Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Το Πανεπιστήμιο στην περιφέρεια: Φλώρινα

Η επίσκεψή μας στην πόλη της Φλώρινας και τις πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας έγινε με αφορμή το άρθρο της κας. Βίβιαν Μπενέκου στην εφημερίδα «ΕΘΝΟΣ» (10/9/2014). Εκεί περιγράφεται μια αποκαρδιωτική κατάσταση σε μια σειρά πανεπιστημιακών σχολών της...

Φλώρινα

Η επίσκεψή μας στην πόλη της Φλώρινας και τις πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας έγινε με αφορμή το άρθρο της κας. Βίβιαν Μπενέκου στην εφημερίδα «ΕΘΝΟΣ» (10/9/2014). Εκεί περιγράφεται μια αποκαρδιωτική κατάσταση σε μια σειρά πανεπιστημιακών σχολών της περιφέρειας, μεταξύ των οποίων τα τμήματα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών στη Φλώρινα και το Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών στην Κοζάνη: Σχολές που υπολειτουργούν, εικόνα εγκατάλειψης και ελάχιστοι φοιτητές, που δε θα ήταν δυνατόν να μένουν ευχαριστημένοι από το επίπεδο σπουδών τους. Η εικόνα που αποκομίσαμε ήταν διαμετρικά αντίθετη από αυτή που περιγράφεται στο άρθρο που φέρει τον τίτλο «Οι 49 σχολές που απειλούνται με λουκέτο». Το ερώτημα, λοιπόν, που εγείρεται αβίαστα μετά την επίσκεψη και την επιτόπια παρατήρησή μας δε μπορεί παρά να είναι «από ποιους ακριβώς απειλούνται και γιατί;»

 

Στην πόλη μας υποδέχτηκε η κα. Άννα Σπύρτου, Πρόεδρος του συλλόγου των καθηγητών του ΕΣΔΕΠ του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, η οποία έδωσε τη δική της απάντηση στο ερώτημα:

«Πριν από δύο χρόνια εξαιτίας της μνημονιακής πολιτικής και του Σχεδίου «Αθηνά», ο φιλοκυβερνητικός Τύπος έγραφε ότι ένα από τα περιφερειακά πανεπιστήμια που πρέπει να κλείσουν είναι το Π.Δ.Μ. Με τον αγώνα μας σώσαμε το «κάστρο» του Πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας αλλά χάσαμε ένα «πύργο» του, το Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών που έδρευε στη Φλώρινα και μεταφέρθηκε στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Έτσι μείναμε με 3 Τμήματα στη Φλώρινα. Σήμερα βρισκόμαστε μπροστά στο σχέδιο «Αθηνά Β'» και σε μια πολιτική η οποία λέει να κόψουμε ό,τι μπορούμε από την εκπαίδευση.

«Όσο πιο αδύναμος είσαι» συνεχίζει η ίδια, «τόσο πιθανότερο είναι να γίνεις στόχος των κυβερνητικών σχεδίων για περικοπές. Έτσι, έχουμε το νου μας όλοι οι κάτοικοι της Δ. Μακεδονίας, μέσα σε αυτό το χάος που λέγεται μνημονιακή πολιτική να αντιστεκόμαστε σε αυτά τα σχέδια.»

Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας είναι το μοναδικό πανεπιστήμιο της χώρας χωρίς αιρετή διοίκηση. Αναμφίβολα η κατάσταση αυτή εξυπηρετεί τα σχέδια όσων επιβουλεύονται το μέλλον της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στην περιφέρεια.

«Είναι το μοναδικό πανεπιστήμιο της χώρας που λειτουργεί με διαφορετικό νομικό καθεστώς από ότι τα υπόλοιπα. Πριν από 2 χρόνια, με το σχέδιο Αθηνά, θέλανε να το κλείσουν και η κοινωνία ξεσηκώθηκε. Δώσαμε μια σειρά από αγώνες και ήμασταν το μόνο μικρό περιφερειακό πανεπιστήμιο που τελικά δεν έκλεισαν. Φοβήθηκαν.»

