Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Ο «ανθισμένος κήπος» του ελληνικού σινεμά μπροστά στον χειμώνα

Η φτώχεια φέρνει γκρίνια: Το 54ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης ξεκίνησε εντυπωσιακά, με την παρουσία του μεγάλου Τζιμ Τζάρμους και της τελευταίας του...

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΑΠΟΣΤΟΛΗ: ΚΩΣΤΑΣ ΤΕΡΖΗΣ

Η φτώχεια φέρνει γκρίνια: Το 54ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης ξεκίνησε εντυπωσιακά, με την παρουσία του μεγάλου Τζιμ Τζάρμους και της τελευταίας του ταινίας «Μόνο οι εραστές μένουν ζωντανοί», αλλά γρήγορα, μέσα στις επόμενες μέρες, βυθίστηκε σε ένα έντονα υποτονικό κλίμα. Δεν ήταν ότι έλειπαν τα λαμπερά ονόματα, οι «σταρ», που σχεδόν πάντα ελάχιστη σχέση έχουν με τη δυνατότητά σου να δεις καλές ταινίες στις αίθουσες του Φεστιβάλ.

Ήταν η ανησυχία για το μέλλον του θεσμού, μια και φέτος ολοκληρώνεται το ΕΣΠΑ που χρηματοδοτεί ουσιαστικά το Φεστιβάλ τα τελευταία χρόνια, ήταν το σαφώς φτωχότερο φέτος πρόγραμμα, ήταν τα «προεόρτια» ιδιωτικοποίησης των αιθουσών στο λιμάνι, που στεγάζουν το Φεστιβάλ, όπως αναφέρει και ο ΣΥΡΙΖΑ Θεσσαλονίκης: «Τέσσερις αίθουσες οι οποίες κατασκευάστηκαν επί Πολιτιστικής Πρωτεύουσας με χρήματα των φορολογουμένων, δίνονται δώρο σε εταιρεία του κ. Κοντομηνά». Αντί της ενοικίασης - παραχώρησης, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας ολοκληρωμένος χώρος πολιτισμού, σε συνεργασία με τον ΟΛΘ και τον Δήμο Θεσσαλονίκης, με προβολές ποιοτικών ταινιών, παρουσίαση και προβολή του εξόριστου από τις αίθουσες ελληνικού κινηματογράφου, ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων, παρουσίαση συναυλιών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων νεανικών σχημάτων.

Σε συνέντευξη Τύπου, ο δημοτικός σύμβουλος Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, μίλησε για μία σύγκρουση η οποία είναι σε εξέλιξη, με διακύβευμα τον δημόσιο χώρο, στο θαλάσσιο μέτωπο της πόλης, που κινδυνεύει εξαιτίας της «αξιοποίησης» από τους ιδιώτες... Θύμισε την περίπτωση της «υποθαλάσσιας ανοησίας», η οποία ευτυχώς αποκρούστηκε. Ο δήμαρχος της πόλης Γιάννης Μπουτάρης (που είναι και πρόεδρος του Φεστιβάλ Κινηματογράφου), ενώ αγωνίζεται, και πολύ σωστά, να προστατεύσει την ιστορική - αρχαιολογική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης από τα έργα του μετρό, στο θέμα των αιθουσών του Φεστιβάλ δεν έχει πάρει θέση.

Και κοντά σε όλα τα άλλα, φέτος είχαμε και διαμαρτυρίες για αποκλεισμούς δημοσιογράφων από το Φεστιβάλ. Αλλά ο πιο σημαντικός «αποκλεισμός», ή έστω παραμερισμός, φαίνεται να είναι αυτός του ελληνικού κινηματογράφου, ακριβώς τη στιγμή που είναι περιζήτητος από τα κινηματογραφικά φεστιβάλ σε όλο τον πλανήτη, και φυσικά έχει ανάγκη στήριξης στο «εσωτερικό», στην Ελλάδα των απανωτών Μνημονίων και της οικονομικής εξαθλίωσης των επαγγελματιών του κινηματογράφου - που πλήττονται πολύ περισσότερο από τον μέσο όρο της ανεργίας στον γενικό πληθυσμό και με τελειωτικό χτύπημα το κλείσιμο της ΕΡΤ, η οποία προσέφερε κάποιες ευκαιρίες απασχόλησης.

