Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Γρηγόρης Λαμπράκης: Η δολοφονία του πυροδότησε μια ημιτελή άνοιξη...

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης με ελάχιστους συντρόφους του, στην απαγορευμένη Μαραθώνια Πορεία της Αθήνας (Απρίλιος του 1963), ένα μήνα πριν τη δολοφονία του

Το ντοκιμαντέρ "Γρηγόρης Λαμπράκης -Μαραθώνιος μιας ημιτελούς άνοιξης" του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, μια ταινία για τον δολοφονημένο βουλευτή της Αριστεράς, με άγνωστα μέχρι σήμερα κινηματογραφικά...

Το ντοκιμαντέρ "Γρηγόρης Λαμπράκης -Μαραθώνιος μιας ημιτελούς άνοιξης" του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, μια ταινία για τον δολοφονημένο βουλευτή της Αριστεράς, με άγνωστα μέχρι σήμερα κινηματογραφικά ντοκουμέντα, βγαίνει στις κινηματογραφικές αίθουσες στις 20 Φεβρουαρίου. Αποτέλεσμα έρευνας τριών χρόνων, παρουσιάζεται φέτος, στην επέτειο των πενήντα χρόνων από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Ιστορικοί σύμβουλοι για την ταινία είναι ο Ηλίας Νικολακόπουλος, η Ιωάννα Παπαθανασίου και ο Στράτος Δορδανάς. Ο Χαραλαμπόπουλος, που έχει καθιερωθεί πια ως σκηνοθέτης πολυβραβευμένων ντοκιμαντέρ -"Ημερολόγια Καταστρώματος - Γιώργος Σεφέρης" (2001), "Γιάννης Μόραλης" (2005), "Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη" (2008)- μας μίλησε για την ταινία και για την πορεία της εξαντλητικής έρευνάς του. Ενα μήνα πριν τη δολοφονία του στη Θεσσαλονίκη, ο Γρηγόρης Λαμπράκης σπάει τον κλοιό αστυνομικών δυνάμεων και παρακρατικών και καταφέρνει, ουσιαστικά μόνος του, να πορευτεί στην περίφημη Μαραθώνια Πορεία της Αθήνας (Απρίλιος του 1963). Ο κύριος όγκος των «οδοιπόρων της ειρήνης», αναχαιτίζεται και  διαλύεται, με περισσότερες από 1.000 συλλήψεις, στους Aμπελόκηπους. Αστυνομικοί και χωροφύλακες είχαν κλείσει τους δρόμους. Ο Λαμπράκης έλεγε μονολεκτικά "βουλευτικό!" και προχωρούσε με το αυτοκίνητό του χωρίς να περιμένει απάντηση. Τελικά, ύστερα από πλήθος εμποδίων, κατάφερε να υψώσει στον τύμβο του Μαραθώνα το λάβαρο που είχε φέρει από την προηγούμενη πορεία ειρήνης στη Βρετανία. Κι αφού μίλησε για την ειρήνη στο μόνο ακροατήριο είχε εκεί, δηλαδή στους εκατοντάδες χωροφύλακες που είχαν περικυκλώσει τον τύμβο, ξεκίνησε την πορεία, από τον Μαραθώνα μέχρι τη διασταύρωση της Ραφήνας.

"Αυτός ο άνθρωπος δεν περπατούσε, κάλπαζε...", θυμούνται οι φίλοι του που τον περίμεναν εκεί, γιατί η αστυνομία δεν τους είχε επιτρέψει να προχωρήσουν μαζί του μέχρι τον Μαραθώνα.
Στη Ραφήνα οι αρχές ασφαλείας και οι παρακρατικοί θα επιχειρήσουν να τον σταματήσουν αλλά η προσπάθειά τους θα αποτύχει χάρη στην επέμβαση όσων τον συνοδεύουν, των δημοσιογράφων και κατοίκων της περιοχής. Κοντά στο Πικέρμι ο Λαμπράκης θα μαζέψει λίγα αγριολούλουδα και θα τα τοποθετήσει στο μνημείο των απαγχονισθέντων από τους Γερμανούς. Οι χωροφύλακες θα τα τσαλαπατήσουν! Τελικά κοντά στο Χαρβάτι θα πιάσουν  τον Λαμπράκη, θα τον βάλουν σε ένα καμιόνι και αφού τον περιφέρουν για ώρες στα χωριά της περιοχής, τελικά θα τον εγκαταλείψουν κάπου στη Νέα Ιωνία...

Τι σε εντυπωσίασε περισσότερο στην διάρκεια της τρίχρονης έρευνας για το ντοκιμαντέρ, αφενός σε σχέση με το υλικό που βρήκες, αφετέρου για τον άγνωστο "ανθρωπο ΄Λαμπράκη";
Το υλικό ήταν διάσπαρτο και αρκετά πλούσιο σε κάποια θέματα ή εξαιρετικά ισχνό σε κάποια άλλα. Χαρακτηριστική είναι π.χ. μια αγνωστη λεπτομέρεια για τη συμβολή του Λαμπράκη στις εκλογές του 1958.Ο ίδιος δεν είναι υποψήφιος αλλά κατεβαίνει στην Αρκαδία για να βοηθήσει τον ξάδερφό του και υποψήφιο της ΕΔΑ Αλέκο Τσουκόπουλο. Είναι οι εκλογές που θα αναδειχθεί σαν αξιωματική αντιπολίτευση η Αριστερά. Φαίνεται λοιπόν η δράση του Λαμπράκη τη συγκεκριμένη περίοδο αλλά έρχονται στο φως και το κυνηγητό και οι αφόρητες πιέσεις κατά της Αριστεράς στην επαρχία καθώς και τα καυτά θέματα εκείνης της εκλογικής μάχης (Κυπριακό, αμνηστεία, αγροτικά χρέη κ.α.).
Το υλικό εκτείνεται από έγγραφα και φωτογραφίες μέχρι και κινηματογραφικές εικόνες.  Θυμάμαι πολύ έντονα τη στιγμή που ανακάλυψα κάτι ξεχασμένα φιλμ των 8mm και που αργότερα μέσα από ειδική επεξεργασία αποκαλύφθηκε πως πρόκειται για πολύτιμες και σπάνιες εικόνες που είχε τραβήξει ένας συναγωνιστής του Γρηγόρη Λαμπράκη, ο πολιτικός μηχανικός Γιώργος Γέρου. Σε αυτές τις εικόνες φαίνεται ο ίδιος ο μαραθωνοδρόμος της Ειρήνης να περπατά στην περίφημη και απαγορευμένη πορεία, πλάνα από την κηδεία του κ.α. 
Από το υλικό που συγκεντρώθηκε, διάφορα δημοσιεύματα, κείμενα του ίδιου του Λαμπράκη, ξεδιπλώνεται σιγά σιγά ένας εξαιρετικά συναισθηματικός άνθρωπος, που ποτέ δεν ξεχνά τις ρίζες του από ένα μικρό χωριό της Αρκαδίας και που οι κοινωνικές ευαισθησίες του θα τον οδηγήσουν στην Αριστερά.  Ο Γρηγόρης Λαμπράκης ήταν, με τα σημερινά κριτήρια, ένας κοινωνικός ακτιβιστής, ένας άνθρωπος  από μια φτωχή οικογένεια από την Κερασίτσα Αρκαδίας, από μια οικογένεια με 18 παιδιά. Γνώριζε τον πόνο και την φτώχεια των ανθρώπων, κι αυτό τον οδήγησε να βρίσκεται στο πλευρό των πιο αδύναμων. Στην Κατοχή, μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ, οργάνωνε συσσίτια για τους αθλητές. Έγινε υφηγητής στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, ενώ το δίτομο έργο του για την ενδοκρινολογία ήταν το μοναδικό σχετικό ελληνικό σύγγραμμα στις δεκαετίες του '50 και του '60. Είχε ευθύτητα και παλικαριά, λεβεντιά, που συγκινούσε και φυσικά ενέπνεε τη νεολαία...

Τι νόημα έχει η περίπτωση Λαμπράκη (και κατ` επέκταση μια ταινία γι`
αυτόν) για τους σημερινούς νέους της μνημονιακής Ελλάδας;

Ο Λαμπράκης ενέπνευσε μια ολόκληρη γενιά ,τη σπουδαία γενιά των Λαμπράκηδων,που με τους αγώνες της, με αιχμή του δόρατος τον πολιτισμό, συνέβαλε τα μέγιστα στη σύντομη άνοιξη της δεκαετίας του '60. Αυτή η γενιά επίσης σήκωσε και το βάρος της αντίστασης κατά της χούντας που η επιβολή της, δυστυχώς, άφησε ημιτελή εκείνη την άνοιξη.Σήμερα τη σκυτάλη παίρνει μια νέα γενιά για την οποία ο Λαμπράκης  βέβαια είναι ένα μακρινό μυθικό πρότυπο αλλά η στάση του και η ιστορία του μπορούν ακόμη να εμπνεύσουν τους νέους. Αυτό νομίζω το νόημα –αν έχει σημασία μια τέτοια λέξη- φέρνει στις αποσκευές της η ταινία.    Η ιστορία ως μέσο αυτογνωσίας αλλά και η παραδειγματική αξία του ήθους.