Τα στοιχεία που επικαλείται «ΤΟ ΕΘΝΟΣ» είναι σε τέτοιο βαθμό λανθασμένα, που εύλογα αναρωτιέται κανείς τι είδους σκοπιμότητες εξυπηρετούν. Συγκεκριμένα, αναφέρεται πως στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών εργάζονται μόνο 5 μέλη ΔΕΠ, ενώ στην πραγματικότητα ο αριθμός τους ανέρχεται σε 8 χωρίς να υπολογίζονται και 3 μέλη Ε.Ε.ΔΙ.Π. (Ειδικό και Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό). Συνολικά λοιπόν, ο αριθμός των μελών του διδακτικού προσωπικού ανέρχεται σε 11 διδάσκοντες, ενώ το διδακτικό έργο υποστηρίζεται στα μαθήματα με παιδαγωγικό περιεχόμενο και σε πολλά μαθήματα επιλογής από μέλη ΔΕΠ της Παιδαγωγικής Σχολής.

Στο ίδιο κλίμα, το άρθρο αναφέρει πως οι περί ων ο λόγος Σχολές, μεταξύ αυτών το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της Φλώρινας, «δεν προσελκύουν το ενδιαφέρον». Η πραγματικότητα, εντούτοις, είναι τελείως διαφορετική: Ο αριθμός των προπτυχιακών φοιτητών του συγκεκριμένου Τμήματος παρουσιάζει ανοδική τάση από το 2007/8 έως το 2012/3 και τη στιγμή που γράφονται αυτές οι σειρές έχει αγγίξει τους 418 φοιτητές, χωρίς να υπολογίζονται αυτοί που πρόκειται να ενταχθούν τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά.

Πέρα όμως από τα ποσοτικά στοιχεία που, όπως φαίνεται μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά το δοκούν, ανάλογα με τις εκάστοτε επιδιώξεις, το άρθρο της κας. Μπενέκου δεν αναφέρεται καθόλου στα ποιοτικά χαρακτηριστικά που φέρει ένα Ίδρυμα της Περιφέρειας. Σε εκείνα τα χαρακτηριστικά που δίνουν ζωή σε ένα τόπο που βρίσκεται μακριά από τις πολιτιστικές προσβάσεις των μεγάλων αστικών κέντρων.

«Στόχος ενός Πανεπιστημιακού Ιδρύματος και ιδίως περιφερειακού είναι να υπηρετεί τον τόπο. Δηλαδή αυτή είναι και η απάντηση στο ερώτημα ‘γιατί να υπάρχουν πανεπιστήμια στην επαρχία'», εξηγεί η κα. Σπύρτου. «Οι πόλεις σαν τη Φλώρινα έχουν ανάγκη από ένα ίδρυμα που να υπηρετεί τον τόπο και να δίνει ό,τι πιο καινοτομικό υπάρχει. Να μπολιάσει τον τόπο με φρέσκιες ιδέες και δράσεις. Και αυτά γίνονται στην πόλη αυτή. Η Παιδαγωγική Σχολή της Φλώρινας και το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών έχουν προσφέρει πάρα πολλά. Ειδικά το δεύτερο, λόγω χαρακτήρα έχει μια πιο εμφανή παρουσία. Πριν 15 μέρες το ποτάμι ήταν γεμάτο με έργα των φοιτητών. Η λογική του είναι διαφορετική από τα αντίστοιχα τμήματα Καλών Τεχνών της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Δηλαδή οι φοιτητές πηγαίνουν σε απομονωμένα χωριά, σε παλιά εγκαταλειμμένα σχολεία και τα μετατρέπουν σε εργαστήρια ζωγραφικής. Δίνουν έτσι μια άλλη διάσταση στην Τέχνη. Αυτή της άμεσης σύνδεσής της με τον τόπο.»

Στην οδό Αυγουστίνου Καντιώτη, στο πιο όμορφο σημείο της Πόλης, η ίδια μας επεσήμανε: «Η Δυτική Μακεδονία είναι μια πονεμένη περιοχή. Δεν είναι ούτε Δωδεκάνησα, ούτε Κρήτη, ούτε Θράκη. Είναι η πιο κρύα περιοχή της χώρας με ακραίες καιρικές συνθήκες και η πιο πονεμένη από τη σύγχρονη ιστορία της.»

Από το κέντρο της πόλης πήραμε το δρόμο για τις Πανεπιστημιακές Εγκαταστάσεις του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών, «το στολίδι της πόλης» όπως το αποκάλεσε η Α.Σ., δίπλα στην Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας. Η αστική συγκοινωνία και ένας ποδηλατόδρομος ενώνουν τις δύο καρδιές της πόλης: την εμπορική/ιστορική με την ακαδημαϊκή/ καλλιτεχνική.

 

Την ξενάγησή μας ανέλαβαν η Ζωή Γοδόση, επίκουρη καθηγήτρια της Ιστορίας της Τέχνης, ο Σωτήρης Λιούκρας, ζωγράφος, ΕΕΙΔΙΠ και η Σοφία Γρηγοριάδου, διοικητικός υπάλληλος, άνθρωποι χαμογελαστοί και άμεσοι. Μας εξήγησαν γιατί αυτό το περιφερειακό πανεπιστημιακό Τμήμα είναι τόσο σημαντικό για την Πόλη, μας μίλησαν για τις πάμπολες δράσεις των φοιτητών και του εκπαιδευτικού προσωπικού και μας έδειξαν με ικανοποίηση τα έργα των φοιτητών και τις πανέμορφες εγκαταστάσεις του Τμήματος:

«Πέρα από τα μαθήματα που περιγράφονται στον οδηγό σπουδών, η σχολή έχει πάρα πολλές δράσεις στην πόλη της Φλώρινας και στην ευρύτερη περιοχή. Εγκαταστάσεις, έκθεση πτυχιακών εργασιών με χρήση και μη συμβατικών χώρων όπως παλιά κτήρια κτλ. Υπάρχει μια μεγάλη διάχυση του έργου του Τμήματος και οι φοιτητές έχουν έρθει σε μια πολύ έντονη επαφή με την κοινωνία της Φλώρινας. Στους Ψαράδες λειτουργεί καλλιτεχνικός σταθμός. Χρησιμοποιείται για να φιλοξενεί διδάσκοντες, και φοιτητές για την εκπόνηση διάφορων project, όπως και για τις ανάγκες της «Εικαστικής Πορείας», μιας δράσης που διοργανώνει ο επικ. καθηγητής Γ. Ζιώγας εδώ και 8 χρόνια και αφορά την αφομοίωση στοιχείων του τοπίου από την περιοχή των Πρεσπών και της ιστορικής μνήμης της περιοχής. Τα έργα που παράγονται εκτίθενται στο χώρο των Πρεσπών. Επίσης σημαντικές είναι οι δράσεις της ομάδας ΕνΦλω που συντονίζεται από τον επικ. καθηγητή Χ. Κοντοσφύρη και την ειδική επιστήμονα Δ. Σιατερλή, ενώ ενδεικτικά από τις πολύ πρόσφατες δράσεις μπορούμε να αναφέρουμε την Performance υπό την καθοδήγηση της επικ. καθηγήτριας Α. Αυγητίδου στα εγκαίνια της ετήσιας έκθεσης σύγχρονης τέχνης στο Στρατόπεδο Κόδρα στη Θεσσαλονίκη. Υπάρχουν επίσης σταθερές συνεργασίες με τα Αρχαιολογικά Μουσεία Φλώρινας και Αιανής, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Φλώρινας, το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης και πολλούς άλλους φορείς. Η πολυμορφία των δράσεων, στις οποίες εμπλέκονται και άλλοι διδάσκοντες, αλλά και των συνεργασιών με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς καταγράφεται στον ιστότοπο του Τμήματος.» (Ζ.Γ.)

 

Ο Σωτήρης Λιούκρας επεσήμανε μια πτυχή της Φλώρινας άγνωστη στους περισσότερους:

«Η Φλώρινα ιστορικά έχει μια μεγάλη παράδοση στις εικαστικές τέχνες. Δηλαδή, ο πολίτης της Φλώρινας δεν είναι ξένος προς την Τέχνη. Υπάρχουν πολλά εικαστικά εργαστήρια και ενδεικτικό της σχέσης αυτής είναι η συνήθεια των κατοίκων να προσφέρουν έργα τέχνης για δώρα. Έτσι υπάρχει αυτή η αντίθεση, μιας μικρής επαρχιακής πόλης που λατρεύει την Τέχνη και ιδιαίτερα τη Ζωγραφική.»

