"Μάθημα", “σοκ”, “σημείο καμπής” ήταν μερικές από τις λέξεις που επέλεξαν οι περισσότερες ξένες κυβερνήσεις για να σχολιάσουν το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος. Τις εκκλήσεις για ψυχραιμία και νηφαλιότητα συνόδεψε πάντως, για πρώτη φορά με τέτοια ένταση, το αίτημα για ριζική αλλαγή πορείας του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
Μέρκελ: Η Ευρώπη αποτελεί εγγύηση ειρήνης
Η επισήμανση ότι η ειρήνη στην Ευρώπη δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη ήταν ίσως η πιο βαριά κουβέντα που ακούστηκε από πλευράς Γερμανίας. “Να θυμόμαστε ότι η ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης ήταν αρχικά μια ιδέα ειρήνης” σημείωσε η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ εκφράζοντας παράλληλα τη λύπη της για την απόφαση των Βρετανών.
Έκανε λόγο για “σημείο καμπής” για την Ευρώπη και απέφυγε να αναφερθεί σε “έξοδο” ή “αποχώρηση” της Βρετανίας. Η λέξη που προτίμησε ήταν η “υποβάθμιση”. “Το τι θα σημάνουν οι συνέπειες αυτής της υποβάθμισης τις επόμενες ημέρες, εβδομάδες, μήνες και χρόνια... είμαστε πρόθυμοι και ικανοί να μην βγάλουμε βιαστικά συμπεράσματα αλλά να λάβουμε από κοινού τις σωστές αποφάσεις έπειτα από διαβουλεύσεις, με ηρεμία και σύνεση” τόνισε, κρατώντας έτσι ανοιχτή την πόρτα σε ένα μελλοντικό γύρο διαπραγματεύσεων που θα μπορούσε να αποτρέψει τo Brexit.
Η Γερμανίδα καγκελάριος αναγνώρισε ότι συχνά οι άνθρωποι εκφράζουν “θεμελιώδεις ανησυχίες σχετικά με την ευρωπαϊκή ενοποίηση” και σημείωσε ότι “η Ευρώπη αποτελεί εγγύηση ειρήνης, ευημερίας και δημοκρατίας”. Κάθε ίχνος αυτοκριτικής απέφυγε, ως συνήθως, ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε δηλώνοντας απλώς “απογοητευμένος” από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.
Αντιθέτως , ο υπουργός Οικονομίας και προερχόμενος από τους Σοσιαλδημοκράτες Ζίγκμαρ Γκάμπριελ τόνισε ότι το Brexit μπορεί να αποτελέσει "την ευκαιρία για επανεκκίνηση" της Ευρώπης. "Οι άνθρωποι πρέπει να αισθανθούν και πάλι ότι η Ευρώπη τους βοηθά" και "η Γερμανία πρέπει να κάνει περισσότερα γι' αυτό", σημείωσε.
Ολάντ: Στροφή στα "ουσιώδη"
Από γαλλικής πλευράς, ο πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ έκανε λόγο για “δοκιμασία” της Ευρώπης και εξήγγειλε πρωτοβουλία με στόχο η Ε.Ε. να επικεντρωθεί “στα ουσιώδη”. Και προσδιόρισε ως ουσιώδη την “ασφάλεια και προστασία της ηπείρου”, “την προστασία των συνόρων κατά των απειλών” και τις επενδύσεις, κρατώντας για το τέλος μια θέση για την “ανάπτυξη και την απασχόληση”.
Σε αντίθεση επίσης με το Βερολίνο, που συνέστησε ότι πρέπει να αποφευχθεί η βιασύνη στις διαδικασίες του διαζυγίου, ο επικεφαλής της γαλλικής διπλωματίας Ζαν-Μαρκ Ερό εκτίμησε ότι είναι "επείγον" να ξεκινήσει η διαδικασία αποχώρησης προκειμένου να αποφευχθεί μια περίοδος "επιζήμιας" αβεβαιότητας. Μία νέα Ευρωπαϊκή Συνθήκη που θα προβλέπει μεταξύ άλλων την ενίσχυση των ελέγχων στα ευρωπαϊκά σύνορα, πρότεινε από την πλευρά του ο ηγέτης της δεξιάς αντιπολίτευσης, Νικολά Σαρκοζί.
