Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Η πολιτική της... φούσκας και το ελληνικό χρέος

Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στη δίνη της φούσκας του χρέους. Και όχι μόνο αυτή: Το χρέος είναι μία οικονομική πραγματικότητα, η οποία τις τελευταίες δεκαετίες έχει χτυπήσει παντού. Από τη ΝΑ Ασία και τη Ρωσία, μέχρι τη Νότια Αμερική και την Ευρώπη. Αν το καλοσκεφτούμε όμως...

Του Γιάννη Σιώτου

 

Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στη δίνη της φούσκας του χρέους. Και όχι μόνο αυτή: Το χρέος είναι μία οικονομική πραγματικότητα, η οποία τις τελευταίες δεκαετίες έχει χτυπήσει παντού. Από τη ΝΑ Ασία και τη Ρωσία, μέχρι τη Νότια Αμερική και την Ευρώπη. Αν το καλοσκεφτούμε όμως, το χρέος είναι ο κρίκος μιας αλυσίδας που αποτελείται από «φούσκες» κάθε λογής, οι οποίες τις περισσότερες φορές οδηγούν τους απλούς ανθρώπους του πλανήτη σε επιδείνωση, όχι μόνο των οικονομικών τους αλλά και της καθημερινότητάς τους. Αρκεί μία επιφανειακή προσέγγιση της Ιστορίας για να διαπιστώσει κανείς ότι όλες οι φούσκες οδηγούν σε μία τεραστίου μεγέθους αναδιανομή εισοδήματος και αποταμιεύσεων, που έχει ως συνέπεια τη μεταφορά εισοδήματος και αποταμιεύσεων από τη μεσαία τάξη και τα χαμηλότερα εισοδήματα στους ...πλούσιους του πλανήτη.

Η μελέτη της Ιστορίας δηλαδή αποδεικνύει ότι οι φούσκες δεν είναι απλώς στρεβλώσεις της αγοράς, αλλά απότοκα της ίδιας της δομής της αγοράς, η οποία τις χρησιμοποιεί για να δημιουργήσει νέα δεδομένα, να διευρύνει τις ανισότητες και κυρίως να ανατρέψει κοινωνικές και οικονομικές κατακτήσεις των πολλών υπέρ των λίγων. Η ίδια η Ιστορία δείχνει ότι ότι οι πραγματικοί υπεύθυνοι που προκάλεσαν τις φούσκες βρίσκονται σχεδόν πάντα στο απυρόβλητο. Αντίθετα, κατόπιν εορτής όλη η προσπάθεια εστιάζεται στο να αποπροσανατολιστεί η κοινή γνώμη των «θυμάτων», ώστε να γίνει ευκολότερη -και πειστικότερη- η προσπάθεια κατασκευής ενόχων...

Η άποψη αυτή άλλωστε επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι πολλοί οικονομολόγοι έχουν καταφέρει να συστηματοποιήσουν τη διαδικασία «γέννησης» και «θανάτου» του φαινομένου αυτού. Αυτή η προσπάθεια αλλά και τα αποτελέσματά της είναι η καλύτερη απόδειξη ότι στην πραγματικότητα η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε ένα καθεστώς ομηρίας, η οποία συντηρείται και αναπαράγεται στο διηνεκές και μάλιστα με πολιτική ανοχή και -γιατί όχι- υποστήριξη. Από τη φούσκα στις επιχειρήσεις τεχνολογίας μέχρι τα τοξικά δάνεια, πλέον ο φόβος των απότομων διακυμάνσεων των τιμών έχει γίνει εφιάλτης, όχι μόνο για τους επενδυτές, αλλά και για τους απλούς ανθρώπους, οι οποίοι έχουν συνειδητοποιήσει με πολύ σκληρό τρόπο τα... επιτεύγματα της φούσκας.

Σήμερα δεν είναι λίγοι μάλιστα εκείνοι που μιλούν για τα ακίνητα της Κίνας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας, λέγοντας ότι οι αγορές αυτές μπορεί να αποδειχθούν τα επόμενα θύματα. Μάλιστα κάποιοι συνδέουν τη φούσκα με τα κινεζικά ακίνητα με την προοπτική συνολικότερης ύφεσης στην παγκόσμια οικονομία. Άλλωστε, τα μέτωπα που υπάρχουν σήμερα δεν είναι και λίγα, καθώς η κρίση χρέους στην Ευρώπη αλλά και οι προβληματικές οικονομίες των BRICS αποτελούν αυτήν τη στιγμή ανοιχτά μέτωπα... Πολλοί υποστηρίζουν ότι η «φούσκα» σε μια αγορά θυμίζει τον θάνατο που διαπιστώνεται αφού συμβεί. Όμως η άποψη αυτή δεν φαίνεται να ευσταθεί.

Στη δεκαετία του '60, ένας οικονομολόγος, ο μακαρίτης πλέον Minsky, εντόπισε πέντε στάδια σε μία διαδικασία "φούσκας":

* Μετατόπιση: Η μετατόπιση συμβαίνει όταν οι επενδυτές «ερωτεύονται» κάποιο νέο πρότυπο, όπως είναι η τεχνολογία ή τα επιτόκια που βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά. Ένα κλασικό παράδειγμα της μετατόπισης είναι η μείωση στο επιτόκιο της FED από 6,5% τον Μάιο του 2000 στο 1% τον Ιούνιο του 2003. Κατά τη διάρκεια της τριετούς αυτής περιόδου, το επιτόκιο των στεγαστικών μειώθηκε κατά 2,5 ποσοστιαίες μονάδες στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του 5,21%, σπέρνοντας τους σπόρους για τη στεγαστική φούσκα.

