Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Ανοίγοντας μετά από 96 χρόνια τα σεντούκια

Δεν είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που σχολιάζοντας το πρώτο μυθιστόρημα της Παυλίνας Παμπούδη, τη Χάρτινη ζωή, είχα παρατηρήσει μια ατταβιστική τρόπον τινά κλίση της συγγραφέως προς τη ζωγραφική, μια και η μυθιστορηματική γιαγιά του βιβλίου είχε αυτό το ταλέντο: ζωγράφιζε...

Της Πόλυς Χατζημανωλάκη

 

Δεν είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που σχολιάζοντας το πρώτο μυθιστόρημα της Παυλίνας Παμπούδη, τη Χάρτινη ζωή, είχα παρατηρήσει μια ατταβιστική τρόπον τινά κλίση της συγγραφέως προς τη ζωγραφική, μια και η μυθιστορηματική γιαγιά του βιβλίου είχε αυτό το ταλέντο: ζωγράφιζε. Και με το κοφτερό της χιούμορ, τότε, η Παυλίνα είχε επισημάνει ότι με τη ζωγραφική καταπιάνονταν τότε όσες κοπέλες δεν τα κατάφερναν στο κέντημα. Στο σύστημα των αξιών μιας παραδοσιακής κοινωνίας ήταν σαφώς ανώτερη η λεπτή τέχνη του κεντήματος, η προσήλωση στην τεχνική, η κοπιώδης διαδρομή της βελόνας στο πανί σε σύγκριση με τον άλλο κόσμο, εκείνον της γραμμής, του μολυβιού που τρέχει, του χρωστήρα...

Σκέψεις και συνειρμοί με αφορμή την περιδιάβαση στις σελίδες της Προίκας που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις του Φοίνικα με έργα κεντητικής, ραπτικής και υφαντικής τέχνης από την Κωνσταντινούπολη και την Πέργαμο της Μικράς Ασίας. Τα έργα προέρχονται από τη Συλλογή Σοφιανού και συνοδεύονται από κείμενα της Μιράντας Σοφιανού, της οικογενείας που ανήκε η Προίκα - και της ζωγράφου και εικονογράφου Φωτεινής Στεφανίδη που ανέλαβε και τη φωτογράφηση.

Στις τριακόσιες περίπου σελίδες του έργου, ένας τόμος χειροποίητα βιβλιοδετημένος με μετάξι, ένα βιβλίο - λεύκωμα ισορροπεί και συνδυάζει αρμονικά τη μνημειακή αποτύπωση, την αφήγηση, την ποίηση, την έρευνα, τον αισθητικό σχολιασμό, την εικαστική αναδημιουργία.

Αφήγηση για τη «μικρή ιστορία» της οικογένειας Σοφιανού και πώς η σκιά της μεγάλης ιστορίας τούς αναγκάζει να εγκαταλείψουν την Πέργαμο πριν τους διωγμούς του 1914. Κοινωνικοπολιτική καταγραφή της θέσης της λεπτής τέχνης του κεντήματος, της χειροτεχνίας στη μικρασιατική κοινωνία των δύο τελευταίων αιώνων, τη σχέση με τη βυζαντινή παράδοση, το πλέγμα των ανταλλαγών με τα μοναστήρια και τις κεντήστρες, τη θέση του κεντήματος, του υφάσματος, του περίτεχνου ενδύματος στην κοινωνική ζωή, αλλά και στην καθημερινότητα, την τελετουργία της διακόσμησης του μικρασιάτικου σπιτιού. Ποιητική προσέγγιση των θεμάτων των αναπαραστάσεων, όπου περιδιαβαίνοντας στους με στίχους του Ελύτη, αλλά κυρίως του Λόρκα (το αχυρόχρωμο πανί) -αναδεικνύεται η οικουμενικότητά τους. Εικαστική σπουδή που ξεκινά από τον σχολιασμό θεμάτων και τεχνικών- τα ηλιοτρόπια του Van Gogh, την αλλαγή του χρώματος κατά μήκος της γραμμής μιας βελονιάς και τη σχέση με τον Ιμπρεσσιονισμό - μέχρι τον ασπαίροντα τρόπο της φωτογράφισης, το μάτι του καλλιτέχνη που αναδημιουργεί με σαράντα πρωτότυπες φωτογραφίες που συνοδεύουν το κείμενο. Τρόπος που αποφεύγει να αποτυπώσει στατικά, αλλά αναδεικνύει την κίνηση, την τέχνη. Θάλασσες από μετάξι, ζωντανά ίχνη από μολύβι - κείμενο και εικόνα συγχέονται.

Και, τέλος, η αναγνώριση της τεχνικής και των υλικών, των εικαστικών λύσεων που είχαν δώσει οι γυναίκες. Σπουδή στη βιβλιογραφία, έρευνα που ανέσυρε μνήμες από γιαγιάδες, πανόραμα τρόπων, λέξεων, υλικών, χρωμάτων, διάχυτος λυρισμός, συγκίνηση.

Υλικό βγαίνει στο φως, αδιαμφισβήτητης μουσειακής αξίας. Η γραφίδα και ο φακός του εικαστικού αλληλεπιδρούν μαζί του, παράγοντας κάτι ζωντανό - επιλέγοντας και αναδημιουργώντας εικόνες και εμπνευσμένα κείμενα, ανεβάζοντας τον πήχη για οποιοδήποτε μελλοντικό εγχείρημα.

 

info

Η Προίκα (Κεντήματα και υφάσματα από την Κωνσταντινούπολη και την Πέργαμο Μικράς Ασίας)
Μιράντα Σοφιανού, Φωτεινή Στεφανίδη

Φωτογράφιση: Φωτεινή Στεφανίδη, Μάριος Πελώνης, Παναγιώτης Βουβέλης
Εκδόσεις του Φοίνικα, σελ. 288, τιμή 60,00 ευρώ

Δείτε όλα τα σχόλια