Ρέντζι: Είναι στιγμή ισορροπίας
Με το μέτωπο της “ψυχραιμίας” επέλεξε να ταυτιστεί ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι σημειώνοντας ότι “είναι η στιγμή της διαύγειας, της ισορροπίας και της ήρεμης δύναμης”. Αιχμηρότερος εμφανίστηκε ο πρώην πρωθυπουργός Ρομάνο Πρόντι. “Οι πολίτες δεν μισούν την Ευρώπη, μισούν αυτή την Ευρώπη. Μισούν τη διαχείριση των τελευταίων χρόνων και μια πολιτική που δεν μπορεί να κατανοηθεί” τόνισε.
“Ψυχραιμία μέχρι να διαφανεί πώς εξελίσσεται η κατάσταση” συνέστησε και ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης.
Συγκυριαρχία στο Γιβραλτάρ ζητάει η Ισπανία
Λάδι στη φωτιά έριξε, από την πλευρά της, η υπηρεσιακή δεξιά κυβέρνηση της Ισπανίας σπεύδοντας να θέσει θέμα συγκυριαρχίας επί του Γιβραλτάρ. Κατά τα άλλα, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι ζήτησε την επικέντρωση στην ανάπτυξη, τις θέσεις εργασίας και τη μεγαλύτερη ολοκλήρωση.
“Χαστούκι στο ευρωπαϊκό εγχείρημα” χαρακτήρισε το Brexit ο Βέλγος πρωθυπουργός Σαρλ Μισέλ προτείνοντας την άμεση σύγκληση "κογκλαβίου" των 27 ηγετών της Ε.Ε. "χωρίς τη Βρετανία" προκειμένου να δοθούν νέες κατευθύνσεις στο ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Ακόμη ένα ιδρυτικό μέλος, η Ολλανδία, έκανε λόγο για "μη αναστρέψιμη" κίνηση, με τον πρωθυπουργό Μαρκ Ρούτε να αναγνωρίζει ότι η δυσαρέσκεια που καθόρισε την ψήφο των Βρετανών “υπάρχει και σε άλλες χώρες”. Την ανάγκη για "μια νέα ευρωπαϊκή συνθήκη" υπογράμμισε, από την πλευρά του, ο ηγέτης του πολωνικού κυβερνώντος κόμματος Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, ενώ ο πρόεδρος της χώρας Αντρέι Ντούντα τόνισε ότι “θα πρέπει να γίνει το παν για να προληφθεί να αποχωρήσουν άλλες χώρες".
Καθησυχαστικός επιχείρησε να εμφανιστεί ο νεοεκλεγείς καγκελάριος της Αυστρίας Κρίστιαν Κέρν λέγοντας πως δεν αναμένει ένα φαινόμενο "ντόμινο" σε άλλες χώρες - μέλη της Ε.Ε. και αποκλείοντας το ενδεχόμενο διεξαγωγής παρόμοιου δημοψηφίσματος στη χώρα του.
Οι ΗΠΑ υπογραμμίζουν την “ειδική σχέση”
Ίσες αποστάσεις απέναντι σε Ε.Ε. και Βρετανία επέλεξε να τηρήσει ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα χαρακτηρίζοντας και τις δύο πλευρές “αναντικατάστατους εταίρους”. Δεν παρέλειψε όμως να υπογραμμίσει ότι η “ειδική σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Βρετανίας είναι διαρκής” και ότι “η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στο ΝΑΤΟ παραμένει θεμέλιος λίθος” της αμερικανικής ασφάλειας.