* Boom: Οι τιμές αυξάνονται με αργό ρυθμό στην αρχή, αλλά στη συνέχεια αποκτούν δυναμική, καθώς όλο και περισσότεροι συμμετέχουν στην αγορά, θέτοντας τις βάσεις για τη φάση της έκρηξης. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο προσελκύει ευρεία κάλυψη από τα ΜΜΕ. Ο φόβος ότι κάποιος θα χάσει τη μια μοναδική ευκαιρία στη ζωή του κεντρίζει περισσότερο την κερδοσκοπία.

* Ευφορία: Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, η προσοχή χάνεται και οι τιμές ανεβαίνουν στα ύψη. Οι αποτιμήσεις φθάνουν σε ακραία επίπεδα κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης. Για παράδειγμα, στην κορυφή της ιαπωνικής φούσκας ακινήτων, το 1989, η γη στο Τόκιο πωλείται για 139.000 δολάρια ανά τετραγωνικό πόδι ή περισσότερο από 350 φορές την αξία του ακινήτου στο Μανχάταν. Όταν, η φούσκα, έσκασε, τα ακίνητα έχασαν 80% περίπου της φουσκωμένης αξίας τους, ενώ οι τιμές των μετοχών μειώθηκαν κατά 70%.

* Ρευστοποίηση κερδών: Το έξυπνο χρήμα προσέχει τα προειδοποιητικά σημάδια και προχωρά σε πωλήσεις για να εξασφαλίσει το κέρδος. Όμως, η εκτίμηση του ακριβούς χρόνου που μια φούσκα θα «σκάσει», μπορεί να είναι δύσκολη.

* Πανικός: Στη φάση πανικού, οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων έχουν αντίστροφη πορεία και πέφτουν ταχύτερα από όσο είχαν ανέβει. Οι επενδυτές και οι κερδοσκόποι, θέλουν να ρευστοποιήσουν σε οποιαδήποτε τιμή.

Έχοντας δεδομένα όλα αυτά, η ευρωπαϊκή κρίση χρέους -και κατ' επέκταση και η ελληνική- δεν είναι αποτέλεσμα της αφροσύνης των πολλών, που έζησαν πέραν των οικονομικών δυνατοτήτων τους, όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι δανειστές. Η κανονικότητα της συμπεριφοράς του φαινομένου αυτού δείχνει ότι πρόκειται για συνειδητές επιλογές των ισχυρών, τις οποίες προκαλούν και δημιουργούν είτε με την απροθυμία τους να παρέμβουν προληπτικά και να τις αποτρέψουν είτε με συγκεκριμένες επιλογές πολιτικής που ακολουθούν για να τις «θεραπεύσουν». Υπό το πρίσμα αυτό, η υπόθεση της "φούσκας" του ελληνικού χρέους αποκτά άλλη διάσταση, που σίγουρα ανατρέπει πολλές από τις παραδοχές, αλλά και τα επιχειρήματα που συστηματικά προβάλλονται από τις ηγεσίες των δανειστών. Ταυτόχρονα, δημιουργεί και επιχειρήματα και υποχρεώσεις για εκείνους που θέλουν να ανατρέψουν αυτή την «εικονική πραγματικότητα», την οποία θέλουν να μας υποχρεώσουν να ζήσουμε. Και η πιο σημαντική υποχρέωση είναι να τεκμηριωθεί επιτέλους ότι όλο αυτό το οποίο καλούμεθα να αντιμετωπίσουμε δεν είναι «καπρίτσιο» της μοίρας ούτε το «στραβοπάτημα» των αόρατων δυνάμεων της αγοράς.

Κοντολογίς, ο έλεγχος ευρώ προς ευρώ του χρέους, ο τρόπος που δημιουργήθηκε, οι μεθοδεύσεις και οι κινήσεις που ακολουθήθηκαν προκειμένου να γιγαντωθεί και να γίνει ανεξέλεγκτο, θα αποδείξει ότι τελικά η ελληνική "φούσκα" δεν είναι... θέλημα Θεού. Αντίθετα, πρόκειται για το αποτέλεσμα επιλογών -εντός και εκτός συνόρων- με συγκεκριμένη σκοπιμότητα και ακόμα πιο σαφή στόχευση. Μόνο έτσι μπορεί να τεκμηριωθεί με ατράνταχτα επιχειρήματα η διαπραγμάτευση για τη διαχείριση του ελληνικού χρέους, ώστε να καταστεί βιώσιμο. Και αυτός ο αγώνας μπορεί στο τέλος να αποδειχθεί σωτήριος, όχι μόνο για την ελληνική υπόθεση, αλλά και για εκείνους που στο μέλλον θα βρεθούν στη δίνη της πολιτικής της "φούσκας".

 

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Νέα Δημοκρατία: Αμηχανία, πανικός και σύγχυση

Από τις 21 Αυγούστου και μετά είναι ολοένα και πιο δύσκολο να παρακολουθήσεις κανείς τη Νέα Δημοκρατία. Το νομοσχέδιο που προβλέπει μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για ελεύθερους επαγγελματίες,...

Δειτε ολοκληρο το αρθρο