Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

K.Σ. Κάρολ, 1924-2014

    του Μικαέλ Λεβύ   Ο K.S. Karol μας άφησε για πάντα την Πέμπτη 10 Απριλίου. Δημοσιογράφος και συγγραφέας, ο Karol που το πραγματικό του όνομα ήταν Karol Kewes, υπήρξε --μαζί με τη σύντροφό του...

 

 

του Μικαέλ Λεβύ

 

Ο K.S. Karol μας άφησε για πάντα την Πέμπτη 10 Απριλίου. Δημοσιογράφος και συγγραφέας, ο Karol που το πραγματικό του όνομα ήταν Karol Kewes, υπήρξε --μαζί με τη σύντροφό του Ροσάνα Ροσάντα-- ένας απ' τους «αμετανόητους» εκπροσώπους ενός δημοκρατικού κομμουνισμού. Αψηφώντας τις ισχύουσες ταξινομήσεις αρνήθηκε πάντα να ευθυγραμμιστεί με τα στρατόπεδα του Ψυχρού Πολέμου. «Μη Εβραίος Εβραίος» (κατά τον διάσημο ορισμό του Ισαάκ Ντόυτσερ), ο Κάρολ γεννήθηκε στην Πολωνία το 1924 και πέρασε τα νεανικά του χρόνια στην ΕΣΣΔ, στις γραμμές του Κόκκινου Στρατού, πολεμώντας τον ναζισμό. Γι' αυτή την εμπειρία μας χάρισε τη συγκινητική του μαρτυρία στο βιβλίο Σόλικ, Διηγήσεις ενός νεαρού Πολωνού απ' την εμπόλεμη Ρωσία, Fayard (σειρά: Grands documents contemporains), Παρίσι 1983. Το τηλεοπτικό κανάλι Histoire, της Γαλλικής τηλεόρασης, παρουσίασε ένα ντοκυμαντέρ που αφηγείται την ιστορία της ζωής του με τίτλο: K.S. Karol, το πορτραίτο ενός σημαντικού μάρτυρα του αιώνα.1

Επιστρέφοντας απ' την Πολωνία μετά τον πόλεμο, και έπειτα από μια σύντομη σταδιοδρομία ως διπλωμάτης, επιλέγει να αυτοεξοριστεί στη Γαλλία. Βρισκόμαστε στη δεκαετία του 1950, ο Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται στο απόγειό του και οι «σοβιετικοί σύντροφοι» έχουν φυλακίσει τον Γκομούλκα ως ύποπτο για τάσεις αυτονόμησης. Αν και έχει καταφύγει στη Δύση, ο Κάρολ αρνείται να μετατραπεί, όπως αρκετοί άλλοι εξόριστοι, σε επαγγελματία αντικομμουνιστή. Αισθάνεται πολιτική συμπάθεια για ανθρώπους όπως ο Πιερ Μεντές-Φρανς ή ο Ανορίν Μπήβαν, που αρνούνται τον Ψυχρό Πόλεμο και προσπαθούν να χαράξουν έναν τρίτο δρόμο ανάμεσα στον καπιταλισμό και το σοβιετικό μοντέλο.

Τα άρθρα του Κάρολ στον Nouvel Observateur και το Manifesto, τα βιβλία του για την Κουβανική Επανάσταση (Οι γκεριγιέρος στην εξουσία: η πολιτική διαδρομή της Κουβανικής Επανάστασης, Robert Laffont, Παρίσι, 1970) και για την Κινεζική Επανάσταση (Η Κίνα του Μάο: ο άλλος κομμουνισμός (Robert Laffont, Παρίσι 1966) τροφοδότησαν την σκέψη και τον δημόσιο διάλογο στην Αριστερά σ' ολόκληρο τον κόσμο.

Ο Κάρολ έγινε κυρίως γνωστός ως διεισδυτικός αναλυτής των μεγάλων γεγονότων του αιώνα -- αναλύσεις, που ακόμα και αν δεν τις συμμεριζόμαστε όλες, πάντα ήταν ζωντανές και διεισδυτικές. Αλλά το ντοκυμαντέρ του 2002 τον αναδεικνύει και ως έναν γοητευτικό αφηγητή, που περιγράφει με ταλέντο τα επεισόδια, τις συναντήσεις, τις εκπλήξεις. Ένα επεισόδιο μου φαίνεται εξαιρετικά χαρακτηριστικό: ο Κάρολ καλύπτει δημοσιογραφικά την επίσκεψη του Χρουστσόφ στις ΗΠΑ το 1959. Ο σοβιετικός ηγέτης συνομιλεί συχνά μαζί του, πανευτυχής που βρήκε έναν δυτικό δημοσιογράφο που μιλά ρωσικά. Μετά τις πρώτες συζητήσεις, ο γενικός γραμματέας δείχνει μπερδεμένος: «Επιτέλους κύριε Κάρολ, με ποιανού το μέρος είστε, με εμάς ή με εκείνους;». Απάντηση: «Είμαι με τον ... εαυτό μου». Μια φράση που τα λέει όλα, όσον αφορά τον άνθρωπο της Αριστεράς και τον δημοσιογράφο: πνεύμα ανεξαρτησίας, άρνηση τυφλής συστράτευσης, καυστικό χιούμορ.

Κατά τα άλλα, δεν κρύβει τον θαυμασμό του για τον πόλεμο της ΕΣΣΔ εναντίον του ναζισμού, καθώς και για τις υποσχέσεις ισότητας και δικαιοσύνης που διέκρινε στην κινεζική και την κουβανική επανάσταση. Η δημοσιογραφία του είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την μάχη ενάντια στην κοινωνική αδικία. Αλλά δεν θα γίνει ποτέ «άνθρωπος του κόμματος», φερέφωνο ενός δόγματος ή απολογητής του όποιου «υπαρκτού» κράτους.

Η διαυγής κριτική του στον σταλινισμό και το σοβιετικό μοντέλο δεν τον έκανε διόλου συγκαταβατικό έναντι της παλινόρθωσης του καπιταλισμού, που ακολούθησε την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Στεκόταν πάντα στο πλευρό εκείνων που, είτε στο Σιάτλ είτε στο Πόρτο Αλέγρε, ονειρεύονται έναν άλλο εφικτό κόσμο -- ακόμα κι αν πρόκειται, κατά πάσα πιθανότητα, για έναν αγώνα πολύ μακρόπνοο.

Όσοι είχαμε την τύχη να τον γνωρίσουμε, τον θαυμάζαμε όχι μόνο για την ευρύτητα και παγκοσμιότητα των γνώσεων του αλλά και για τον εγκάρδιο και θερμό χαρακτήρα του, την περιέργεια για το καθετί, την ειρωνεία και την αυτο-ειρωνεία του. Για όλα αυτά, θα μας λείψει…

 

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

 

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο www.mediapart.fr

 

 

 

1 Συνεντεύξεις, 4x60, 2002, δημοσιογραφική επιμέλεια: Pierre Beuchot, Παραγωγή: INA/histoire.

 

Δείτε όλα τα σχόλια