Live τώρα    
12°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Αραιές νεφώσεις
12 °C
10.6°C13.3°C
1 BF 71%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Αραιές νεφώσεις
9 °C
8.3°C10.0°C
1 BF 76%
ΠΑΤΡΑ
Αραιές νεφώσεις
12 °C
8.9°C15.0°C
4 BF 72%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Σποραδικές νεφώσεις
15 °C
13.3°C16.0°C
2 BF 77%
ΛΑΡΙΣΑ
Αυξημένες νεφώσεις
10 °C
9.4°C10.0°C
2 BF 81%
Οι αφανείς εργαζόμενες των μεγάλων ξενοδοχείων
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Οι αφανείς εργαζόμενες των μεγάλων ξενοδοχείων

Ξένοι εργάτες

Επιμέλεια:

Βασίλης Παπακριβόπουλος

 

 

Στα ξενοδοχεία πολυτελείας, οι καθαρίστριες υποβάλλονται σε κολασμένους ρυθμούς δουλειάς, με εξαιρετικά επισφαλείς όρους εργασίας - και υγιεινής, τον καιρό της επιδημίας. Φτάνουν μέχρι το σημείο να επωφελούνται από το μεσημεριανό διάλειμμα για να τα παρατήσουν. Ρεπορτάζ από ένα ξενοδοχείο του Βισκαϊκού Κόλπου, στα γαλλοϊσπανικά σύνορα.

 

Της Marie Morgan*

 

8.30 το πρωί, στο ισόγειο ενός πολυτελούς ξενοδοχειακού συγκροτήματος στον Βισκαϊκό Κόλπο.1 Έξω, οι τουρίστες επωφελούνται από τον θαλασσινό αέρα, την παραλία και τον ήλιο, μετά από τις εβδομάδες της καραντίνας που φάνταζαν ατελείωτες. Η δραστηριότητα της επιχείρησης βρίσκεται στο αποκορύφωμά της: τα διακόσια περίπου διαμερίσματα και δωμάτια του ξενοδοχείου είναι γεμάτα. Οι καθαρίστριες, ηλικίας 18-57 ετών, υπογράφουν την ημερήσια σύμβαση εργασίας. Όπως εξηγεί η Μισέλ Τ., μια καθαρίστρια που πλησιάζει τα 60, η αποστολή τους δεν συνίσταται τόσο στο να καθαρίσουν πραγματικά τα δωμάτια όσο στο «να δείξουν ότι πέρασε από εκεί η καθαρίστρια». Μας εξομολογείται με προθυμία μερικές από τις προφυλάξεις και τα «τεχνάσματα»: να μην ξεχνάς να κατεβάσεις το καπάκι της τουαλέτας, να γυαλίζεις τις βρύσες, να γυρίζεις το τηλέφωνο του ντους στη σωστή θέση και να κλείνεις τις κουρτίνες.

Ο χρόνος που απαιτείται για να πραγματοποιηθούν αυτές οι ενέργειες έχει καθοριστεί από τη διευθύντρια του συγκροτήματος, η οποία, ένα μεσημέρι, με το χρονόμετρο στο χέρι, ακολούθησε τις εργαζόμενες κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Όπως λέει, είχαν την τάση να «σέρνουν τα πόδια τους»... Με αυτό το κριτήριο καθορίζεται αυτόματα κάθε μέρα, σε συνάρτηση με τις κρατήσεις, πόσες ώρες καθαρισμού θα απαιτηθούν την επόμενη μέρα. Και συνεπώς, ο αριθμός των καθαριστριών που θα χρειαστούν.

Αυτό το πρωί επικρατεί πανικός. Η διευθύντρια μόλις έμαθε ότι μία από τις «κοπέλες» δεν θα έρθει. Πρέπει να βρεθεί επειγόντως αντικαταστάτρια. Η υπεύθυνη προτείνει: «Θα φωνάξω τη Μαϊβέν. Λέει πάντα ναι». Η δεκαοκτάχρονη Μαϊβέν μένει σε ένα συγκρότημα εργατικών πολυκατοικιών της Αντάιγ2 και, δεδομένου ότι ζει σε μονογονεϊκή οικογένεια με άνεργη μητέρα, είναι υποχρεωμένη να δουλέψει για να μπορέσει να αρχίσει να υλοποιεί «το όνειρό της» να σπουδάσει στη Νομική. Δέχεται αμέσως και καταφθάνει τριάντα λεπτά αργότερα. Μάλιστα, καθώς ετοιμαζόταν να βγει για ψώνια, δεν είχε προλάβει καν να αλλάξει το εφαρμοστό πουκάμισο που φορούσε με ρούχα περισσότερο άνετα και λιγότερο ευαίσθητα: «Φοβάμαι μήπως δεν με ξαναφωνάξει εάν της πω όχι». Η νεαρή κοπέλα ξεκινά την ένατη συνεχόμενη ημέρα εργασίας της. Όμως, είναι ευχαριστημένη: «Έχω σχεδόν συμπληρώσει 150 ώρες εργασίας μέσα σε τρεις εβδομάδες κι έχω πάρει 1.000 ευρώ. Πολλά λεφτά!».3

Λίγες καθαρίστριες του συγκροτήματος συμμερίζονται αυτόν τον ενθουσιασμό. Οι περισσότερες προσλαμβάνονται ως πρόσθετο προσωπικό και πληρώνονται με το βασικό ημερομίσθιο: δεν γνωρίζουν ούτε πόσες ώρες θα εργαστούν μέσα στον μήνα, ούτε ποιες ημέρες θα εργαστούν, ούτε και ποια θα είναι η συνολική αμοιβή τους. Πόσο μάλλον που συνήθως τις καλούν την τελευταία στιγμή. Έτσι, ελάχιστες είναι εκείνες που καταφέρνουν να εξασφαλίσουν το ισοδύναμο ενός μισθού πλήρους ωραρίου. Οπότε, πολλές έχουν και άλλη δουλειά, κάνοντας τον ζογκλέρ για να μπορέσουν να τις εξισορροπήσουν. Όπως η Τζέσικα Ρ., τα βράδια σερβιτόρα σε ένα ισπανικό πορνείο,4 που μερικές φορές τα σαββατοκύριακα πηγαίνει κατευθείαν στο ξενοδοχείο για να πιάσει δουλειά στις 8.30. Ή η Καρολίν Ντ., που εργάζεται με μειωμένο ωράριο σε μια εταιρεία καθαρισμού στην Μπαγιόν, την πρωτεύουσα του νομού, που απέχει 30 λεπτά από την Αντάιγ.

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, μια μέρα, η διευθύντρια εξηγεί, καταστεναχωρημένη: «Μας την έπεσαν οι ελεγκτές του Urssaaf για τις ημερήσιες συμβάσεις πρόσθετου προσωπικού. Θεωρητικά, αυτές αφορούν λίγες και συγκεκριμένες ημέρες εργασίας. Εμείς όμως τις κοπέλες τις απασχολούμε σε τακτική βάση. Υποστηρίζουν ότι θα έπρεπε να είχαμε υπογράψει συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Όμως, εγώ δεν μπορώ να το κάνω αυτό!». Πράγματι, ο όμιλος επιχειρήσεων στον οποίο ανήκει το ξενοδοχειακό συγκρότημα έχει ορίσει το μέγιστο κόστος που οφείλουν να αντιπροσωπεύουν οι καθαρίστριες ως προς τις συνολικές δαπάνες λειτουργίας της μονάδας. Λόγω του μεγάλου αριθμού τους, οι καθαρίστριες αποτελούν το μεγαλύτερο κονδύλι των μισθολογικών δαπανών στα ξενοδοχειακά συγκροτήματα. Χωρίς την εργασιακή επισφάλεια και τις ημερήσιες συμβάσεις που υπογράφει το πρόσθετο προσωπικό (κάτι που επιτρέπει την προσαρμογή του αριθμού των εργαζόμενων στις καθημερινές ανάγκες καθαρισμού), ο στόχος θα ήταν ανέφικτος. Θα ήταν επίσης ανέφικτος εάν το ξενοδοχείο πλήρωνε υπερωρίες. Όμως, στη συγκεκριμένη επιχείρηση, αντί για υπερωρίες δίνονται θεωρητικά «ημέρες ρεπό» - μόνο που το προσωπικό δεν τις βλέπει ποτέ. Γι’ αυτό, κάθε πρωί, όταν υπογράφουν την ημερήσια σύμβαση εργασίας, είναι γεμάτες άγχος. Ακολουθεί μια κούρσα με τον χρόνο, για να μην υποχρεωθούν να δουλέψουν τζάμπα. Γιατί, είτε κατορθώσουν να κερδίσουν το στοίχημα βγάζοντας τη δουλειά μέσα στον χρόνο που προβλέπει η διεύθυνση είτε όχι, το ποσό στην απόδειξη της αμοιβής τους δεν θα αλλάξει.

