Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Σαντάλ Μουφ: Ήττα του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΥΓΗΣ

Μια ενδεχόμενη επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να σημάνει ττην ήττα του νεοφιλελευθερισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, τονίζει η Σαντάλ Μουφ, καθηγήτρια Πολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Γουεστμίνστερ του Λονδίνου

Μια ενδεχόμενη επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να σημάνει την ήττα του νεοφιλελευθερισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, τονίζει η Σαντάλ Μουφ (Chantal Mouffe), καθηγήτρια Πολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Γουεστμίνστερ του Λονδίνου. Η Σ. Μουφ, η οποία έχει γράψει, μαζί με τον Ερνέστο Λακλάου, το διάσημο βιβλίο "Ηγεμονία και Σοσιαλιστική Στρατηγική" το έργο που εισήγαγε τον όρο "μεταμαρξισμός", μίλησε στην Αυγή της Κυριακής για τις ευθύνες της Κεντροαριστεράς για την αναπαραγωγή του νεοφιλελευθερισμού και για το πώς η Αριστερά μπορεί να μετασχηματίσει την Ευρώπη.

 

* Η δημοκρατία φαίνεται να υπονομεύεται από τον νεοφιλελευθερισμό πανευρωπαϊκά. Τι μπορoύμε να κάνουμε για να αναστραφεί αυτό το κλίμα;

Είναι πολύ απλουστευτικός ο ισχυρισμός ότι η δημοκρατία υπονομεύεται από τον νεοφιλελευθερισμό, καθώς σε πολλές χώρες της Ευρώπης τα επονομαζόμενα αριστερά κόμματα, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα δηλαδή, έχουν συμβάλλει τα μέγιστα στην αναπαραγωγή της κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού.

Η περίοδος που ζούμε μπορεί να χαρακτηριστεί ως "μετά-δημοκρατική". Το κομμάτι της Αριστεράς στο οποίο αναφέρθηκα προηγουμένως φέρει μεγάλη ευθύνη γι' αυτή την εξέλιξη καθώς, αποδεχόμενο την ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού, πιστεύει ότι δεν υπάρχει εναλλακτικός δρόμος. Για παράδειγμα, στη Βρετανία, όταν ο Τόνι Μπλερ ανέλαβε την εξουσία, αποδέχτηκε πλήρως το πολιτικό πλαίσιο που είχε διαμορφώσει η Θάτσερ, συνεπώς αποδέχτηκε τον νεοφιλελευθερισμό και το αδιέξοδο μιας εναλλακτικής πολιτικής: "Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε ως κεντροαριστερά είναι να διαχειριστούμε την παγκοσμιοποίηση με έναν πιο ανθρώπινο τρόπο". Το ίδιο συνέβη, πάνω κάτω, σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Συνεπώς, οι ευθύνες της Κεντροαριστεράς είναι σημαντικές.

Το πιο επείγον και σημαντικό καθήκον της Αριστεράς είναι να σπάσει την αντίληψη ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση απέναντι στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Από 'κεί και πέρα, πρέπει να αναπτύξει τη δική της εναλλακτική πρόταση. Όσο δεν το κάνει αυτό, δεν υπάρχει περίπτωση να κινητοποιηθούν οι άνθρωποι. Νομίζω ότι η Αριστερά πρέπει να αναδείξει μια πρόταση που θα έχει ως επίκεντρο τη συγκρότηση μιας "αγωνιστικής δημοκρατίας", όπως την ονομάζω.

Όταν αποτυπωθεί αυτή η εναλλακτική πρόταση, οι άνθρωποι θα μπορέσουν να οργανωθούν σε μια ενιαία συλλογική βούληση που μπορεί να διεκδικήσει και εκλογική νίκη και την εφαρμογή των προγραμματικών θέσεων. Γι' αυτό και είναι πολύ σημαντικό για ολόκληρη την Ευρώπη να υπάρξει μια κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα η οποία θα πετύχει τους στόχους της.

* Σε εθνικό επίπεδο, η ελληνική κυβέρνηση, έχει υπονομεύσει την κοινοβουλευτική διαδικασία με σκοπό να επιβάλλει την πολιτική λιτότητας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ηγεσία της Ε.Ε. δεν ενδιαφέρεται να δημιουργήσει κάποιου είδους συναίνεση για τις αποφάσεις που λαμβάνει. Τι σημαίνει αυτό για τη δημοκρατία;


Η Ευρώπη, αυτή τη στιγμή, είναι μια νεοφιλελεύθερη Ευρώπη. Ο μόνος τρόπος για να αντισταθούμε σε αυτή την κατάσταση είναι οι λαοί της Ευρώπης να δείξουν ότι υπάρχει εναλλακτικός δρόμος. Η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων σήμερα πιστεύουν ότι το ευρωπαϊκό πεδίο είναι εξ ορισμού νεοφιλελεύθερο, δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο. Ωστόσο, η Ευρώπη είναι αυτό που κάνουν οι Ευρωπαίοι, τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο. Πρέπει να παλέψουμε εντός της Ευρώπης με σκοπό να τη μετασχηματίσουμε. Πρέπει να συγκροτήσουμε ένα εναλλακτικό ευρωπαϊκό σχέδιο το οποίο, προφανώς, υπερβαίνει την κάθε χώρα ξεχωριστά, με σκοπό να αντιμετωπίσουμε τον νεοφιλελευθερισμό. Στο πλαίσιο αυτό, είναι πολύ σημαντικό να υπάρξουν κοινές επεξεργασίες από τα κόμματα της Αριστεράς στην Ευρώπη, οι οποίες θα υπερβαίνουν το εθνικό επίπεδο.

* Μια από τις πιο βασικές κατηγορίες που δέχεται συχνά ο ΣΥΡΙΖΑ, είναι πως πρόκειται για μια λαϊκιστική πολιτική δύναμη, ότι τα επιχειρήματα που χρησιμοποιεί ενάντια στα μνημόνια με σκοπό να κινητοποιήσει τον κόσμο, αντίκεινται στον ορθό λόγο. Πώς το σχολιάζετε αυτό;

Πριν απαντήσω σ' αυτό, θα ήθελα να σχολιάσω ένα σχετικό θέμα. Για πολλούς ανθρώπους, η Ευρώπη ταυτίζεται με τη νεοφιλελεύθερη Ευρώπη. Οπότε, όταν κάποιος ασκεί κριτική στην ασκούμενη πολιτική, αυτομάτως χαρακτηρίζεται ως "αντι-ευρωπαίος". Κατά την πρόσφατη προεκλογική περίοδο στην Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε χαρακτηριστεί ως "αντι-ευρωπαϊκό" κόμμα. Και μόλις κέρδισε η Ν.Δ., όλοι πανηγύρισαν για την επικράτηση μιας "ευρωπαϊκής δύναμης"...

Προφανώς, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι αντί-ευρωπαϊκό, αλλά αντί-νεοφιλελεύθερο κόμμα. Η μεγάλη επιτυχία της Δεξιάς πανευρωπαϊκά είναι ότι έχει καταφέρει να πείσει ότι η Ευρώπη μπορεί να υπάρξει μόνο ως νεοφιλελεύθερο μόρφωμα.

Ο λαϊκισμός δεν είναι αρνητική έννοια. Αντίθετα, είναι μια θεμελιώδης διάσταση της δημοκρατίας. Ο λαϊκισμός είναι η έννοια που συγκροτεί τον λαό σε "δήμο", δηλαδή σε αυτό που ο Γκράμσι ονόμαζε "συλλογική βούληση". Ο λαός, μπορεί βέβαια, να μορφοποιηθεί πολιτικά με πολλούς τρόπους, γι' αυτό και γίνεται λόγος για δεξιό και αριστερό λαϊκισμό. Παραδείγματος χάρη, στη Γαλλία υπάρχει από τη μια μεριά η Λεπέν κι από την άλλη ο Μελανσόν. Προφανώς, υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα σ' αυτές τις δύο πολιτικές δυνάμεις. Το φαινόμενο της Λεπέν και του κόμματος της, του Εθνικού Μετώπου, είναι πολύ ενδιαφέρον, από την άποψη του τρόπου με τον οποίο κινητοποιεί τους ανθρώπους, μέσω του αντι-μεταναστευτικού και του αντι-ισλαμικού λόγου.

Η περίπτωση του Μελανσόν είναι τελείως διαφορετική. Έχουμε να κάνουμε με μια πολιτική ταυτότητα που ενσωματώνει τους μετανάστες και τοποθετεί ως αντιπάλους τον χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις. Ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπίσει κανείς τον δεξιό λαϊκισμό, είναι να συγκροτήσει ένα αντίπαλο δέος, έναν αριστερό λαϊκισμό.

Ο "λαϊκισμός" του ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, είναι καλοδεχούμενος, όπως κι αυτός του Μελανσόν. Το ίδιο ισχύει και για τις προοδευτικές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής όπως αυτές του Τσάβες στη Βενεζουέλα ή της Κίρχνερ στην Αργεντινή. Ο λαϊκισμός που εντοπίζω στις περιπτώσεις αυτές, όχι μόνο συγκροτεί τον λαό, αλλά επιπλέον συναρθρώνει στοιχεία από την φιλελεύθερη αλλά κι από τη δημοκρατική παράδοση. Η δημοκρατία, η λαϊκή κυριαρχία, η ισότητα, ή ο πλουραλισμός, ο οποίος κατάγεται από τη φιλελεύθερη παράδοση, υπονομεύονται από την ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού. Ο λαϊκισμός επιχειρεί να ξαναδώσει φωνή στον λαό και να βάλει στο επίκεντρο τη λαϊκή κυριαρχία. Ακριβώς αυτό ίσχυε για την περίπτωση του Τσάβες στη Βενεζουέλα. Ο Τσάβες δεν κατήργησε τους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς και τις εκλογές. Πάλεψε εναντίον του νεοφιλελευθερισμού κινητοποιώντας τον κόσμο προς αυτή την κατεύθυνση.

Υπάρχουν ιστορικές περίοδοι όπου ηγεμονεύει η δημοκρατική παράδοση και περίοδοι όπου ηγεμονεύει η φιλελεύθερη παράδοση. Αυτό που επιχειρούν να κάνουν οι κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής ή κόμματα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ ή το Μέτωπο της Αριστεράς στη Γαλλία, είναι η αλλαγή των συσχετισμών υπέρ της δημοκρατίας. Αυτό που πρέπει να αναγνωρίσουμε είναι ότι ο λαϊκισμός είναι μια μορφή της φιλελεύθερης δημοκρατίας που επιχειρεί να βάλει στο κέντρο τη λαϊκή κυριαρχία. Είναι ένας τρόπος εκδημοκρατισμού των κοινωνιών.

* Αναφερθήκατε στη Μαρίν Λεπέν και τον δεξιό λαϊκισμό. Ένα πολύ διαδεδομένο σχήμα που χρησιμοποιείται κατά κόρον από τις κυρίαρχες δυνάμεις στην Ελλάδα, είναι η "θεωρία των δύο άκρων". Πώς το σχολιάζετε;

Το σχήμα αυτό χρησιμοποιείται με μοναδικό σκοπό να απονομιμοποιήσει τη ριζοσπαστική Αριστερά. Τα τελευταία 20 χρόνια, σε ολόκληρη την Ευρώπη, τα επονομαζόμενα κεντρώα κόμματα, είτε κεντροδεξιά είτε κεντροαριστερά, έχουν, επί της ουσίας, ελάχιστες διαφορές μεταξύ τους. Όποιος επιχειρεί να ξεφύγει από τον νεοφιλελευθερισμό, στον οποίο αναφέρονται όλες αυτές οι δυνάμεις πλέον, χαρακτηρίζεται ως "ακραίος".

Σε ό,τι αφορά την άκρα δεξιά, η Χρυσή Αυγή δεν είναι ένα ακροδεξιό κόμμα όπως λόγου χάρη το Εθνικό Μέτωπο της Λεπέν: πρόκειται ξεκάθαρα για ένα νεοναζιστικό μόρφωμα. Οι εργαζόμενοι της Γαλλίας εμπιστεύονται τη Λεπέν, καθώς το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει εγκαταλείψει την κοινωνική ατζέντα. Αυτό που επιχειρεί να κάνει ο Μελανσόν από την πλευρά του είναι να συναρθρώσει τα αιτήματα αυτά σ' ένα αριστερό πλαίσιο και να δείξει ότι το πρόβλημα δεν είναι οι μετανάστες αλλά ο νεοφιλελευθερισμός. Σε σχέση με τη Χρυσή Αυγή, το σχήμα της αγωνιστικής δημοκρατίας το οποίο υποστηρίζω ουσιαστικά δεν την περιλαμβάνει, καθώς πρόκειται για μια δύναμη που δεν αποδέχεται την αξία του πλουραλισμού.

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Με την κοινωνία όρθια

Το έργο της σημερινής κυβέρνησης ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2015 κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες. Η κοινωνία ήταν σε τέτοιο βαθμό επιβαρυμένη από τα καταστροφικά μέτρα της προηγούμενης...

Δειτε ολοκληρο το αρθρο