Live τώρα    
27°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Αίθριος καιρός
27 °C
25.0°C29.4°C
1 BF 65%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Ελαφρές νεφώσεις
26 °C
23.9°C27.2°C
1 BF 77%
ΠΑΤΡΑ
Αίθριος καιρός
20 °C
20.0°C21.0°C
2 BF 78%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Αίθριος καιρός
27 °C
27.0°C27.2°C
3 BF 69%
ΛΑΡΙΣΑ
Αίθριος καιρός
25 °C
22.0°C25.6°C
1 BF 83%
Οι παλιές μέθοδοι της νέας Δεξιάς στη Χιλή
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Οι παλιές μέθοδοι της νέας Δεξιάς στη Χιλή

ΠΙΝΙΕΡΑ

Επιμέλεια: Βασίλης Παπακριβόπουλος, Θανάσης Κούτσης

Το 2018, όταν εκλέχθηκε για δεύτερη φορά πρόεδρος της Χιλής, ο Σεμπαστιάν Πινιέρα υποσχέθηκε τη ρήξη με την «παλαιά Δεξιά» (κληρονομιά του στρατηγού Αουγούστο Πινοσέτ). Και για ένα διάστημα φάνηκε συνεπής με το πρόγραμμα του. Δώδεκα χρόνια αργότερα και λίγους μήνες πριν τις γενικές και προεδρικές εκλογές του ερχόμενου Νοεμβρίου, οι ταραχές και η νέα Συντακτική Συνέλευση, με ενισχυμένη την Αριστερά, διαμορφώνουν ένα διαφορετικό τοπίο. Επιστροφή, μέσα από το αρχείο μας, στον Μάιο του 2011.

Το πολιτικό σχέδιο του Χιλιανού Προέδρου υποτίθεται ότι στηρίζεται στον ερχομό μιας «νέας Δεξιάς», «σε ρήξη με την εποχή της δικτατορίας» του Αουγούστο Πινοσέτ (1973-1990). Ο Πινιέρα δεν προέρχεται σε καμία περίπτωση από το θερμοκήπιο της Δεξιάς. «Όταν αποφάσισε να μπει στην πολιτική», επισημαίνει ο δημοσιογράφος Ερνέστο Καρμόνα, «χτύπησε πρώτα την πόρτα του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (PDC)», ενός συντηρητικού και μάλλον κεντρώου κόμματος, του οποίου ο πατέρας του Πινιέρα ήταν ένας από τους ιδρυτές. «Δεν του έλειπαν οι λόγοι για μια τέτοια ενέργεια: είχε ψηφίσει 'όχι' στον Αουγούστο Πινοσέτ στο δημοψήφισμα του 1988 (όπου προτεινόταν η παραμονή του δικτάτορα στην εξουσία μέχρι το 1997). Για κάποιο διάστημα, ο Πινιέρα ήταν με το ένα πόδι στο PDC, όπου δεν είχε μεγάλα περιθώρια ελιγμών, και με το άλλο στη Δεξιά, η οποία του προσέφερε μεγαλύτερες ευκαιρίες». Τελικά, επιλέγει να προσχωρήσει στο κόμμα Εθνική Ανανέωση (RN), το νεοφιλελεύθερο μόρφωμα της πολιτικής σκηνής, παρά να ενταχθεί στην Ανεξάρτητη Δημοκρατική Ένωση (UDI), η οποία είχε στενές σχέσεις με την Opus Dei και συγκέντρωνε τους πιστούς του στρατιωτικού καθεστώτος. Βέβαια, η απόσταση του Πινιέρα από τη δικτατορία παραμένει πολύ σχετική. Ο ένοικος του προεδρικού μεγάρου εμφανίζεται, το 1989, ως σύμβουλος του Ερνάν Μπούτσι, του πρώην υπουργού Οικονομικών του στρατηγού Πινοσέτ. Εξάλλου, η Συμμαχία για την Αλλαγή, κάτω από τη σημαία της οποίας παρουσιάζεται ο Πινιέρα, αποτελείται από φιλελεύθερους αλλά και από συντηρητικούς καθολικούς της UDI.

