Live τώρα    
20°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Ελαφρές νεφώσεις
20 °C
17.8°C21.1°C
2 BF 49%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Αίθριος καιρός
17 °C
14.4°C18.9°C
4 BF 55%
ΠΑΤΡΑ
Ελαφρές νεφώσεις
13 °C
11.1°C15.0°C
2 BF 93%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Αίθριος καιρός
22 °C
21.1°C22.2°C
3 BF 68%
ΛΑΡΙΣΑ
Αίθριος καιρός
16 °C
16.0°C16.0°C
2 BF 59%
Ινστιτούτο Πουλαντζάς / Η Έκθεση Πισσαρίδη οδηγεί σε αντιαναπτυξιακό και ανασφαλές κεφαλαιοποιητικό σύστημα
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Ινστιτούτο Πουλαντζάς / Η Έκθεση Πισσαρίδη οδηγεί σε αντιαναπτυξιακό και ανασφαλές κεφαλαιοποιητικό σύστημα

μάσκα ουρά
Στην ουρά εν καιρώ πανδημίας (ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/ EUROKINISSI)

Η Έκθεση Πισσαρίδη «είναι ένα κείμενο που επαναλαμβάνει κοινοτοπίες, μεταφέρει εξ αντιγραφής μελέτες που έχουν γίνει παλιότερα χωρίς να τις αναφέρει, χρησιμοποιεί επιλεκτικά, ελλιπή ή και λάθος στοιχεία και, προπάντων, είναι εκτός τόπου και χρόνου», αναφέρεται στην εισαγωγή του συλλογικού έργου που δημοσίευσε προ ημερών το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς.

Αναδημοσιεύουμε σήμερα απόσπασμα από την «Κριτική Επισκόπηση» της Έκθεσης Πισσαρίδη, που συνέθεσε το Ινστιτούτο, και συγκεκριμένα την ανάλυση που αφορά στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα, που προτείνεται να καταλάβει θέση στο σημερινό σύστημα επικουρικής ασφάλισης.

Το κεφαλαιοποιητικό σύστημα είναι αντιαναπτυξιακό

Κεντρικό σημείο στις προτάσεις ΣΕΒ-Πισσαρίδη είναι ότι με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα απελευθερώνονται πόροι που θα διατεθούν για την ανάπτυξη. Στην πραγματικότητα δεν απελευθερώνεται ούτε ένα ευρώ. Οι πόροι μεταφέρονται από το υπάρχον σύστημα στο νέο, από το Δημόσιο σε ιδιωτικές κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, οι οποίες θα διαχειρίζονται τις εισφορές των νέων ασφαλισμένων προς δικό τους όφελος. Αυτοί οι πόροι, 50-60 δισεκατομμύρια ευρώ, θα λείψουν, γιατί το δημόσιο σύστημα θα εξακολουθήσει να καταβάλλει συντάξεις χωρίς να εισπράττει εισφορές. Αυτό το έλλειμμα θα πρέπει να αναπληρωθεί με φόρους, μειώσεις άλλων δημόσιων δαπανών, μειώσεις των συντάξεων, δημοσιονομικό έλλειμμα και δημόσιο χρέος. Με άλλα λόγια, οι εισφορές των ασφαλισμένων θα εκχωρηθούν προς διαχείριση και εκμετάλλευση σε ιδιωτικές κερδοσκοπικές επιχειρήσεις και μάλιστα χωρίς αντίτιμο και το Δημόσιο θα χρηματοδοτήσει αυτήν την παραχώρηση – θα επιδοτήσει, δηλαδή, έμμεσα τις ιδιωτικές ασφαλιστικές επιχειρήσεις.

Όπως παρατηρούν οι Ρομπόλης/Μπέτσης στο άρθρο που προαναφέρθηκε, το Δημόσιο, αναλαμβάνοντας να καλύψει το κενό που θα δημιουργήσει η ιδιωτικοποίηση της επικουρικής ασφάλισης, θα μετατρέψει το «αφανές» χρέος του ασφαλιστικού συστήματος (δηλαδή την υποχρέωσή τους να πληρώσουν συντάξεις), το οποίο έχει σήμερα εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από τις ασφαλιστικές εισφορές, σε πραγματικό χρέος με αρνητική επίπτωση στην πιστοληπτική ικανότητα του κράτους. Αυτοί οι πόροι θα λείψουν από τις δημόσιες επενδύσεις και από την κοινωνική πολιτική, δηλαδή θα μειωθούν οι αναπτυξιακές δαπάνες του Δημοσίου. Εντυπωσιακό είναι ότι αυτές οι προτάσεις που οδηγούν σε μείωση των οικονομικών δυνατοτήτων του κράτους, γίνονται και η κυβέρνηση τις επικροτεί, την ίδια στιγμή που θεωρεί αναγκαίο να αυξήσει τις μη αναπαραγωγικές (δηλαδή μη αναπτυξιακές) δαπάνες, όπως είναι οι εξοπλισμοί. 

Το δέλεαρ που προβάλλει η έκθεση Πισσαρίδη είναι ότι τα 99 δισεκατομμύρια θα επενδυθούν. Μάλιστα, προτείνει να υπάρξουν κίνητρα (προφανώς φορολογικά) ώστε να επενδυθούν στη εγχώρια οικονομία. Το πρόβλημα είναι ότι σήμερα δεν λείπουν οι πόροι για ιδιωτικές επενδύσεις. Έκδοση άφθονου χρήματος από τις κεντρικές τράπεζες και εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια έχουν δημιουργήσει πολύ ευνοϊκές συνθήκες για επενδύσεις – όσον αφορά τους πόρους. Εκείνο που δεν διακρίνουν οι επενδυτές είναι οι δυνατότητες για επενδύσεις με υψηλή κερδοφορία και έτσι δημιουργούνται οι λιμνάζοντες πόροι. 

