Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Τατιάνα Ζωγράφου: «Την υπευθυνότητα όλων μας ή την απουσία της θα αποκαλύψει η κάλπη...»

Η Τατιάνα Ζωγράφου είναι εκπαιδευτικός με πλούσιο παιδαγωγικό έργο (διδάσκει μουσική στο Αρσάκειο Νηπιαγωγείο) και μουσικός με ίσως μικρότερο σε όγκο αλλά εξίσου ουσιώδες συνθετικό τα οποία όμως τελικά έχουν ως κοινή συνισταμένη τα παιδιά και την αγάπη της για αυτά...

Η Τατιάνα Ζωγράφου είναι εκπαιδευτικός με πλούσιο παιδαγωγικό έργο (διδάσκει μουσική στο Αρσάκειο Νηπιαγωγείο) και μουσικός με ίσως μικρότερο σε όγκο αλλά εξίσου ουσιώδες συνθετικό τα οποία όμως τελικά έχουν ως κοινή συνισταμένη τα παιδιά και την αγάπη της για αυτά (τουλάχιστον τέσσερις από τους έξι μέχρι στιγμής δίσκους της είναι αμιγώς τραγούδια για παιδιά). Η παιδαγωγός που παράλληλα σπούδασε κλασικό τραγούδι και πιάνο και έκανε μεταπτυχιακό στην Αγγλία με αντικείμενο την μουσική στην εκπαίδευση θα αποδείξει και θα αναδείξει για μιαν ακόμα φορά αυτή την τόσο καθοριστική παράμετρο της δουλειάς της συμμετέχοντας (από κοινού με έναν άλλο συνθέτη, τον Πέτρο Περάκη) αύριο, Κυριακή 16 Μαρτίου, σε μιαν εορταστική για την Μεγάλη Ημέρα Της Ποίησης συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής με το έργο της «Πετώντας πας στην πόλη...» σε ποίηση Ιουλίτας Ηλιοπούλου και Βεατρίκης Κάτζολα Σαμπατάκου το οποίο θα ερμηνεύσει η ίδια, ο Κώστας Ζαμπούνης και ο Κωστής Ρασιδάκις με τη συνοδεία εξαμελούς συνόλου πιάνου, ακορντεόν, μαντολίνου, φλάουτου, βιολοντσέλου και κοντραμπάσου.

Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα

 

Η μουσική και η παιδαγωγική είναι για εσάς αλληλένδετες ή δύο διαφορετικά πράγματα που αλληλοσυμπληρώνονται;

Συνδέονται υπό προϋποθέσεις, μόνο δηλαδή όταν μέσα στην παιδαγωγική πράξη γίνεται αληθινή μουσική. Πάρα πολλοί εκπαιδευτικοί κάτω από την ομπρέλα της παιδαγωγικής υλοποιούν διάφορες μουσικές δραστηριότητες στις οποίες εγώ δεν βρίσκω κανένα απολύτως νόημα. Είναι πολύ μεγάλη συζήτηση αυτή...

 

Σας ενδιαφέρει μόνον η μουσική για παιδιά ή απλά έχει προκύψει από τις συγκυρίες – και την επαγγελματική σας ενασχόληση – να μην έχουν φανεί τόσο μέχρι τώρα οι άλλες πλευρές της συνθετικής σας δραστηριότητας;

Το 2011 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο ένα μουσικό/εικαστικό λεύκωμα με ζωγραφιές του Χρήστου Κεχαγιόγλου και τίτλο «Μ' Εναν Τρόπο Μυστικό». Πρόκειται για τραγούδια μου σε ποίηση Γιώργου Χρονά, Σταμάτη Δαγδελένη, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Κώστα Καρτελιά κ. ά. τα οποία ερμήνευσαν υπέροχα οι Αλκίνοος Ιωαννίδης, Τάσος Αποστόλου, Ειρήνη Δερέμπεη,  Αργύρης Μπακιρτζής,  Δάφνη Πανουργιά και  Σοφία Παπάζογλου. Όπου παρουσιάστηκε αυτή η δουλειά εισπράξαμε ζεστή ανταπόκριση με κορυφαία στιγμή τη συναυλία μας με τον Ανδρέα Καρακότα και τον Θόδωρο Κοτεπάνο στην Κύπρο ωστόσο εμπορικά δεν είχε την ανταπόκριση που περιμέναμε. Ο Θάνος Μικρούτσικος μου είχε πει ότι βρίσκει τα τραγούδια αυτά πολύ όμορφα αλλά και πολύ εσωστρεφή. Εγώ από όλα αυτά έχω την αίσθηση ότι το κοινό μου δυσκολεύεται να αποδεχτεί αυτήν την πιο βαριά πτυχή της δουλειάς μου. Είδατε το «Η Ζωή Της Αντέλ»; Στην Ελλάδα δεν είναι τόσο απλό μια νηπιαγωγός να τραγουδάει σε ρεμπετάδικα, να αγαπά τα παλιά λαϊκά, να μελοποιεί  Γιώργο Χρονά και ταυτόχρονα να φτιάχνει τραγούδια για παιδιά, να έχει ταυτόχρονα μια νυχτερινή αύρα και μια πρωινή δουλειά. Κάπως έτσι…Φυσικά η καθημερινή επαφή μου με τα παιδιά φέρνει πάντα στο προσκήνιο τη σύνθεση των παιδικών μου τραγουδιών καθώς περνάω τόσες ώρες μαζί τους και μοιραζόμαστε τόσες σκέψεις και τόσα συναισθήματα.

 

 

Πώς και γιατί προγραμματίστηκε αυτή  η συναυλία στο Μέγαρο και ποιος έχει την ευθύνη της παραγωγής της, με άλλα λόγια ποιος την χρηματοδοτεί;

Είναι παραγωγή του Μεγάρου Μουσικής και προσκλήθηκα τόσο εγώ όσο και ο Πέτρος Περάκης να παρουσιάσουμε τη δουλειά μας στα πλαίσια της Μεγάλης Ημέρας Ποίησης. Είναι μια λιτή αλλά απολύτως αξιοπρεπής παραγωγή όπου πολλοί αφανείς άνθρωποι δουλεύουν με πολύ μεράκι, το λέω αυτό απαντώντας στην ερώτηση που βρίσκεται πίσω από την ερώτησή σας. Επειδή όμως γίνεται μεγάλη κουβέντα για τα χρέη του Μεγάρου επιτρέψτε μου να σας πω ότι με τις συζήτησεις που γίνονται για το ζήτημα καλλιεργείται και τελικά τείνει να επικρατήσει μια βάναυση λογική η οποία πολεμά τον πολιτισμό συνολικά και κυρίως εκείνο το κομμάτι της πολιτιστικής παραγωγής που δεν είναι άμεσα «κερδοφόρο». Επειδή η κοινωνία είναι στο σημείο μηδέν και επειδή το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών έχει πολλά προσφέρει στην παιδεία όλων μας θα ήμουν ιδιαίτερα σκεπτική απέναντι σε γενικεύσεις του τύπου «και γιατί να πληρώσω εγώ για τα χρέη του Μεγάρου;» διότι διαστρέφουν το ζήτημα διολισθαίνοντας προς μια χρησιμοθηρική αντίληψη η οποία διαλύει κάθε πίστη στην αξία του κοινού αγαθού. Και βεβαίως, με την Ορχήστρα των Χρωμάτων κλειστή, την ΕΡΤ στο «μαύρο» και τον πολιτισμό στην τελευταία προτεραιότητα της πολιτικής ατζέντας, θα ήταν τραγικό να έκλεινε και το Μέγαρο.

 

 

Αφορμή για την συγκεκριμένη εμφάνιση ήταν και η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης ή θα την πραγματοποιούσατε ανεξάρτητα από το αν συνέπιπτε με αυτήν;

Προσκληθήκαμε ακριβώς για αυτή την εκδήλωση και αισθάνομαι μεγάλη υπερηφάνεια γι' αυτό. Το ότι στην Μεγάλη Ημέρα Ποίησης το Μέγαρο αφιέρωσε μια συναυλία για παιδιά την οποία θα διαδεχτούν έξι ποιητές που θα συνομιλήσουν με τη μουσική και η βραδινή συναυλία με έργα Μάνου Χατζιδάκι είναι μια επιλογή βαθειάς ευγένειας από μέρους των υπευθύνων του Μεγάρου και του καλλιτεχνικού διευθυντή του Γιώργου Κουρουπού που δείχνει πάνω από όλα τον σεβασμό τους προς τα παιδιά.