Μάλιστα, παρ' όλο που ο Πινιέρα δήλωνε στις 8 Ιανουαρίου 2010, στην εφημερίδα «La Nacion», ότι «δεν είναι αμαρτία» που εργάστηκε για το καθεστώς Πινοσέτ, αυτό συμβαίνει μάλλον επειδή η συγκεκριμένη περίοδος ήταν επικερδής για τον ίδιο. Κατά τη διάρκεια των «μαύρων χρόνων» πλούτισε επενδύοντας στην αγορά ακινήτων, στις κατασκευές και, κατόπιν, στον τραπεζικό τομέα. Αξιοποιώντας την υποστήριξη του μεγαλύτερου αδελφού του -ο οποίος υπήρξε υπουργός Εργασίας του καθεστώτος και αρχιτέκτονας της ιδιωτικοποίησης των συνταξιοδοτικών ταμείων- γλιτώνει τη φυλακή για μια υπόθεση σοβαρής τραπεζικής απάτης, στην οποία οφείλει μέρος της περιουσίας του. Στη συνέχεια, έρχεται η αγορά πακέτου μετοχών της εταιρείας πολιτικής αεροπορίας Lan Chile (στην οποία θα γίνει πρόεδρος) και, τέλος, η επένδυση σε κλάδους που θα του επιτρέψουν να αποκτήσει ευρύτατη αναγνωρισιμότητα: μεταξύ 2005 και 2006, αγοράζει τον ιδιαίτερα δημοφιλή ποδοσφαιρικό σύλλογο Κόλο Κόλο και το τηλεοπτικό κανάλι Chilevision. Από τότε, ο Πινιέρα βρίσκεται μεταξύ των πεντακοσίων ανθρώπων με τη μεγαλύτερη περιουσία στον κόσμο. Άλλωστε, ο τραπεζικός του λογαριασμός δεν υπέφερε από τον ερχομό του στην προεδρία. Ενισχύθηκε κατά 200 εκατομμύρια δολάρια μέσα σε έναν χρόνο, για να φτάσει τα 2,4 δισεκατομμύρια. Οι κακές γλώσσες καταγγέλλουν το ασυμβίβαστο των δύο δραστηριοτήτων. Ο Πινιέρα απαντά ότι μόνον «οι νεκροί και οι άγιοι δεν βιώνουν σύγκρουση συμφερόντων».

Η «κυβέρνηση των αρίστων» που έχει συγκροτήσει μοιάζει περισσότερο με διοικητικό συμβούλιο εταιρείας παρά με υπουργικό συμβούλιο. Περισσότεροι από τους μισούς υπουργούς προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα, με μικρή (ή και ανύπαρκτη) πρότερη πολιτική εμπειρία.

Ο Πινιέρα εννοεί να ελέγχει προσωπικά τα πάντα, επιβάλλοντας στους συνεργάτες του τον ξέφρενο ρυθμό που συνεπάγεται η υπερέκθεσή του στα μέσα ενημέρωσης. Για αρκετές εβδομάδες γοητεύει τη χώρα και μεγάλο μέρος του πλανήτη, χάρη στη διάσωση των τριάντα τριών μεταλλωρύχων που είχαν εγκλωβιστεί στο ορυχείο του Σαν Χοσέ (στην έρημο Ατακάμα).

Σύντομα γίνεται λόγος για «πινιερισμό»: επομένως, η «αλλαγή» φαίνεται να συνέβη για τα καλά. Άλλωστε, οι σκληροπυρηνικοί της παραδοσιακής Δεξιάς -από τους οποίους εξαρτάται η κοινοβουλευτική πλειοψηφία- δεν δηλώνουν, άραγε, εκνευρισμένοι; Ορισμένα έγγραφα από την πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Σαντιάγο, τα οποία αποκαλύπτει το WikiLeaks, βρίθουν ανέκδοτων περιστατικών γύρω από τον αδελφοκτόνο πόλεμο μεταξύ της «παλαιάς φρουράς» και του «μεγιστάνα».

