Επιστρέφοντας από τις Βρυξέλλες, ο πρωθυπουργός την Τετάρτη, κατά τη διάρκεια της πτήσης, είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τους συνεργάτες του διεξοδικά για τη συμμαχία των προοδευτικών ηγετών, η οποία βρίσκεται στα σκαριά. Είχε προηγηθεί μια σύντομη συνάντηση με τον Φρανσουά Ολάντ στο περιθώριο της συνόδου κορυφής. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Γάλλος πρόεδρος έχει εκφράσει την πεποίθησή του σε Ευρωπαίους ηγέτες πως είναι εφικτή η συγκρότηση ενός εναλλακτικού προοδευτικού πόλου με μαγιά τις χώρες του Νότου και ενθαρρύνει να προχωρήσει η ολοκλήρωση ενός σχεδίου άμεσα, το οποίο θα συζητηθεί σε ανώτατο επίπεδο.
Σε μια τέτοια πορεία, απαραίτητος θεωρείται ο ρόλος που θα διαδραματίσει ο Αλέξης Τσίπρας, ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι και ο Πορτογάλος ομόλογός τους Αντόνιο Κόστα. Έτσι, στο αεροπλάνο της επιστροφής του Αλέξη Τσίπρα από τις Βρυξέλλες αποφασίστηκε να συγκροτηθεί μια ομάδα προετοιμασίας ενός ελληνικού σχεδίου που θα συνεισφέρει σε αυτή τη συζήτηση. Το σχέδιο αυτό, που θα προτείνει μια εναλλακτική πολιτική απέναντι στη λιτότητα, θα είναι ποσοτικοποιημένο και όχι ακόμα ένα ιδεολογικό μανιφέστο καταδίκης των πολιτικών που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια, π.χ. θα προβλέπει παρεμβάσεις στο Σύμφωνο Σταθερότητας.
Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στην Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ το προηγούμενο σαββατοκύριακο, αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που πρόκειται να αναπτυχθούν το επόμενο διάστημα: "Σε αυτή μας την προσπάθεια δεν θα είμαστε μόνοι. Δεν θα είμαστε μόνοι, γιατί ήδη πληθαίνουν οι φωνές και εντός της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας, που ευθυγραμμίζονται με τις επιδιώξεις της δικής μας πολιτικής οικογένειας -της ευρωπαϊκής Αριστεράς- για να αλλάξουν τα πράγματα στην Ευρώπη".
Είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία με τον Φρανσουά Ολάντ την Παρασκευή, μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του βρετανικού δημοψηφίσματος και δεν είναι τυχαίο πως αυτή δόθηκε στη δημοσιότητα. Στο σχετικό δελτίο Τύπου υπήρχε η σχετική επισήμανση: “Κοινή εκτίμηση (των δύο ηγετών) ήταν η ανάγκη για επαναθεμελίωση των αξιών της Δημοκρατίας, της κοινωνικής προστασίας και της αλληλεγγύης στην Ευρώπη”.
Η συζήτηση θα συνεχιστεί στη συνάντηση των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών στο Παρίσι, που συμμετέχουν σε κυβερνήσεις ή έχουν θεσμικές θέσεις στην Ε.Ε. Στη συνάντηση αυτή είναι προσκεκλημένος ο Έλληνας πρωθυπουργός και θα πραγματοποιηθεί μετά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία.
Πάντως, η όλη κουβέντα δεν έχει μπροστά της ανοιχτό ορίζοντα. Αντίθετα, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στους Νοτιοευρωπαίους ηγέτες, ο πιο ισχυρός στο εσωτερικό της χώρας του, στην παρούσα φάση τουλάχιστον, εκτιμάται πως είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Ο Φρανσουά Ολάντ προετοιμάζεται ήδη για τις εθνικές εκλογές, όπου σύμφωνα με σημερινές ενδείξεις πρωταγωνιστικό ρόλο θα διαδραματίσει η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν. Επιπλέον, ο Ματέο Ρέντζι αμβισβητείται έντονα και προετοιμάζεται για ένα δημοψήφισμα με αντικείμενο τις συνταγματικές αλλαγές που θέλει να προωθήσει. Τέλος ο Πορτογάλος πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα μόλις την Παρασκευή δέχτηκε την αυστηρή επισήμανση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ότι αν δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις η χώρα του, τότε θα αναγκαστεί να πάρει νέα επαχθή μέτρα δημοσιονομικού χαρακτήρα. Ο κ. Κόστα έχει δοκιμάσει το τελευταίο διάστημα να ανατρέψει τις πολιτικές λιτότητας, δοκιμάζοντας... την υπομονή του Βερολίνου.
Οι διαβουλεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στηρίζονται σε δύο επίπεδα: στις χώρες του Νότου που έχουν πληγεί περισσότερο από τη λιτότητα και στις προοδευτικές δυνάμεις, οι οποίες σε πολλές χώρες, ιδίως της Κεντρικής Ευρώπης, δίνουν την εικόνα ότι απλώς παρακολουθούν τις κινήσεις των συντηρητικών, με αποτέλεσμα την εκλογική τους στασιμότητα. Ως εκ τούτου, ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας και ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, στην επίσκεψή του στην Αθήνα στο τέλος της εβδομάδας έδειξε να συμμερίζεται τις παραπάνω πρωτοβουλίες, δηλώνοντας: «Η Ευρώπη δεν επιτρέπεται να διασπαστεί υπό τις παρούσες συνθήκες μεταξύ εκείνων που ευημερούν, όπως η Γερμανία, και εκείνων οι οποίοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες, όπως η Ελλάδα και οι χώρες του Νότου της Ευρώπης. Πρέπει να προσεγγίσουμε ο ένας τον άλλο πιο πολύ».
Σε ό,τι αφορά την ελληνική πλευρά, κυβερνητικός αξιωματούχος σημείωνε πως μετά το Brexit «προσπαθούμε να είμαστε νηφάλιοι», καθώς υπάρχει η εκτίμηση πως η αναστάτωση που έχει προκληθεί θα πάρει χρόνο να σταθεροποιηθεί.
Επιπλέον, κυβερνητικοί παράγοντες που παρακολουθούν στενά τις ευρωπαϊκές εξελίξεις από τη συνάντηση Τσίπρα - Σουλτς συγκρατούν ότι η συζήτηση που πρόκειται να ανοίξει το επόμενο διάστημα συνδυάζεται με την πολιτική κατάσταση στη Γερμανία, καθώς θεωρείται πως η χώρα βρίσκεται ήδη σε προεκλογικό κλίμα, αν και οι ομοσπονδιακές εκλογές θα γίνουν σε περισσότερο από έναν χρόνο. Βασικό ερώτημα που, αν απαντηθεί, θα αποτελέσει ρυθμιστή της συζήτησης είναι αν η Άνγκελα Μέρκελ θα είναι ξανά υποψήφια. Επίσης, εξέλιξη - κλειδί είναι το τι θα γίνει με το μέλλον του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, δηλαδή αν θα εκφράσει ενδιαφέρον να παραμείνει στο υπουργείο Οικονομικών, αν θα μεταβεί στην προεδρία της χώρας ή αν θα αποσυρθεί. Πάντως, πλέον από πολλές πλευρές εντός της Ευρώπης, θεωρείται πως ο κ. Σόιμπλε έχει ηττηθεί στη μεγάλη εικόνα.
Την ίδια ώρα, ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, αντικαγκελάριος και ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών, δείχνει να προετοιμάζει το κλίμα μιας κυβερνητικής συνεργασίας με τους Πράσινους και την Αριστερά, δεδομένου ότι οι δημοσκοπικές επιδόσεις του είναι μάλλον απογοητευτικές.
Πάντως, τα πράγματα δεν είναι ρόδινα, καθώς οι ηγέτες των χωρών μελών του λεγόμενου "Club Med" δεν βρίσκονται στην καλύτερη κατάστασή τους. Ο Φρανσουά Ολάντ δείχνει μεν να προετοιμάζει μια αντεπίθεση ενισχύοντας την ηγετική του φυσιογνωμία, κρατώντας δε σταθερά ανοιχτή την πόρτα στη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ. Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρόεδρος προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις συμμαχίες του Νότου, αποκτώντας με αυτό τον τρόπο στρατηγικό βάθος και αναβαθμίζοντας τον πολιτικό ρόλο της Γαλλίας, τον οποίο πολλοί αναλυτές βλέπουν υποβαθμισμένο στα χρόνια της ευρωπαϊκής κρίσης.
