Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

"Η αναχώρηση" λίγο πριν την ...αναχώρηση

Ο Νίκος Θέμελης έγραφε σα να κρατούσε μια παλέτα χρωμάτων στο χέρι. Ζωγράφος επίσης, είχε την ικανότητα με τις λέξεις του να εικονογραφεί την αφήγηση βυθίζοντας τον αναγνώστη του σε χρώματα, τοπία, φυσιογνωμίες, ήχους, συναισθήματα...

Ο Νίκος Θέμελης έγραφε σα να κρατούσε μια παλέτα χρωμάτων στο χέρι. Ζωγράφος επίσης, είχε την ικανότητα με τις λέξεις του να εικονογραφεί την αφήγηση βυθίζοντας τον αναγνώστη του σε χρώματα, τοπία, φυσιογνωμίες, ήχους, συναισθήματα. Πάντα είχε στην έγνοια του, όπως μας έλεγε σε μια από τις παρουσιάσεις των πρώτων βιβλίων του, την εικαστική διάσταση του κειμένου του. Οι ελαιώνες της Μυτιλήνης στο πρώτο του βιβλίο "Η Αναζήτηση", ο τρόπος με τον οποίο περιέγραφε τη βροχή στη Στεφανούπολη ανοίγοντας το "Για μια συντροφιά ανάμεσά μας", έχουν καταγραφεί ως οι πιο καλοχρωματισμένες σελίδες στην ελληνική λογοτεχνία. Μ' έναν παρόμοιο τρόπο κι έναν χρωστήρα που διακόπηκε πρόωρα, ο Νίκος Θέμελης ζωγραφίζει τον Αργολικό κάμπο και τα πρώτα δύσκολα μεταεπαναστατικά ελληνικά χρόνια συνδέοντάς τα αριστοτεχνικά με τα δύσκολα χρόνια της σήμερον, στο τελευταίο βιβλίο του "Η Αναχώρηση". Με έναν μονολεκτικό τίτλο, όπως και στα πρώτα βιβλία του, συμβολικό και επιλεγμένο επί τούτου όπως αποδείχτηκε, αποφάσισε ο Θέμελης να κλείσει τη συγγραφική του διαδρομή, τι τραγικό, την ώρα που ολοκληρωνόταν κι ο βίος του. Ξεκίνησε να γράφει το τελευταίο του βιβλίο στις αρχές του 2011. Παράλληλα με το κρεσέντο της αρρώστιας του, ξετύλιγε την ιστορία του Λάζαρου Χατζημιχάλη και του συνονόματου απογόνου του. Οι τελευταίες αράδες γράφτηκαν τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου. Στις 20 Αυγούστου του 2011 ο Νίκος Θέμελης αναχώρησε...

Με την "Αναχώρηση" ο συγγραφέας θέλησε να εξιστορήσει την ιστορία του εμφυλίου της Ελληνικής Επανάστασης, τα δύσκολα χρόνια από το 1923 ώς το 1925, και να τη συνδέσει με το σημερινό ιστορικό παρόν, των πρώτων χρόνων της κρίσης που όλα πια τέθηκαν υπό την κρίση της ιστορίας. Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από το "Μεταίχμιο", τοποθετείται στα ράφια των βιβλιοπωλείων μεθαύριο Δευτέρα, παραμονή της εθνικής επετείου.

Η αφήγηση ξεκινά με το μαντάτο της απελευθέρωσης του Παλαμηδίου. Ο Λάζαρος Χατζημιχαήλ, τσιφλικάς, υπέρμαχος της επανάστασης, αρωγός του αγώνα και των αγωνιστών, καμαρώνει ωστόσο για κάτι που ελάχιστοι θα είχαν κατά νουν εκείνα τα χρόνια μα και τα σημερινά. "Στολίδι όμως και υπερηφάνεια του αφέντη ήταν μια κάμαρη...". Η βιβλιοθήκη του. Εκεί ο ήρωας του Θέμελη "άρχισε να οσφραίνεται τον αέρα των ιδεών του Διαφωτισμού και της ελευθερίας, να ανιχνεύει τα σπέρματα της εθνικής ταυτότητάς του". Αυτή η κάμαρη εντυπωσίασε τον φιλέλληνα γιατρό Μισέλ ντε Κριγιόν. Βαθιά φιλία θα ενώσει τους δύο άντρες, μαζί θα αντιμετωπίσουν τους κλυδωνισμούς, τα διλήμματα και τις αλλαγές που φέρνει η εποχή τους. "Οι νέες ιδέες δεν τον είχαν μόνο εμψυχώσει αλλά και κλονίσει. Πώς ήταν δυνατόν να τις ασπάζεται, να τον ενθουσιάζουν, κι ο ίδιος να είναι ένας γαιοκτήμονας με την απέραντη περιουσία του και με ακτήμονες να του δουλεύουν;".

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, στην Αθήνα του 2009 πλέον, ο Λάζαρος Χατζημιχαήλ ο νεώτερος, απόγονος του εγγράμματου τσιφλικά των εμφυλιακών χρόνων της επανάστασης, ανώτερος δικαστικός, την ημέρα της συνταξιοδότησής του, ανατρέχει στην ιστορία του προγόνου και στη ζωή του συνάμα. "Με βαραίνουν οι αποσκευές μου" ομολογεί. "Ας πούμε οι ομοιότητες με τη διαδρομή του Χατζημιχαήλ από το Ναύπλιο. Πραμάτεια μιας ολόκληρης ζωής, κυρίως θραύσματα προσωπικά, αλλά και κάποιων που έπαιξαν ρόλο στη ζωή μου...". Στον δικό του απολογισμό ζωής, ο Λάζαρος νιώθει ξένος στον τόπο που γεννήθηκε στην ίδια του την πατρίδα, "ναι, ξένος κι ανεπιθύμητος - απέναντι στην καθημερινή κουλτούρα της, στον τρέχοντα ή στον επικυρίαρχο πολιτισμό της". Αναλογίζεται τη ζωή του. Αναχωρεί κιόλας;

Με φόντο τα εμφυλιοπολεμικά γεγονότα των πρώτων επανασταστικών χρόνων, ο Νίκος Θέμελης εικονογραφεί την καθημερινότητα, των απλών ανθρώπων της εποχής, τη δίνη της διχογνωμίας, τα ανεπίδοτα προτάγματα του Διαφωτισμού, αλλά και τα δεδομένα τής σήμερον. Καταθέτει το δικό του σχόλιο για την κομβική περίοδο της μετεπαναστατικής Ελλάδας σε μια κρίσιμη καμπή της νεώτερης ελληνικής περιόδου που ο ίδιος πρόφτασε να ζήσει μόνο το ξεκίνημά της.

"Ο ιστορικός χρόνος μέσα στον οποίο ξετυλίγεται ένα μυθιστόρημα δεν το μετατρέπει σε ιστορικό μελέτημα", διευκρινίζει ο ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος στο Επίμετρο της έκδοσης, στο οποίο φωτίζει τις ιστορικές στιγμές που πραγματεύεται η αφήγηση της "Αναχώρησης". Επισημαίνει ωστόσο αυτό που από τα πρώτα βιβλία του Θέμελη έγινε αμέσως εμφανές, ότι δηλαδή "το εργαστήρι του συγγραφέα ήταν καλά εξοπλισμένο και πράγματι ο Νίκος Θέμελης δεν ήταν μόνο ένας καλλιεργημένος άνθρωπος, αλλά και ένας ενήμερος συγγραφέας".

Για την Ελένη Μπούρα, επιμελήτρια όλων των βιβλίων του Νίκου Θέμελη, "Η Αναχώρηση" είναι "το κορυφαίο έργο του", καθώς "έχει συμπυκνώσει το ιστορικό παρελθόν με το σήμερα". Για τον αναγνώστη είναι μια καλή αφορμή να ξαναθυμηθεί μια ιδιαίτερα χαρισματική πένα, ένα είδος γραφής που είχε κάνει τον Νίκο Μπακόλα όταν παρουσίαζε την "Αναζήτηση" να πει για τον Νίκο Θέμελη: "νέος συγγραφεύς εγεννήθη παρ' ημίν".

Δείτε όλα τα σχόλια
Κύριο άρθρο

Κατάντια για μια παραγραφή

Η κωμωδία που ανεβάζουν στην Προανακριτική η Ν.Δ. και το ΚΙΝ.ΑΛΛ. συνεχίστηκε και χθες. Το υπόμνημα που είχε καταθέσει ο εισαγγελέας Αγγελής από τις 6 Δεκεμβρίου διέρρευσε σε ιστοσελίδες πριν δοθεί στα ίδια τα μέλη της Επιτροπής. Και η προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων έδωσε και πήρε.

Δειτε ολοκληρο το αρθρο