Πολλά εικαστικά εργαστήρια βρίσκονται πραγματικά μέσα στη φύση. Πολλοί είναι και οι φοιτητές από την Αθήνα, οι οποίοι περιγράφουν ως ιδιαίτερη την εμπειρία τους να σπουδάζουν εικαστικές τέχνες στη συγκεκριμένη περιφέρεια. «Η σχέση με το φυσικό περιβάλλον είναι κάτι πρωτόγνωρο γι' αυτούς. Γι' αυτό και αρκετοί από αυτούς μένουν στην πόλη μετά το πέρας των σπουδών τους. Κάποιοι παντρεύονται και εγκαθίστανται εδώ. Το καλοκαίρι πολλοί έρχονται και να παραθερίσουν. Άλλωστε στην πρόσφατη έκθεση της Εξωτερικής Αξιολόγησης του Τμήματος η επιτροπή των αξιολογητών τονίζει το θετικό ρόλο που διαδραματίζει το Τμήμα, που έφερε μια νέα γενιά φοιτητών σε αυτή την παραμεθόριο περιοχή, συμβάλλοντας στην οικονομική, πολιτισμική και κοινωνική ανάπτυξη.» (Ζ.Γ.)

«Από τις σχολές καλών τεχνών στην Ελλάδα, της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Φλώρινας, η τελευταία έχει ως χαρακτηριστικό στοιχείο της ταυτότητάς της τη φύση, το περιβάλλον της μικρής πόλης σε αντίθεση με το αστικό περιβάλλον των άλλων Σχολών.» (Σ.Λ.)

Τα παραπάνω στοιχεία είναι ενδεικτικά της τεράστιας σημασίας της Σχολής για την περιοχή της Φλώρινας, όσο και για τον χώρο των Εικαστικών Τεχνών σε πανελλαδικό επίπεδο:

Το ποσοστό των φοιτητών/τριών που προέρχεται από περιοχές του ελλαδικού χώρου, εκτός Δυτικής Μακεδονίας, ανέρχεται στο 83,9 %.Το αντίστοιχο ποσοστό σπουδαστών από το εξωτερικό αγγίζει το 5,9%. Τέλος, οι φοιτητές από την Δυτική Μακεδονία φτάνουν το 11% του συνολικού αριθμού. Με αυτά τα δεδομένα δε θα ήταν υπερβολή να χαρακτηρίσουμε το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών (αλλά και ευρύτερα το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας) δίοδο κοινωνικής και πολιτιστικής επικοινωνίας της περιοχής με την υπόλοιπη Ελλάδα. Σε τοπικό επίπεδο είναι αυταπόδεικτο πως η σημασία του είναι επίσης τεράστια, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς τις οικονομικές συνθήκες της εποχής. Παιδιά που δεν έχουν τη δυνατότητα σπουδών μακριά από τον τόπο διαμονής τους, χάρη στο Π.Δ.Μ. δεν στερούνται το αγαθό της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Παράλληλα, η παραμονή των αποφοίτων του Τμήματος στην πόλη, αλλά και η παρουσία των διδασκόντων που προέρχονται από άλλες περιοχές, ενισχύει το καλλιτεχνικό κλίμα της περιοχής, η οποία είναι από τις αρχές του 20ου αιώνα τόπος καταγωγής πολλών εικαστικών καλλιτεχνών.

Την πόλη την συναποτελούν οι πολίτες της. Αντίστοιχα ένα Πανεπιστημιακό Ίδρυμα το συναποτελούν οι φοιτητές, οι δάσκαλοι και οι εργαζόμενοί του. Αν κρίνουμε από τους ανθρώπους που μας υποδέχτηκαν στη Φλώρινα, οι Σχολές της Πόλης είναι ζωντανές, με αγάπη για το αντικείμενό τους και σε άμεση σύνδεση με την τοπική κοινωνία. Γι' αυτό και η τελευταία στάθηκε πάντοτε πλάι στους Αγώνες για την αξιοπρέπεια της περιφέρειας και την επιβίωση του πανεπιστημίου. Το ίδιο αναμένεται να πράξει και στο μέλλον. [

Δείτε όλα τα σχόλια