ΧΙΛΗ

Εκτός του ύφους, ορισμένες από τις πολιτικές του νέου Προέδρου εκνευρίζουν τους συμμάχους του: πανεπιστημιακά κονδύλια για την κατάρτιση νέων καθηγητών, περιορισμός της δικαιοδοσίας των στρατιωτικών δικαστηρίων, επέκταση της άδειας μητρότητας στους έξι μήνες, μέτρα ενίσχυσης της υγειονομικής κάλυψης των συνταξιούχων, προειδοποιήσεις να γίνει σεβαστός ο κατώτατος μισθός για τους οικιακούς υπαλλήλους, μερική επαναχωροθέτηση των σχεδίων κατασκευής θερμοηλεκτρικού σταθμού μετά από οικολογικές κινητοποιήσεις, αυτόματη εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους και, στις 11 Μαρτίου 2011, θέσπιση, μέσω (περιορισμένης) μεταβίβασης πόρων, του «ηθικού οικογενειακού εισοδήματος», το οποίο προορίζεται για μισό εκατομμύριο ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας. Στο διεθνές πεδίο, ο Πινιέρα αναγνωρίζει το παλαιστινιακό κράτος -«ελεύθερο, κυρίαρχο και ανεξάρτητο»-, κατά το προηγούμενο αρκετών, συχνά αριστερών, Λατινοαμερικάνων ηγετών.

Μήπως τελικά πρόκειται για ρήξη με τη Δεξιά και συνέχεια της κεντροαριστερής πολιτικής; «Διατήρηση των περισσότερων πολιτικών που εφάρμοσε η Κεντροαριστερά» ήταν, πράγματι, η υπόσχεση του Πινιέρα κατά την προεκλογική του εκστρατεία. Άλλωστε, η σύγκλιση μεταξύ του Πινιέρα και των προκατόχων του ήταν τέτοια ώστε το βρετανικό εβδομαδιαίο περιοδικό «The Economist» κατέληγε, στις 19 Δεκεμβρίου 2009, στο ακόλουθο συμπέρασμα: «Σε πρακτικό επίπεδο, [η νίκη του Πινιέρα] δεν θα είχε παρά περιορισμένο αντίκτυπο». Είναι, όμως, σωστό να ερμηνεύσει κανείς αυτή την αρμονία ως παρέκκλιση προς τα αριστερά της χιλιανής «νέας Δεξιάς»; Ίσως όχι, καθώς, εδώ και χρόνια, η ίδια η Αριστερά -με πρώτο το Σοσιαλιστικό κόμμα- εγγράφεται στη... συνέχεια.

Νεοφιλελεύθερη Αριστερά και Δεξιά της ρήξης; Ελλείψει πραγματικής εναλλακτικής, την αλλαγή στα μάτια μερίδας των λαϊκών τάξεων την ενσάρκωσε ο Πινιέρα. Ωστόσο, η ρητορική του κοινωνικού μεταρρυθμισμού του Προέδρου δεν τον εμπόδισε να ριζοσπαστικοποιήσει λίγο περισσότερο τον νεοφιλελευθερισμό του. Η ανακοίνωση για προσωρινά μεγαλύτερη φορολόγηση των επιχειρήσεων και για αυξήσεις στις συμβάσεις παραχώρησης σε ορισμένες μεγάλες εταιρείες εξόρυξης, οι οποίες αποσκοπούν στη συγκέντρωση περισσότερων από τρία δισεκατομμύρια δολάρια σε τέσσερα χρόνια, έγινε δεκτή με σκεπτικισμό. Τελικά, ο συγκεκριμένος μηχανισμός απογοήτευσε όσους πίστευαν σε μια μάλλον απίθανη κεϊνσιανή στροφή. Οι (συχνά πολυεθνικές) εταιρείες εξόρυξης, οι οποίες καταβάλλουν, σε εθελοντική βάση, τη συμπληρωματική διετή εισφορά, απέσπασαν εγγυήσεις για την παράταση ισχύος έως το 2025 των συμβάσεων παραχώρησης που είναι από τις φθηνότερες στον κόσμο! Παράλληλα, η ανάγκη για φρέσκο χρήμα προσέφερε την ονειρεμένη ευκαιρία για την προώθηση νέων ιδιωτικοποιήσεων «μη απαραίτητων» αγαθών στον κλάδο της ενέργειας (εταιρεία ηλεκτρισμού Edelnor) και του καθαρισμού των υδάτων (Aguas Andinas). Επιπλέον, προωθούνται νόμοι για μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας και για νέες παραχωρήσεις ορυχείων στο ξένο κεφάλαιο.

* O Franck Gaudichaud είναι καθηγητής Ιστορίας και Λατινοαμερικανικών Σπουδών στο πανεπιστήμιο Toulouse Jean-Jaurès.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη διεύθυνση: https://monde-diplomatique.gr/oi-palies-methodoi-tis-neas-dexias-sti-chili/

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL