Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Το ανοιχτό λογισμικό του μίσους

Οι υπαίθριοι πάγκοι με τα βιβλία φιλοξενούν μια «στερεότυπη» συλλογή εκδόσεων, που εκκινεί από πρόχειρες ανατυπώσεις κλασικών λογοτεχνικών έργων και καταλήγει σε φιλοσοφικές πραγματείες με προτίμηση στις ζαρατούστρειες εντολές...

Οι υπαίθριοι πάγκοι με τα βιβλία φιλοξενούν μια «στερεότυπη» συλλογή εκδόσεων, που εκκινεί από πρόχειρες ανατυπώσεις κλασικών λογοτεχνικών έργων και καταλήγει σε φιλοσοφικές πραγματείες με προτίμηση στις ζαρατούστρειες εντολές. Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς την εξαιρετική μελέτη του Δημήτρη Ψαρρά στη συλλογή αυτή. Αντίθετα, και δυστυχέστατα, το αντικείμενο της έρευνάς του, τα αντισημιτικά και αντιδραστικά Πρωτόκολλα είναι ένας γνώριμος τίτλος ανάμεσα στα βιβλία με τα φανταχτερά εξώφυλλα και το φτηνό χαρτί.

Τεκμηριώνοντας την αντοχή, τη διάδοση και τη μετεξέλιξη στον χρόνο ενός καταφανώς κατασκευασμένου κειμένου, ο Ψαρράς παρατηρεί τη διείσδυση της ρητορικής των Πρωτοκόλλων στη σύγχρονη ελληνική δημόσια σφαίρα. Οι πολυάριθμες εκδόσεις των Πρωτοκόλλων, η χρήση αυτών στο ιδεολογικό σύμπαν της Άκρας Δεξιάς, η εκτίναξη στο πολιτικό στερέωμα τηλεοπτικών βιβλιοπλασιέδων όπως ο Κυριάκος Βελόπουλος και ο Άδωνις Γεωργιάδης, αλλά και η εμφάνιση των θεωριών παγκόσμιας διακυβέρνησης στις αντιμνημονιακές διαδηλώσεις αποτελούν ασφαλείς δείκτες. Φοβάμαι ότι ο ασφαλέστερος σχετίζεται με τη διαβρωτική επίδραση του πολιτικού ανορθολογισμού στην καθημερινότητα: η τυχαία συζήτηση που καταλήγει στη λέσχη Μπίλντερμπεργκ, τους αεροψεκασμούς, την εβραϊκή συνωμοσία, στο σχέδιο κάποιων, πάντοτε ισχυρών και απόμακρων, να «μας» εξοντώσουν. Συχνά, προσπερνούμε αυτές τις εκφάνσεις του συνωμοσιολογικού ως περιθωριακές -- μέχρι που, κάποια στιγμή, αντιλαμβανόμαστε ότι μας έχουν περικυκλώσει.

Ο πυρήνας των Πρωτοκόλλων είναι καθοριστικός στη διαμόρφωση των συγκοινωνούντων δοχείων του πολιτικού ανορθολογισμού. Η βασική τους ιδέα, ότι η παγκόσμια ιστορία εκδιπλώνεται βάσει του προκαθορισμένου σχεδίου μιας μυστικής εβραϊκής οργάνωσης, παρέχει το ερμηνευτικό σχήμα για την αντιμετώπιση του ιστορικά απρόβλεπτου. Σαν τη διαφήμιση εκείνη που αναρωτιόταν «Τυχαίο;» για να απαντήσει με νόημα «Δε νομίζω!», οι διαδοχικές εκδόσεις των Πρωτοκόλλων εμφανίζονται να αποκωδικοποιούν πολεμικές συγκρούσεις, κοινωνικές αναταραχές, οικονομικές μεταβολές και να προοικονομούν την τελική σύγκρουση γύρω από την επικράτηση της παγκόσμιας εβραϊκής συνωμοσίας. Έχοντας λοιπόν ως καταστατικό στοιχείο την αυτοεκπληρούμενη προφητεία, τα Πρωτόκολλα λειτουργούν σαν το ανοιχτό λογισμικό. Προσφέρουν έναν βασικό κώδικα, ο οποίος με τις κατάλληλες προσθαφαιρέσεις προσαρμόζεται στις τρέχουσες πολιτικές επιδιώξεις των εκδοτών τους με διαχρονικό στοιχείο την υπεράσπιση του ελληνισμού από τις κάθε είδους ξένες επιβουλές. Η πορεία τους στον ελλαδικό χώρο αναδεικνύει ένα σύνθετο εκδοτικό δίκτυο, στο οποίο συνυπάρχουν απατεώνες και πλαστογράφοι, εκκλησιαστικοί παράγοντες, ιδεολόγοι του μεσοπολεμικού φασισμού και αντισημιτισμού, του μεταπολεμικού αντικομμουνισμού και του μεταπολιτευτικού αγοραίου αντιιμπεριαλισμού.

Οι απαρχές της διαδρομής αυτής ανάγονται σε ένα χειρόγραφο του 1920, το οποίο ο Ψαρράς εντόπισε στο Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών. Οι 170 σελίδες του περιλαμβάνουν τη μετάφραση των Πρωτοκόλλων από τα ρωσικά με τον αρκούντως περιγραφικό υπότιτλο «σχέδιον κατακτήσεως του κόσμου πραγματοποιούμενον υπό των εβραιομασώνων» και ένα συμπληρωματικό κείμενο με τίτλο «Οι Εβραίοι και ο Μπολσεβισμός». Με αφετηρία το εύρημα αυτό, ο Ψαρράς ανασυγκροτεί τον καθοριστικό ρόλο των ηττημένων της Επανάστασης του 1917 στη διάδοση των Πρωτοκόλλων, τις ενέργειες του αντικομμουνιστή διπλωματικού υπαλλήλου Αριστείδη Ανδρόνικου στη μεταφορά του κειμένου στην Ελλάδα και τη δυναμική διάδοση των Πρωτοκόλλων στο φασιστικό τόξο του ελληνικού Μεσοπολέμου. Η πορεία του Ανδρόνικου, από τις παρυφές της φασιστικής Εθνικής Ενώσεως «Ελλάς» (ΕΕΕ) και τον εμπρησμό της εβραϊκής συνοικίας του Κάμπελ, στην ηγεσία της ναζιστικής ΕΣΠΟ στην Κατοχή και στο τέλος σε μεταπολεμικό αντικομμουνιστή διανοούμενο, αναδεικνύει τη στενή σχέση αντισημιτισμού και αντικομμουνισμού: Το 1925, πρώτος αυτός παρουσίασε τα Πρωτόκολλα στο ελληνικό κοινό σε σειρά άρθρων με τίτλο «Τι είνε ο μπολσεβικισμός», ενώ στο τελευταίο του πόνημα, το 1949 (Κίνδυνος εν όψει και η Πέμπτη Φάλαγξ ανά την Υφήλιον) συσχέτιζε την επιδίωξη του «μπολσεβικισμού» για έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο με τις αέναες προδιαγραφές των Πρωτοκόλλων.

Η δεσπόζουσα θέση του πονήματος στη διαμόρφωση της Άκρας Δεξιάς θα μπορούσε να λειτουργήσει καθησυχαστικά για την Αριστερά, η οποία τοποθετείται στον αντίποδα ρατσιστικών και αντιδραστικών αντιλήψεων. Το βιβλίο του Ψαρρά επιχειρεί να αναμετρηθεί με τη βολική αυτή βεβαιότητα, υπενθυμίζοντας μια ενοχλητική διάσταση: την επίδραση των Πρωτοκόλλων στις τάξεις του αντιιμπεριαλιστικού κινήματος το οποίο διαμορφώθηκε με επίκεντρο την στρατιωτική εισβολή στην Κύπρο το 1974 και τις νατοϊκές επεμβάσεις στα τέλη του 20ού αιώνα. Αν και είναι προφανές ότι η ελληνική Αριστερά ούτε υιοθέτησε ούτε συνομίλησε με τα Πρωτόκολλα, η επιρροή τους στους σχηματισμούς της αυτοπροσδιοριζόμενης «πατριωτικής Αριστεράς» αλλά --και αυτό είναι το πιο σημαντικό-- στο κοινωνικό ακροατήριο της Αριστεράς δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Στην ουσία, ο Ψαρράς αναφέρεται σε έναν σκελετό στην ντουλάπα: στην παρουσία ενός φάσματος αντιλήψεων στις τάξεις του κινήματος, αλλά και της Αριστεράς, που αντιμετωπίζει τις διεθνείς εξελίξεις μέσα από το πρίσμα διαδοχικών συνωμοσιών, στο οποίο συνυπάρχει η γεωπολιτική ανάλυση του καφενείου και η δεσπόζουσα ιδέα της ελληνικής ιδιαιτερότητας. Στο πλαίσιο αυτό, ο αντισημιτισμός δεν είναι ανοίκειος. Συμπλέει με την (απολύτως αναγκαία πολιτικά και αδιαπραγμάτευτη, κατά τη γνώμη μου) κριτική στις πολιτικές του κράτους του Ισραήλ, αναζητεί μετωπικές συνεργασίες αδιακρίτως με τον μουσουλμανικό κόσμο, διεκδικεί χώρο μέσα από γελοιογραφίες, αυτοσχέδιες κατασκευές στις διαδηλώσεις, σκωπτικά σχόλια στο περιθώριο της πολιτικής κουλτούρας της Αριστεράς.

Η πρόσφατη υπόθεση Καρυπίδη αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου, το οποίο θα πρέπει πρώτα να αναγνωρίσουμε και μετά να αντιμετωπίσουμε. Στο ανακάτωμα της τράπουλας που έχει φέρει η κρίση, η κοινωνική διαμαρτυρία συχνά διαπλέκεται με σχήματα πολιτικού ανορθολογισμού και την αντιπαράθεση του έθνους με αυτό που ο Ψαρράς περιγράφει ως «παγκόσμια διακυβέρνηση». Ο σύγχρονος αντισημιτισμός συνυπάρχει με την ερμηνεία της κρίσης ως προϊόν της φυλετικής προδιάθεσης της Γερμανίας για ευρωπαϊκή κυριαρχία, την ιδέα του εθνικού ξεπουλήματος και την αντιμετώπιση του αστικού πολιτικού προσωπικού ως ενός συνόλου «προδοτών». Η Αριστερά του 21ου αιώνα οφείλει να συγκρουστεί με τις αντιλήψεις αυτές, οι οποίες, ανεξάρτητα από τα όποια πρόσκαιρα κέρδη, δυναμιτίζουν τις προοπτικές μίας εναλλακτικής πολιτικής πορείας. Η σύγκρουση όμως προϋποθέτει και σχέδιο: η ίδρυση ενός παρατηρητηρίου του πολιτικού ανορθολογισμού, σε συνδυασμό με ένα εκδοτικό πρόγραμμα που θα επιχειρήσει να φέρει τη συλλογιστική μελετών όπως του Ψαρρά στους πάγκους των λαϊκών αγορών, μπορεί να συμβάλλει στην αναγκαία αντιπαράθεση με τους ποικιλώνυμους, μνημονιακούς και αντιμνημονιακούς, ιεροκήρυκες των αεροψεκασμών και των Πρωτοκόλλων.

Κωστής Καρπόζηλος είναι ιστορικός, μεταδιδακτορικός ερευνητής του Πανεπιστημίου Columbia.

Δείτε όλα τα σχόλια
Κύριο άρθρο

Για τους πολύ λίγους

Η Νέα Δημοκρατία, ως δεξιό κόμμα, και η κυβέρνησή της δεν είναι υπέρ των επιχειρήσεων, όπως ψευδώς διατείνεται. Είναι υπέρ του κεφαλαίου, είναι δηλαδή υπέρ των πολύ μεγάλων επιχειρήσεων και εναντίον των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και εναντίον των εργαζομένων

Δειτε ολοκληρο το αρθρο
Όλες οι Ειδήσεις