 

 

Ποια είναι η σχέση σας με την ποίηση ως πηγή έμπνευσης και γιατί στην συγκεκριμένη περίπτωση επιλέξατε να μελοποιήσετε εκείνη της Ιουλίτας Ηλιοπούλου;

Μόνο όταν με συγκινήσει ένας στίχος μου γεννιέται η επιθυμία να φτιάξω ένα τραγούδι. Με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου αισθάνθηκα  από την πρώτη στιγμή που συνεργαστήκαμε  στις εκδηλώσεις λόγου και μουσικής που η ίδια διοργάνωνε τότε στο Ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη ότι έχουμε έναν κοινό λόγο. Όποτε συναντιόμαστε υπάρχει ζεστασιά μεταξύ μας, το ίδιο όμως συγκινήθηκα και όταν πρωτοδιάβασα στίχους της βραβευμένης για το έργο της στην Παιδική Λογοτεχνία Βεατρίκης Κάτζολα Σαμπατάκου.

 

Ποια είναι αντίστοιχα η σχέση των παιδιών – δηλαδή κυρίως των μαθητών – σήμερα με την ποίηση; Είναι η ενδεδειγμένη και, αν όχι, ποια και πώς θα έπρεπε να είναι, εντός μα και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος;

Για εμένα σε μια χώρα σαν την Ελλάδα με τέτοιους σπουδαίους ποιητές θα πρέπει τα παιδιά να λατρεύουν την ποίηση από το σχολείο αλλά γι' αυτό χρειάζονται οι φωτισμένοι δάσκαλοι. Εγώ αγάπησα την ποίηση και την λογοτεχνία από τον Σταύρο Ζουμπουλάκη, καθηγητή μου στην τρίτη γυμνασίου. Το μάθημά του μας έκοβε την ανάσα! Όλους τους μεγάλους ποιητές τους μελέτησα κυρίως στα σχολικά μου χρόνια και αυτό άλλαξε πραγματικά την ζωή μου. Το σχολείο θα έπρεπε να παίζει καθοριστικό ρόλο αλλά δεν ξέρω αν τελικά το κάνει.  Νομίζω ότι συχνά στην εκπαίδευση αναλωνόμαστε σε τεχνικά πράγματα και χάνουμε την ουσία.

 

Ώστε πηγαίνεις στην πόλη και «πετώντας» εκτός από «ρωτώντας»; Και ποια ακριβώς πόλη είναι αυτή;

Πηγαίνω «πετώντας» γιατί μόνο αν παραμένουμε δημιουργικοί παραμένουμε νέοι. Πηγαίνω «πετώντας» σε μια πόλη χωρίς ρατσισμό, σε μια πόλη χωρίς μίσος, σε μια πόλη που δεν καταστέλλεται  βίαια η κοινωνική αφύπνιση. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να σας παραθέσω ένα απόσπασμα από το ποιήμα «Θέλω μια πόλη να με κρύβει» του Κύπριου ακαδημαϊκού δασκάλου και ποιητή Μιχάλη Πιερή. Για εμένα αυτή είναι η πόλη που αναζητώ και ονειρεύομαι...

Θέλω μια πόλη που ν' ανέχεται μια πόλη να συντρέχει

μια πόλη να αποδέχεται μια πόλη να εγκρίνει

μια πόλη να παρακινεί  μια πόλη να συμπάσχει…

Μια πόλη καλομίλητη  πόλη  παραμυθία

πόλη γλυκειά παρήγορη και θαλπωρή  του  νου μου…

 

 

Μιλήστε μας λίγο για τους άλλους δύο ερμηνευτές πλην εσάς της ιδίας. Τι σας έκανε να τους επιλέξετε;

Οι στενοί μου συνεργάτες  τα τελευταία χρόνια είναι ο Τάσος Αποστόλου, η Ειρήνη Δερέμπεη, η Δάφνη Πανουργιά και οι δυο τραγουδιστές με τους οποίους  πάω στο Μέγαρο. Όλοι αυτοί οι ερμηνευτές στηρίζουν τη δουλειά μου τα τελευταία επτά χρόνια, τον Κωστή Ρασιδάκι τον άκουσα στο φουαγέ της Λυρικής να ερμηνεύει πανέμορφα «Το Καταραμένο Φίδι» του Μάνου Χατζιδάκι με τη μοναδική  Ντόρα Μπακοπούλου στο πιάνο ενώ τον Κώστα Ζαμπούνη μου τον σύστησε ο μαέστρος Δημήτρης Μπουζάνης ως έναν απ' τους καλύτερους χορωδούς της ΕΡΤ πριν πέσει το μαύρο και μείνουν όλοι αυτοί οι καλλιτέχνες άνεργοι. Μαζί τους έκανα τις τελευταίες μεγάλες συναυλίες μου στο στούντιο E και C της ΕΡΤ πέρυσι, στο Δίκτυο Για Τα Δικαιώματα Του Παιδιού αλλά και τη σημαντική για μένα συναυλία στο 2ο Φεστιβάλ Σερίφου. Ένα μεγάλο μέρος της συναυλίας στο Μέγαρο έχει δουλευτεί από τους μουσικούς μου και τους δύο αυτούς ερμηνευτές  στην Σέριφο και με αυτήν την ομάδα πάμε και στο Μέγαρο.

 

Και τι σας οδήγησε στο συγκεκριμένο οργανικό σύνολο/ενορχήστρωση;

Αρχικά με οδήγησε μόνον η στενή φιλία που είχα με τους περισσότερους από τους μουσικούς μου. Σε αυτούς τους ανθρώπους μπορούσα να παίξω τα πρώτα μου τραγούδια νιώθωντας ασφαλής παρά τις μουσικές μου ελλείψεις,  καθότι δεν έχω κάνει ακαδημαϊκές σπουδές στη σύνθεση. Αυτοί με ενθάρυναν να συνεχίσω, ήταν οι πρώτοι που πίστεψαν σε εμένα. Αρχικά κάναμε μαζί ηχογραφήσεις για τα τραγούδια που έφτιαχνα για την εορτή λήξεως του έτους στο σχολείο μου. Είναι συγκλονιστικό να έχεις μια ομάδα ανθρώπων που στηρίζουν τη δουλειά σου πάνω από δέκα χρόνια, τους χρωστάω τα πάντα. Βέβαια έκτοτε έχουμε δουλέψει πολύ επάνω στις ενορχηστρώσεις των τραγουδιών μου παίζοντας με ιδέες και χρώματα ιδιαίτερα δημιουργικές. Τις ενορχηστρώσεις υπογράφουν κυρίως ο κοντραμπασίστας μου Βαγγέλης Ζωγράφος, ο μαέστρος μας ο Δημήτρης Μπουζάνης και ο μαντολινίστας  Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Μπουζάνης είχε πει «αρχικά ήμασταν μια καλή παρέα που έπαιζε καλά, τώρα είμαστε μια καλή παρέα που παίζει ακόμα καλύτερα»!

 

Πώς θα χαρακτηρίζατε αλήθεια τη μουσική σας «γλώσσα»; Θεωρείτε ότι εντάσσεται σε κάποιο συγκεκριμένο ιδίωμα;

Όπως σας είπα και πριν δεν έχω κάνει σπουδές στη σύνθεση, αισθάνομαι τον εαυτό μου περισσότερο σαν εκείνους τους παλαιούς μάστορες που φτιάχναν γεφύρια αλλά γερά και όμορφα γεφύρια. Νομίζω ότι η μουσική μου γλώσσα είναι απλή αλλά έχει σχεδόν πάντοτε  απρόσμενες αρμονικές και κυρίως ρυθμικές ανατροπές ακολουθώντας ωστόσο την κλασική φόρμα κουπλέ – ρεφρέν του τραγουδιού. Έχω κλασική μουσική παιδεία, με σπουδές στο κλασικό τραγούδι και αυτό διαμορφώνει και το κριτήριό μου σε σχέση με τους ερμηνευτές που επιλέγω ενώ ταυτόχρονα λατρεύω τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι. Υποθέτω ότι όλα αυτά φαίνονται μέσα στα τραγούδια μου.

 

Πιστεύετε ότι η μουσική και γενικότερα ο πολιτισμός μπορούν να αποτελέσουν μιαν ασφαλή οδό διαφυγής από την σύνθετη και όχι μόνον οικονομική κρίση που βιώνει η χώρα μας;

Ούτε ασφαλή, ούτε διαφυγή φοβάμαι...Τα πράγματα είναι εξαιρετικά πολύπλοκα και δυσάρεστα για να μπορεί η τέχνη να μας δίνει ασφαλή διαφυγή. Αυτό που νομίζω ότι πρέπει να μας δίνει η τέχνη είναι το θάρρος να πιστεύουμε στη δύναμη της δημιουργικότητας μας και της ικανότητας καθενός μας για την διαμόρφωση προσωπικού αισθητηρίου, προσωπικής γνώμης και κριτικής στάσης. Ένα από τα πιο ύπουλα «όπλα» της κρίσης είναι η διασπορά της αίσθησης ότι οι απλοί άνθρωποι δεν έχουν σημασία, δεν έχουν αξία. Η τέχνη πάει ενάντια σε αυτό, πρέπει όλοι να συνεχίσουμε να κάνουμε με τον καλύτερο τρόπο, με υψηλό καλλιτεχνικό κριτήριο και εντιμότητα, αυτό που ξέρει  καθένας μας να κάνει καλά. Όταν τελείωσε η παράσταση «Φάουστ» του Μιχαήλ Μαρμαρινού τις προάλλες στη Στέγη Γραμμάτων Και Τεχνών αυτός ο σπουδαίος άνθρωπος που είχε κάνει τη μουσική, ο Δημήτρης  Καμαρωτός, συνέχισε για λίγα λεπτά - και παρ'ότι ο κόσμος έφευγε - να τζαμάρει υπέροχα επάνω στις λούπες που είχε δημιουργήσει, αυτοσχεδιάζοντας στο πιάνο και σε ένα γιουκαλίλι. Όταν σταμάτησε όσοι είμασταν ακόμα εκεί τον χειροκροτήσαμε θερμά. Ένιωθα μια ανακούφιση μετά από αυτή την παράσταση!

 

Είστε αλήθεια αισιόδοξη ή απαισιόδοξη ως προς την έξοδο από αυτή την κρίση; Την βλέπετε εφικτή και ορατή στο άμεσο μέλλον;

Πρώτα - πρώτα πρέπει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας και αυτή την υπευθυνότητα ή την απουσία της  θα την αποκαλύψει η κάλπη. Δεν μπορεί όλοι να είναι δυσαρεστημένοι και να έχουμε συνεχώς το ίδιο παζλ στην εξουσία. Κατά μία έννοια ούτε αισιοδοξία ούτε απαισιοδοξία χρειάζεται, νομίζω ότι ρεαλισμός, αλληλεγγύη, εξυπνάδα, φιλότιμο και πίστη σε αξίες της δημοκρατίας που έχουν καταπατηθεί και λοιδωρηθεί είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχουν οι πολιτικοί  ώστε να καταφέρουμε να βγούμε  από την κρίση.

 

Και ποια είναι τα επόμενα σχέδια σας;

Όταν έχεις μπροστά σου μια τέτοια μεγάλη και δύσκολη παράσταση επικεντρώνεσαι μονάχα σε αυτό. Γενικά κάνω λίγα πράγματα, κάποια στιγμή μετά το Πάσχα θα γίνει και η επίσημη παρουσίαση της επανέκδοσης του «Πετώντας πας στην πόλη» με ζωγραφιές του Χρήστου Κεχαγιόγλου από τις εκδόσεις Έν Πλω. Είμαι πολύ επιλεκτική στο τι κάνω, πάντως θα ήθελα να δισκογραφήσω με ολόκληρο τον Μουσικό Όμιλο των Αρσακείων Τοσιτσείων Σχολείων και την μαέστρο του Χριστίνα Βαρσάμη - Κούκνη. Πιστεύω ότι είναι η καλύτερη παιδική χορωδία της Αθήνας και θέλω τα επόμενα τραγούδια μου να είναι ηχογραφημένα μαζί τους. Να ένα σχέδιο για το μέλλον!

 

Δεν έχουμε λοιπόν παρά να ευχηθούμε στην Τατιάνα Ζωγράφου να το πραγματοποιήσει, όπως και όλα τα υπόλοιπα της...

Δείτε όλα τα σχόλια