Νωρίτερα, πάντως, ο αντιπρόεδρος, Τζο Μπάιντεν είχε δηλώσει ότι η αμερικανική κυβέρνηση ήλπιζε στην παραμονή της Βρετανίας στην Ε.Ε. Τον ενθουσιασμό του για το εκλογικό αποτέλεσμα δεν μπορούσε να κρύψει, αντιθέτως, ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών Ντόναλντ Τραμπ. "Είναι φανταστικό", οι Βρετανοί "πήραν πίσω τον έλεγχο της χώρας τους" δήλωσε από τη Σκωτία όπου βρίσκεται για τα εγκαίνια θερέτρου του γκολφ.
Επίθεση Πούτιν στον Κάμερον
Ικανοποίηση, αν και συγκρατημένη, εξέφρασε και η Μόσχα, με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ να εκφράζει την ελπίδα ότι η έξοδος της Βρετανίας από την Ε.Ε. θα επιτρέψει τη βελτίωση των σχέσεών της με τη χώρα του. Λίγο αργότερα, ο πρόεδρος της χώρας Βλαντίμιρ Πούτιν έστρεψε τα πυρά του στην "επιφανειακή και αλαζονική στάση" της κυβέρνησης Κάμερον "απέναντι σε κρίσιμα ζητήματα για τη χώρα και το σύνολο της Ευρώπης".
Οι επιπτώσεις αυτής της ψηφοφορίας θα είναι "παγκόσμιες", τόνισε ο επικεφαλής του ρωσικού κράτους διευκρινίζοντας ότι πρέπει να αναμένουμε για να δούμε εάν θα είναι περισσότερο θετικές ή περισσότερο αρνητικές. Ο πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ εμφανίστηκε λιγότερο αισιόδοξος κάνοντας λόγος για "πρόσθετους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία".
Η ενίσχυση των διαλυτικών τάσεων στην Ε.Ε. συνέπεσε με την ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Κίνας μετά την ολοκλήρωση της τρίτης συνάντησης της Επιτροπής Επενδυτικής Συνεργασίας Κίνας-Ρωσίας. Το Πεκίνο εξέφρασε και αυτό τον σεβασμό του στο εκλογικό αποτέλεσμα εκφράζοντας παράλληλα τη στήριξή του στην “ανεξάρτητη επιλογή της αναπτυξιακής πορείας της Ε.Ε.”.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δέχτηκε παραινέσεις ακόμη και από την Άγκυρα, με τον πρωθυπουργό Μπιναλί Γιλντιρίμ να την καλεί “να διαβάσει πολύ καλά την εξέλιξη αυτή και να επαναπροσδιορίσει το όραμά της για το μέλλον". Με αρκετή δόση χαιρεκακίας υπογράμμισε μάλιστα ότι ο Ντέιβιντ Κάμερον στήριξε την εκστρατεία του με το επιχείρημα ότι η ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. αποτελεί μακρινή προοπτική.
ΝΑΤΟ και Πάπας σχολιάζουν το Brexit
Οπως ήταν επόμενο, μια τόσο ιστορική εξέλιξη δεν προκάλεσε σχόλια μόνο από αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων. Την εκτίμηση πως η Βρετανία θα παραμείνει «ισχυρός και αφοσιωμένος» εταίρος του ΝΑΤΟ παρά την ιστορική απόφασή της να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε ο γενικός γραμματέας της Ατλαντικής Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπεργκ.
Τέλος, ο προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας Πάπας Φραγκίσκος ζήτησε "εγγυήσεις" για το καλό τόσο της Βρετανίας όσο και των χωρών της γηραιάς ηπείρου. "Οι πολίτες εξέφρασαν τη βούλησή τους και αυτό απαιτεί μεγάλη ευθύνη από όλους εμάς για να εγγυηθούμε το καλό των πολιτών του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και το καλό και τη συνύπαρξη στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Αυτό είναι που περιμένω" τόνισε, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη έχει την "ευθύνη" να "εγγυηθεί τη συμβίωση" στη γηραιά ήπειρο.