Μέσα σε έναν μήνα, μια δωδεκάδα εργαζόμενες αποφάσισαν να μην ξανάρθουν. Οι περισσότερες από όσες έχουν απομείνει υποφέρουν από διαστρέμματα, πόνους στην πλάτη, τενοντίτιδες, συχνά σιωπηλά. Όπως η δεκαεννιάχρονη Αλισιά Λ., η οποία συνεχίζει να εργάζεται παρά το διάστρεμμα που την υποχρεώνει να σφουγγαρίζει ή να χειρίζεται την ηλεκτρική σκούπα κουτσαίνοντας, ενώ περνάει τα βράδια της βάζοντας κομμάτια πάγου πάνω στο πληγωμένο πόδι της. Ονειρεύεται να γίνει ταμίας, «μια ήρεμη δουλειά, όπου κάθεσαι», όπως μας λέει, για να συμπληρώσει στη συνέχεια αναστενάζοντας: «Όμως, δεν έχω προϋπηρεσία για να με προσλάβουν».

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η διάρκεια του διαλείμματος για μεσημεριανό φαγητό μειώθηκε από μία ώρα σε τριανταπέντε λεπτά, έτσι ώστε οι «κοπέλες» να μην έχουν τη δυνατότητα να πάνε σπίτι τους. Γιατί ορισμένες από αυτές, όταν το καλοσκέφτονταν, αποφάσιζαν να μην επιστρέψουν στο ξενοδοχείο το μεσημέρι. Όπως επιχειρηματολογεί η διευθύντρια, «αυτό μας προκαλούσε μεγάλες σκοτούρες. Κι έπειτα, με αυτόν τον τρόπο, δεν χάνουν τον ρυθμό τους!». Ωστόσο, με τις νέες οδηγίες μετά την επιδημία της Covid-19, δεν υπάρχει πλέον φούρνος μικροκυμάτων ούτε και ψυγείο στην αίθουσα ξεκούρασης όπου περνούσαν το διάλειμμά τους, ενώ μία θέση στις δύο είναι σημαδεμένη με πορτοκαλί ταινία για να παραμένει κενή.

Παρ’ όλο που η αίθουσα βρίσκεται στο υπόγειο, στο πάρκινγκ, αποτελούσε τον μοναδικό χώρο συντροφικότητας για τις εργαζόμενες. Για να μπουν εκεί, έπρεπε να πάρουν διακριτικά το κλειδί από τις ρεσεψιονίστ, τις οποίες φοβούνται και σέβονται επειδή έχουν «ευθύνες», όπως, για παράδειγμα, «να μιλάνε με τους πελάτες». Αντίθετα, όπως παρατηρεί η κυρία Τ., «εμείς είμαστε αόρατες».

Ωστόσο, η επιδημία επιδείνωσε τις συνθήκες εργασίας. Η Τ. φτάνει στη δουλειά κάθε πρωί με το στομάχι δεμένο κόμπο και διηγείται τις τελευταίες ειδήσεις που άκουσε το προηγούμενο βράδυ στην τηλεόραση σχετικά με την αρρώστια. «Είμαι 57 χρόνων, ανήκω στις ευάλωτες ομάδες. Με τη δουλειά που κάνω, βρίσκομαι στην πρώτη γραμμή.» Ο προϋπολογισμός που έχει καθορίσει η διεύθυνση του ομίλου για την καθαριότητα δεν επιτρέπει την τήρηση των κανόνων: δεν υπάρχει αρκετός χρόνος, αρκετές μάσκες, ποδιές, πλαστικοί σκούφοι, πανιά... Δεδομένου ότι οι «στολές Covid» δεν επαρκούν, η διευθύντρια τις κρατάει κλειδωμένες, έτσι ώστε οι καθαρίστριες να μπορούν να τις φορέσουν σε περίπτωση που καταφθάσει κάποιος από τους «μεγαλοδιευθυντές» του ομίλου: ποιος κοροϊδεύει ποιον σε αυτήν την ιστορία... Καθώς στα τέλη Ιουλίου η επιδημία σημείωσε ελαφρά αναζωπύρωση και η διευθύντρια έλαβε μια νέα έκθεση από τους ανωτέρους της, ζήτησε από τις καθαρίστριες: «Να εφαρμόζετε όσο ποτέ άλλοτε το πρωτόκολλο και να διπλασιάσετε τις προσπάθειες. Βρίσκεστε στην πρώτη γραμμή. Δεδομένης της πτώσης του τζίρου, δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να προκύψει πρόβλημα με μόλυνση μέσα στο ξενοδοχείο!» «Κανονίστε το, κορίτσια!», κατέληξε με σοβαρό ύφος. Όμως ο αριθμός των λεπτών που αφιερώνουν οι καθαρίστριες σε κάθε δωμάτιο δεν αυξήθηκε.

Η μόνη καινοτομία που έφερε η επιδημία: η διεύθυνση του ομίλου αποφάσισε να εκμεταλλευτεί τα ρούχα που δεν μπορούσε να πουλήσει η Emmaüs6 λόγω των υγειονομικών περιορισμών και τα έκοψε, μετατρέποντάς τα σε πανιά για καθάρισμα και εξοικονομώντας δαπάνες στα υλικά. Έτσι, οι μπανιέρες τρίβονται με κολάν από πολυέστερ, τα τζάμια καθαρίζονται με φόρμες που φέρουν τον λογότυπο της Paris-Saint-Germain και οι τουαλέτες με δαντελένια νυχτικά...

 

 

1 Τα τοπωνύμια και τα ονόματα έχουν αλλαχτεί, ώστε να μπορέσουμε να συλλέξουμε τις μαρτυρίες των καθαριστριών που ρωτήθηκαν κατά τη διάρκεια του ρεπορτάζ.

2 (Σ.τ.Μ.): Η Hendaye είναι μια γαλλική παράκτια μικρή τουριστική πόλη, στα γαλλοϊσπανικά σύνορα.

3 (Σ.τ.Μ.): Στη Γαλλία, ισχύει το εβδομαδιαίο ωράριο 35 ωρών (άρα, για τρεις εβδομάδες, 105 ώρες), επομένως οι υπόλοιπες ώρες θα έπρεπε να πληρωθούν ως υπερωρίες. Ενδεικτικά, ο κατώτατος καθαρός μισθός για 4 εβδομάδες (140 ώρες) εργασίας μηνιαίως είναι 1.219 ευρώ.

4 (Σ.τ.Μ.): Στην Ισπανία, όπως και σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, η πορνεία αποτελεί νόμιμο επάγγελμα και επιχειρηματική δραστηριότητα.

5 (Σ.τ.Μ.): Ενιαίος εισπρακτικός φορέας των ασφαλιστικών οργανισμών.

6 (Σ.τ.Μ.): Η μεγαλύτερη γαλλική επιχείρηση της κοινωνικής οικονομίας. Ειδικεύεται στη συλλογή από ιδιώτες και στη μεταπώληση ρούχων, επίπλων και συσκευών, σε καταστήματα στα οποία επιχειρείται η επανένταξη στην εργασία των κοινωνικά αποκλεισμένων.

 

* Η Marie Morgan είναι δημοσιογράφος

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL