Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Γιάννης Κοντός, 1943-2015: Γύρω καπνός, αυτοκίνητα και λύπη*

Φωτογραφία: Μαρία Αλβανού

Ψηλός, πληθωρικός και εύχαρις, χρονομετρούσε τις λέξεις και τις διαδρομές του σύγχρονου ανθρώπου κοιτώντας κατάματα τα φώτα της μεγαλούπολης. Περιέγραφε τον εαυτό του ως "ποιητή του άστεως" και με τα ποιήματά του αποτύπωνε την ανάσα, τα θεατά και τα αθέατα της πόλης, τις ομορφιές και τις...

Ψηλός, πληθωρικός και εύχαρις, χρονομετρούσε τις λέξεις και τις διαδρομές του σύγχρονου ανθρώπου κοιτώντας κατάματα τα φώτα της μεγαλούπολης. Περιέγραφε τον εαυτό του ως "ποιητή του άστεως" και με τα ποιήματά του αποτύπωνε την ανάσα, τα θεατά και τα αθέατα της πόλης, τις ομορφιές και τις ασχήμιες της, τον σύγχρονο άνθρωπο εντός της. Η ποιητική του διαδρομή τον ενέταξε εξαρχής στις πιο δυναμικές φωνές της λεγόμενης "γενιάς του '70", κορυφαίο της τον λένε αρκετοί. Ο ποιητικός του φακός αποτύπωνε πολλά περισσότερα απ' όσα ανακαλύπτει ο κοινός θνητός στους δρόμους, τις γωνιές και τις βρομιές της Αθήνας. Κι ο ίδιος, ένας αδιόρθωτος πλακατζής, γεμάτος ζωντάνια και ενέργεια, με το κασκόλ τυλιγμένο στον λαιμό, να δίνει το στίγμα μιας ιδιαίτερης κομψότητας.

Όρθιο και αεικίνητο τον θυμόμαστε από τότε στα γραφεία του "Κέδρου", να παλεύει με τα ποιήματα και να διαλέγει τους πιο ικανούς από τους νέους ποιητές να εκδοθούν. Με την καλημέρα ολόκληρη, καθόλου κρυμμένη πίσω από τα αμέτρητα χαρτιά του γραφείου του, με την ατάκα έτοιμη να ξεστομιστεί έτσι που να μην αφήσει τίποτα ασχολίαστο, τίποτα αγέλαστο. Ο Γιάννης Κοντός, πέθανε τα χαράματα της Τετάρτης. Κηδεύεται το Σάββατο στις 12.30 μ.μ. από το νεκροταφείο του Παπάγου.

Στο Αττικό Νοσοκομείο άφησε την τελευταία του πνοή, στα 71 του χρόνια. Με καρδιακή ανεπάρκεια εισήχθη και με πολλαπλές βλάβες εξαιτίας της. Κι όμως αιφνιδίασε τους φίλους του, τους ομότεχνους, τους γνωστούς του. Η Μάρω Δούκα τη Δευτέρα ανησυχούσε πώς θα είναι όταν βγει από το νοσοκομείο, όχι όμως για τη ζωή του. Ο Γιώργος Μαρκόπουλος και ο Κώστας Παπαγεωργίου όμως το κατάλαβαν προχθές το βράδυ που τον επισκέφθηκαν ότι τα πράγματα δεν είναι καθόλου καλά. Κανείς ωστόσο δεν φανταζόταν την κατάληξη όταν στις αρχές Δεκεμβρίου οι κοντινοί του άνθρωποι τον έπεισαν, επιτέλους, να μπει στο νοσοκομείο, να φροντίσει την υγεία του. Εκείνες τις ημέρες ήταν που δολοφονήθηκε ο Μένης Κουμανταρέας και από το τηλέφωνο φρόντιζε να φτάσει, μέσω του Θανάση Νιάρχου, στην "Αυγή" το κείμενό του για τον φίλο του συγγραφέα. Κανείς τότε δεν φανταζόταν ότι αυτό θα ήταν το τελευταίο του δημοσιευμένο κείμενό του.

Ο Γιάννης Κοντός είχε τον τρόπο του να κερδίζει τους ανθρώπους. Ίσως επειδή αναμετρώνταν διαρκώς με τις αγωνίες τους. "Η ποίησή μου είναι κατ' εξοχήν ουμανιστική, κυρίως όμως είναι η περιπέτεια του ατόμου στη μεγάλη πόλη. Βέβαια εγώ είμαι ένας ποιητής του άστεως και θέλω να είμαι έτσι. Μπορεί να είναι η συνήθεια, μπορεί να είναι και μια πίεση που κάνει το άτομο να βασανίζεται ή να αυτοβασανίζεται σ' αυτή τη στρατωνισμένη ζωή της πόλης. Είναι μια σχέση έλξης και άπωσης" μας έλεγε τον Απρίλιο του 2003, μόλις είχε εκδοθεί η συλλογή του Υποτείνουσα της Σελήνης. Ωστόσο αυτοπροσδιοριζόταν και ως πολιτικός ποιητής με την έννοια της "πλήρους, της σωματικής συμμετοχής στα κοινά, στα δρώμενα της πόλης, τις εξελίξεις της ζωής και της καθημερινότητας". Έτσι όριζε ο Γιάννης Κοντός τον πολιτικό ποιητή, ως τον "καλλιτέχνη που είναι παρών. Εκεί ακουμπούν οι αγωνίες μου, εκεί είναι το σκάψιμό μου, εκεί βρίσκεται η άκρη του μυστηρίου που προσπαθώ να εξιχνιάσω" όπως μας έλεγε λίγο πριν εκδοθεί Ο αθλητής του τίποτα για τον οποίο τιμήθηκε με Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1998.

Ο ποιητής Κώστας Παπαγεωργίου αναγνωρίζει και μια άλλη παράμετρο στην ποίηση του Γιάννη Κοντού. "Είχε μια εικαστική προσέγγιση των πραγμάτων, οι σκέψεις του στοιχειοθετούνταν ως εικόνες". Και επιμένει σε έναν παρατατικό που ακόμα δεν έχει εμπεδωθεί. "Ο Γιάννης ήταν ανατρεπτικός ποιητής" λέει εστιάζοντας στην "πολύ μοντέρνα, καθημερινή γλώσσα του", αλλά και στο "κρυμμένο παράδοξο πίσω από το προφανές".

Ο κριτικός της λογοτεχνίας Αλέξης Ζήρας επισημαίνει ότι "το έργο του Γιάννη Κοντού, ποιητικό, πεζό ή δοκιμιακό, είναι από τα πιο χαρακτηριστικά της ποιητικής γλώσσας και θεματικής του μοντερνισμού που συναντούμε στην ομάδα ή γενιά του '70: ευφάνταστος λόγος, διαβρωτική σάτιρα, κριτική στάση που ξεπερνάει τις πολιτικές και κομματικές επιγραφές και απευθύνεται μ' έναν συνολικό, κατακλυσμικό τρόπο σ' έναν κόσμο έκπτωσης, ερήμωσης και απανθρωποποίησης".

Ο Γιάννης Κοντός γεννήθηκε στο Αίγιο το 1943, σπούδασε οικονομικά, εργάστηκε ως ασφαλιστής και πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1965 με το βιβλίο 1970, ενώ την περίοδο 1971-1976 διατήρησε, μαζί με τον Θανάση Νιάρχο, το βιβλιοπωλείο «Ηνίοχος», σημείο συνάντησης λογοτεχνών και διανοούμενων κατά τα τελευταία χρόνια της δικτατορίας. Το 1973 έλαβε τη χορηγία του Ιδρύματος Φορντ. Επί σειρά ετών ήταν συνεργάτης του ραδιοφώνου καθώς και των εκδόσεων «Κέδρος».

Το 1980 κυκλοφόρησε δίσκος με μελοποιημένα ποιήματά του από τον συνθέτη Νίκο Καλλίτση, με τον τίτλο Απόπειρα. Έχει γράψει κείμενα για σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους.

Τον Απρίλιο του 1992 εκδόθηκε επιλογή ποιημάτων του με τίτλο Όταν πάνω από την πόλη ακούγεται ένα τύμπανο, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, εικονογραφημένη από τον ζωγράφο Δημήτρη Μυταρά, ενώ στις Πρόκες στα σύννεφα ανθολόγησε από όλα τα ποιητικά του βιβλία και κόσμησε με 20 χαρακτικά ο Γιάννης Ψυχοπαίδης.

Το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του ποιητικού του έργου.

Πόλυ Κρημνιώτη

 

* Από την ποιητική συλλογή Δευτερόλεπτα του φόβου.

 

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Στουρνάρας μαινόμενος

Ο κεντρικός μας τραπεζίτης Γ. Στουρνάρας βγήκε χθες στο πρακτορείο Bloomberg και είπε ότι χρειάζονται συντονισμένα μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης των οικονομιών, διότι αλλιώς η Ευρώπη θα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με μια σοβαρή κρίση χρέους.

Δειτε ολοκληρο το αρθρο
Όλες οι Ειδήσεις