Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Ο αεροπειρατής κι ο Μέγερχολντ

Το αεροπλάνο που εκτελεί το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη - Αθήνα, μόλις έχει απογειωθεί. Ανάμεσα στους επιβάτες και έξι θεσσαλονικείς νέοι, που μόλις τέλειωσαν το σχολείο. Ενώ όλα βαίνουν καλώς στην πτήση, ξαφνικά ένας από αυτούς, δίνει το σήμα...

Το αεροπλάνο που εκτελεί το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη - Αθήνα, μόλις έχει απογειωθεί. Ανάμεσα στους επιβάτες και έξι θεσσαλονικείς νέοι, που μόλις τέλειωσαν το σχολείο. Ενώ όλα βαίνουν καλώς στην πτήση, ξαφνικά ένας από αυτούς, δίνει το σήμα. Οι νεαροί, οπλισμένοι με σουγιάδες κι ένα σπασμένο μπουκάλι γκαζόζας, εφορμούν στο πιλοτήριο, θέτοντας υπό τον έλεγχό τους το αεροπλάνο. Είναι η πρώτη καταγεγραμμένη αεροπειρατεία και το ημερολόγιο δείχνει 18 Σεπτεμβρίου του 1948.

Εν μέσω εμφυλίου, με ανοιχτό το μέτωπο στον Γράμμο όπου αιμορραγούν τόσο ο τακτικός Ελληνικός Στρατός όσο και ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, οι νεαροί αεροπειρατές, μέλη της Οργάνωσης Κομουνιστικών Νεολαιών από το 1944 και της ΕΠΟΝ, θέλουν να συνταχθούν με τις λιγοστές πια δυνάμεις του ΔΣΕ. Οι κυβερνητικές δυνάμεις όμως έχουν αποκόψει τα περάσματα. Η παρέα βάζει μπροστά αυτό το τολμηρό και χωρίς προηγούμενο σχέδιο. Την ομάδα συναποτελούν, ο δεκαοχτάχρονος Αντώνης Βογιάζος, που είναι και ο άτυπος αρχηγός, και ακόμα οι Αλέξανδρος Κουφοδάκης , Δημήτριος Κουφοδάκης, Αχιλλέας Κελτιμίδης, Γιώργος Κέλας , και Σπύρος Χειλμιάδης. Ζητούν από τον πιλότο, να τους μεταφέρει στο Βελιγράδι. Τελικά, το αεροπλάνο προσγειώνεται 60 χιλιόμετρα έξω από τα Σκόπια. Οι νεαροί αεροπειρατές γίνονται δεκτοί από τις αρχές και προωθούνται στο μέτωπο του Γράμμου και τον ΔΣΕ. Το αεροπλάνο με τους υπόλοιπους επιβάτες, επιστρέφει στην Ελλάδα.

Η προπαγάνδα της εποχής, οργίασε για αυτήν την ανήκουστη πράξη των «εαμοβουλγάρων προδοτών». Οι νέοι καταδικάσθηκαν ερήμην σε θάνατο, ενώ σε περιπέτειες μεγάλες μπήκαν και οι οικογένειές τους, που προφανώς αγνοούσαν τα πάντα!

Ο Κώστας Κουτσομύτης, πολλά χρόνια μετά, το 1987 έκανε την ιστορία αυτή ταινία με τίτλο «Ο Κλοιός».

Σαράντα δύο χρόνια μετά την πρώτη αυτή αεροπειρατεία, δέχομαι ένα τηλεφώνημα από το «Θέατρο της Δευτέρας» της ΕΡΤ. Με ρώτησαν αν ήθελα να πρωταγωνιστήσω στην παραγωγή που ετοίμαζαν με τα «Εγκαίνια» του Γιάννη Χρυσούλη. Ήμουν επιλογή του σκηνοθέτη. Δέχτηκα αμέσως τιμώντας την επιλογή, την πένα του συγγραφέα, αλλά και γιατί δεν με καλούσαν και συχνά από το κρατικό κανάλι για συνεργασία. Περίμενα λοιπόν. Και περίμενα πολύ. Έμαθα, ότι τον ρόλο θα τον έκανε τελικά ένας άλλος ηθοποιός, με περισσότερες συνεργασίες με την εκπομπή. Το ξέχασα. Μετά από μήνες, χτυπάει το τηλέφωνο. Μια ευγενική και συνεσταλμένη φωνή στην άλλη άκρη μου συστήνεται: Αντώνης Βογιάζος.

Αλήθεια, τι έγιναν οι αεροπειρατές του '48; Ο Σπύρος Χελμειάδης, αγνοείται από το 1949. Οι υπόλοιποι, κατόρθωσαν να περάσουν στις χώρες του τέως υπαρκτού. Ο Βογιάζος, γνώστης ήδη τριών γλωσσών, σπουδάζει σκηνοθεσία στην ΕΣΣΔ και γίνεται ο επίσημος μεταφραστής των έργων του Λένιν στα ελληνικά. Παράλληλα συνεργάζεται με την σοβιετική τηλεόραση, σκηνοθετώντας πολλές ταινίες γι' αυτήν. Αυτός λοιπόν ο «αιμοσταγής» νέος, επέλεξε στον δρόμο προς την ελευθερία που είχε μπροστά του, να συναντήσει το θέατρο, τη λογοτεχνία, τις τέχνες. Και η «ανάπηρη ελευθερία» τον στέλνει ξανά πίσω στην Ελλάδα με τη μεταπολίτευση, να μεταφράσει, να σκηνοθετήσει και να ολοκληρώσει εκείνο το ημιτελές ταξίδι από τη Θεσσαλονίκη προς την Αθήνα.

Για την ελληνική τηλεόραση σκηνοθετεί θεατρικές παραστάσεις και σειρές. Η πιο γνωστή από αυτές, «Ο φωτογράφος του χωριού» γυρισμένη στη Βίνιανη του Παρνασσού. Σημαντική και η ιστορική σειρά του: «Το χρονικό της Εθνικής Αντίστασης».

Γνώστης του τρόπου λειτουργίας των δομών του πολιτισμού της ΕΣΣΔ μας παραδίδει μεταφράσεις κειμένων χρήσιμων και για τη θεωρία της αισθητικής, αλλά και από ιστορική πλευρά. Η κρατική και κομματική πολιτική του ΚΚΣΕ για θέματα τέχνης και πολιτισμού, παρουσιάζονται στο «Σοσιαλισμός και κουλτούρα» που περιλαμβάνει προβληματισμούς και ρεύματα στη μετεπαναστατική Ρωσία 1917 - 1923, ( Θεμέλιο 1979). Ανάμεσα στις πολλές μεταφράσεις του, ξεχωρίζουν τα «Κείμενα για το Θέατρο» του Βσέβολοντ Εμίλιεβιτς Μέγιερχολντ ( Ιθάκη 1982). Η σκηνοθετική δημιουργία αλλά και η προσωπικότητα αυτής της μέγιστης μορφής του διεθνούς θεάτρου, αποδίδονται με τη «μεσολάβηση» του Βογιάζου στη γλώσσα μας με τρόπο μοναδικό. Ο μεταφραστής είναι φανερό ότι αγαπάει τον Μέγιερχολντ και με ενθουσιασμό και λαχτάρα παρουσιάζει αποσπάσματα της θεωρητικής του εργασίας αλλά και της καλλιτεχνικής του πρακτικής.

Πίσω λοιπόν στο τηλεφώνημα. Στην άλλη άκρη της γραμμής υπήρχε εκείνος ο παλιός αεροπειρατής, που ρωτούσε : «Αν έχετε τώρα χρόνο να παίξετε, μιας και ο άλλος ηθοποιός είχε την ατυχία να σπάσει το πόδι του και αδυνατεί να συνεχίσει...». Του είχαν μεταφέρει πως αρνήθηκα γιατί δεν είχα χρόνο...

Πηγαίνοντας στην πρώτη πρόβα αναρωτιόμουν πώς θα είναι αυτός ο ταραξίας, ο τρομοκράτης, ο αιμοσταγής. Συνάντησα έναν άνδρα μετρίου αναστήματος, διοπτροφόρο, με ένα πρόσωπο ταλαιπωρημένο, πράο, και μια ματιά που απέπνεε καλοσύνη, γνώση της ζωής και απέραντη μεγαλοψυχία. Η βαθιά του καλλιέργεια, ήταν καλά κρυμμένη ώστε να σε εμπνέει χωρίς να σου επιβάλλεται. Η εμπειρία ζωής του γινόταν λεπτομέρεια για την υποκριτική του ηθοποιού, για τη σύλληψη του σκηνογράφου για την τρυφεράδα του πλάνου. Κάναμε μαζί τα «Εγκαίνια». Τον θυμάμαι με απέραντο θαυμασμό και ευγνωμοσύνη.

Ο Αντώνης Βογιάζος, ο αεροπειρατής που συνάντησε τον Μέγερχολντ, έφυγε βιαστικά, το 1992. Πέρασε από εδώ υπερασπίζοντας κάθε στιγμή τα πιστεύω και τα όνειρά του. Το πάθος για δημιουργία του νεολαίου του 1948 δεν τον εγκατέλειψε ποτέ...

 

Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ.

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Ποιες Πρέσπες; Οι συντάξεις είναι το θέμα του

Απλή λογική: Αν ο Κ. Μητσοτάκης πιστεύει στα σοβαρά ότι η κυβέρνηση παζάρεψε το μακεδονικό με τις συντάξεις, προφανώς θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι θέλουν να λυθεί το μακεδονικό εις βάρος της Ελλάδας.

Δειτε ολοκληρο το αρθρο