Εξάλλου, οργανισμοί όπως οι προτεινόμενοι ιδιωτικοί φορείς, αλλά και ο δημόσιος φορέας που θα διαχειρίζονται την επικουρική ασφάλιση δεν κάνουν επενδύσεις, αλλά τοποθετούν τα χρήματά τους. Δηλαδή δεν αναλαμβάνουν επιχειρηματικούς κινδύνους, δεν διευρύνουν τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας, δεν δημιουργούν θέσεις εργασίας – και δεν πρέπει να τα κάνουν αυτά. Εκείνο που μπορούν να κάνουν είναι να τοποθετούν τα χρήματά τους σε μετοχές επιχειρήσεων ή σε μερίδια φαντς που δεν είναι ακραία κερδοσκοπικά. Επηρεάζουν έτσι την αξία των μετοχών, ίσως και την πορεία των Χρηματιστηρίων (γι’ αυτό και ο ΣΕΒ ενδιαφέρεται τόσο), για την οικονομική μεγέθυνση και την ανάπτυξη δεν παίζουν όμως κανέναν ρόλο. Επομένως, το δέλεαρ Πισσαρίδη αφλογιστεί. 

Κεφαλαιοποιητικό σύστημα και ανασφάλεια

Το κεφαλαιοποιητικό σύστημα που προτείνουν ο ΣΕΒ και η Επιτροπή Πισσαρίδη κάνει το ασφαλιστικό σύστημα, όσον αφορά την επικούρηση, ανασφαλές. Σε κάθε μεγάλη οικονομική κρίση, ο μεγάλος χαμένος ήταν οι συνταξιούχοι που οι συντάξεις τους δεν βασίζονταν σε ένα δημόσιο διανεμητικό σύστημα, αλλά σε συσσωρευμένα κεφάλαια που η κρίση τα εξανέμιζε. Φυσικά, οικονομικές κρίσεις επηρεάζουν και τα δημόσια διανεμητικά ασφαλιστικά συστήματα. Τα επηρεάζουν όμως λιγότερο, επειδή οι πληρωμές αυτών των συστημάτων εξαρτώνται και από πολιτικές αποφάσεις για τη συνολική διανομή του εθνικού εισοδήματος, δηλαδή από την έγνοια του κράτους για τους υπερήλικες. Επιπλέον ανασφάλεια προκύπτει από την πρόταση για «ενισχυμένους βαθμούς ελευθερίας των νοικοκυριών στη διαχείριση». Αυτό στα ελληνικά σημαίνει ότι οι ασφαλισμένοι/ες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε λιγότερο ή περισσότερο επικερδείς και αντιστρόφως περισσότερο ή λιγότερο ασφαλείς τοποθετήσεις των εισφορών τους. Καθώς οι περισσότεροι και οι περισσότερες δεν έχουν εξοικείωση με τον περίπλοκο κόσμο των χρηματικών τοποθετήσεων, η επιλογή θα γίνεται έπειτα από συμβουλές και εξηγήσεις των ασφαλιστικών ταμείων. Ήδη ευρωπαϊκά συνδικάτα τραπεζοϋπαλλήλων έχουν συχνά καταγγείλει ότι μέλη τους πιέζονται από τις διοικήσεις των τραπεζών να παρακινήσουν τους πελάτες της τράπεζας να κάνουν πιο επικερδείς και πιο επικίνδυνες τοποθετήσεις και ότι η πίεση είναι τέτοια που οι «συμβουλές» φτάνουν στα όρια της απάτης – βλέπεις, η τράπεζα ή το ταμείο κερδίζουν ό,τι και αν συμβεί με τα λεφτά του πελάτη ή της πελάτισσάς τους.

Η εντύπωση ότι με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα δημιουργείται για κάθε ασφαλισμένο και ασφαλισμένη ένας «κουμπαράς», ο οποίος «ανοίγει» όταν ξεπεραστεί το όριο της συνταξιοδότησης είναι φενάκη. Και σε αυτήν την περίπτωση ισχύει το αμείλικτο «ούκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος» του Λουκιανού. «Κουμπαράς» δεν υπάρχει. Οι εισφορές που καταβάλλονται μετατρέπονται σε περιουσιακά στοιχεία της εκάστοτε ασφαλιστικής εταιρίας (αξιόγραφα διαφόρων ειδών). Από την απόδοση αυτών των περιουσιακών στοιχείων σε κάθε περίοδο οι εταιρίες πληρώνουν τα λειτουργικά τους έξοδα (μαζί και τις συνήθως υπέρογκες αμοιβές των διευθυντικών τους στελεχών), τα μερίσματα των μετόχων τους και τις συντάξεις. Οι αποδόσεις προηγούμενων περιόδων και τα έσοδα από εισφορές δεν υπάρχουν πια. Εάν τα περιουσιακά στοιχεία της ασφαλιστικής εταιρίας δεν έχουν αποδόσεις ώστε να πληρωθούν αυτά που πρέπει να πληρωθούν, η εταιρία δεν θα τα πληρώσει. Μπορεί να κλείσει, μπορεί κάποιοι να διωχθούν, να πάνε κιόλας φυλακή, αλλά οι συντάξεις θα έχουν χαθεί. Συνήθως καλείται τότε το κράτος να αναπληρώσει όσα χάθηκαν, με φόρους, με μειώσεις άλλων δαπανών του ή με δανεισμό.

 

*Ολόκληρη η συλλογική ανάλυση με τίτλο «Σχέδιο Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία ("Έκθεση Πισσαρίδη"): Μια κριτική επισκόπηση» του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς μπορεί να ανακτηθεί σε αυτό το σύνδεσμο

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL