για το ποιον δρόμο πρέπει να ακολουθήσουν για να αντιμετωπίσουν την Κίνα και τις άλλες ανερχόμενες δυνάμεις. Ο Μπάιντεν θέλησε να οδηγήσει σε έναν εκβιασμό δημιουργίας ενός ψυχροπολεμικού κόσμου Νο2 απέναντι στους «κακούς» Κίνα, Ρωσία κ.ά. Ο Τραμπ θέλει την παγκοσμιοποίηση, αρκεί να μην χάνει η Αμερική, θεωρώντας πως οι Μασκ μπορεί να επενδύουν και να κερδίζουν παγκόσμια, και συγχρόνως επενδύσεις, κεφάλαια και καταναλωτική δύναμη να επιστρέψουν στην Αμερική. Ποια θα είναι ακριβώς η πολιτική του και ποια τα αποτελέσματά της; Αυτά είναι κάποια ερωτήματα χωρίς ενδεχόμενες απαντήσεις.
Η Ευρώπη έχει ήδη χάσει και γεωπολιτική και οικονομική ισχύ. Δεν γνωρίζει αν θα συνεχίσει τη διαδικασία ενοποίησης (πολιτικής, κοινωνικής κ.λπ.) ή θα παραμείνει μια οικονομική-εμπορική ένωση.
Κανείς επίσης δεν μπορεί να προβλέψει τον βαθμό σύνδεσης Ρωσίας-Κίνας και τη συνεργασία της Ινδίας και άλλων ανερχόμενων δυνάμεων με το δίδυμο Κίνας-Ρωσίας.
Η μαύρη τρύπα που δημιούργησε η Δύση κυρίως στον αραβικό κόσμο (Ιράκ, Συρία, Λιβύη ή σε Σουδάν, Αιθιοπία, Σομαλία ή ακόμα και στο μη αραβικό Αφγανιστάν) τι επιπτώσεις θα έχει; Πώς θα αντιδράσει ο αραβικός κόσμος, που μένει και πάλι μετέωρος, βαθιά διασπασμένος και ταπεινωμένος;
Η Τεχνητή Νοημοσύνη και η παντοδυναμία της πληροφορίας
Υπάρχει ένας νέος παράγοντας τον οποίο δημιούργησε η ραγδαία εξέλιξη της υψηλής τεχνολογίας: η Τεχνητή Νοημοσύνη. Η οποία επανακαθορίζει την παραγωγική διαδικασία έως και την ανθρώπινη δραστηριότητα, την ίδια τη σχέση ανθρώπου και παραγωγής! Τα ερωτήματα γύρω από τις επιπτώσεις της είναι πάμπολλα και τα περισσότερα χωρίς απαντήσεις ακόμα. Ή μάλλον με απαντήσεις-υποθέσεις, που όμως δεν δίνουν και βεβαιότητες.
Ολα αυτά την ώρα που η πληροφορία έχει γίνει το ισχυρότερο εργαλείο παραγωγής και διοίκησης και η συσσωρευμένη και αυτομάτως επεξεργασμένη πληροφορία βρίσκεται στα χέρια των κολοσσών της τεχνολογίας, των social media και γενικώς του Διαδικτύου. Απέναντι στους Αμερικανούς κατόχους της υψηλής τεχνολογίας και της αληθινής εξουσίας υπάρχει η ισχύς νέας τεχνολογίας και πληροφοριών της… Κίνας. Η διαφορά είναι ότι η εξουσία στην Κίνα είναι συγκεντρωμένη στα χέρια της πολιτικής εξουσίας, στον Πρόεδρο και γενικό γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος, σήμερα στον Σι Τζινπίνγκ. Η Κίνα έχει υψηλή τεχνολογία, είναι τεράστια παραγωγική και εμπορική δύναμη, απειλεί να ξεπεράσει την αμερικανική οικονομία στα επόμενα δέκα χρόνια. Οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και τα social media είναι ελεγχόμενα. Το ίδιο και στη Ρωσία.
Η ανθρωπότητα εισέρχεται στο 2025 με περισσότερα αναπάντητα ερωτήματα από κάθε άλλη χρονιά. Ποτέ και κανείς δεν έχει πιάσει την αλήθεια… επ’ αυτοφώρω. Κάθε χρονιά ξεκινάμε με ερωτήματα για το πώς θα γίνει η ζωή μας. Όμως το 2025 υπάρχει ποιοτική διαφορά σε ό,τι αφορά τους «άγνωστους x», από τον Τραμπ και την παγκοσμιοποίηση έως την Τεχνητή Νοημοσύνη.