 

Οι Λαμπράκηδες, που γεννήθηκαν μετά τη δολοφονία σαν μαζικό κίνημα της νεολαίας, 
συνεισέφεραν στη μεγάλη πολιτιστική άνθηση της περιόδου εκείνης, μέχρι την 21η
Απριλίου.

Η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη έφερε τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που σκόπευαν οι εμπνευστές της. Η οργή του κόσμου ξεχείλισε, έσπασε το κλίμα της τρομοκρατίας και η νεολαία μέσω της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη έγινε υποκείμενο της Ιστορίας. Η σύντομη άνοιξη της δεκαετίας του '60 έρχεται μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη. Η μέρα της κηδείας του είναι ταυτόχρονα -κυριολεκτικά και μεταφορικά- και η ημερομηνία γέννησης των Λαμπράκηδων. Το σύνθημα "Κάθε νέος και Λαμπράκης", που κυριάρχησε στην κηδεία, ήταν αυθόρμητο, από τη νεολαία που βρέθηκε εκεί. Τα στελέχη της οργανωμένης Αριστεράς αρχικά αιφνιδιάστηκαν. Το καινούργιο που φέρνει αυτή η οργάνωση της νεολαίας σε σχέση με προηγούμενες είναι το στοιχείο του πολιτισμού: Λέσχες ανάγνωσης, συναυλίες, προβολές, παραστάσεις, εκθέσεις φυτρώνουν σε όλη την ελληνική επικράτεια.

Στο πλαίσιο της έρευνας για την ταινία συναντήθηκες και με τον θεωρητικό του αντικομμουνιστικού αγώνα και πρώην κομμουνιστή, τον Γ. Γεωργαλά... 
Ναι, στη διάρκεια της έρευνας κατάφερα να έρθω σε επαφή με τον Γ. Γεωργαλά, γιατί πίστευα πως η μαρτυρία του μισό αιώνα –και βάλε –μετά θα άξιζε τον κόπο. Είχε έναν επιτελικό ρόλο στο σχεδιασμό των μέτρων για την αντιμετώπιση του κομμουνισμού και εθεωρείτο πως ήταν ο εμπνευστής των αντισυγκεντρώσεων. Η ζωή του είναι σαν μυθιστόρημα... Στέλεχος της παράνομης κομμουνιστικής οργάνωσης στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, συλλαμβάνεται και καταφέρνει να αποδράσει από το στρατοδικείο που συνεδρίαζε στην αίθουσα του Παρνασσού, πάνω στην αναμπουμπούλα, την ώρα της δολοφονίας του Χρ. Λαδά. Περνά στο Παρίσι και από εκεί στην Ουγγαρία, όπου θα τελειώσει την ανωτάτου επιπέδου Σχολή Πολιτικού Πολέμου και θα γίνει σημαντικό στέλεχος του μηχανισμού  του ΚΚΕ. Το 1956 θα πάει σαν ανταποκριτής στον πόλεμο του Σουέζ και από εκεί θα «διαφύγει» στην Ελλάδα. Αμέσως θα στελεχώσει την Υπηρεσία Ειδικών Μελετών (ΥΕΜ) που έχει επικεφαλής τον συνταγματάρχη Μητρέλη και ανήκει στην ΚΥΠ. Το 1958, με νωπό το εξαιρετικό για την ΕΔΑ εκλογικό αποτέλεσμα, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος τον πηγαίνει στον Καραμανλή και συστήνουν την Υπηρεσία Πληροφοριών και Ενημέρωσης,  τα ηνία της οποίας αναλαμβάνει ο περίφημος Γωγούσης, με σκοπό έχει την αντιμετώπιση του κομμουνιστικού κινδύνου. Κάναμε δύο συναντήσεις, είχαμε σχεδόν συμφωνήσει να  μιλήσει στην ταινία αλλά δυστυχώς για «λόγους οικογενειακούς» τελικά δεν δέχτηκε.

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Διπλή μάχη

Τη Δευτέρα ξεκινά και επίσημα ο προεκλογικός αγώνας με την παρουσίαση του ευρωψηφοδελτίου του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία από τον Αλέξη Τσίπρα στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Ένας αγώνας που δίνεται...

Δειτε ολοκληρο το αρθρο