Ο Τζιμ Τζάρμους, στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε εδώ στη Θεσσαλονίκη, μίλησε με κολακευτικά λόγια για το σύγχρονο ελληνικό σινεμά, σχολιάζοντας το αδιέξοδο του «ανεξάρτητου» κινηματογράφου: «Το ανεξάρτητο σινεμά στην Αμερική έχει γίνει πια ένας όρος-εργαλείο του μάρκετινγκ. Σήμερα, είναι πιο δύσκολο να γυρίσεις μια ανεξάρτητη ταινία, ακόμη και σε σχέση με πέντε χρόνια πριν. Πιθανότατα να είναι λύση ο τρόπος που γυρίζονται ταινίες σήμερα στην Ελλάδα, με χαμηλό προϋπολογισμό, ίσως αυτό να είναι το μέλλον». Και δεν δίστασε να πει καθαρά για τον νέο ελληνικό κινηματογράφο πως «είναι ένας από τους κήπους του παγκόσμιου κινηματογράφου που σήμερα ανθίζουν».

Αλλά φέτος, με την ισχνή παρουσία των ελληνικών ταινιών, φαίνεται να έχουμε φτάσει εντελώς στους αντίποδες εκείνης της «Εβδομάδας Ελληνικού Κινηματογράφου», που εγκαινιάστηκε στις 20 Σεπτεμβρίου του 1960, με το «Ποτάμι» του Νίκου Κούνδουρου, τον «Μακεδονικό γάμο» του Τάκη Κανελλόπουλου αλλά και τη «Μανταλένα», διαφήμιση της ανερχόμενης σταρ Αλίκης Βουγιουκλάκη... Ο Παύλος Ζάννας, «πνευματικός πατέρας» της διοργάνωσης, αγωνιζόταν για χρόνια με τη μικρή ομάδα της «Τέχνης» να φέρει σε επαφή το κοινό της Θεσσαλονίκης με τον ποιοτικό κινηματογράφο. Και το Φεστιβάλ, σαν ζωντανός οργανισμός, κάνει κύκλους, ανεβοκατεβάζοντας τις προτεραιότητές του... Το 1966 ο Τζέιμς Πάρις κατέβασε ένα τανκ στους δρόμους της Θεσσαλονίκης για να προωθήσει την ταινία του «Ξεχασμένοι ήρωες», και φυσικά βραβεύεται, εις βάρος του αριστουργηματικού «Μέχρι το πλοίο», που παρουσιάζει ο Αλέξης Δαμιανός. Μέσα στη χούντα, στα 1972, ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος με «Το προξενιό της Άννας» του Παντελή Βούλγαρη και τις «Μέρες του '36» του Θόδωρου Αγγελόπουλου έχει κερδίσει πια το κοινό και ο Τζέιμς Πάρις φυγαδεύεται βιαστικά για να γλιτώσει από την οργή των θεατών. Στα 1977 η ρήξη με το «παλιό καθεστώς» είναι πλήρης και οι σκηνοθέτες διοργανώνουν το «Αντιφεστιβάλ» στο Ράδιο Σίτυ, ενώ η επίσημη διοργάνωση φιλοξενεί μια Ρίτα Χέιγουορθ σκιά του εαυτού της...

Είναι φανερό ότι μας λείπουν σήμερα άνθρωποι σαν τον ιδρυτή του Φεστιβάλ, τον Παύλο Ζάννα, που συνδύαζε την ευρύτητα της κουλτούρας, την ικανότητα για οργάνωση, την ευχέρεια για ιεράρχηση των προβλημάτων, και ειδικότερα στον τομέα του κινηματογράφου, τον ευεργετικό συνδυασμό ανάδειξης τόσο του ελληνικού όσο και του διεθνούς κινηματογράφου. Το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης θα έπρεπε να υπηρετεί μια ολοκληρωμένη πολιτική στήριξης και ανάδειξης του κινηματογράφου μας, χωρίς καμιά διάθεση ομφαλοσκόπησης ή περιχαράκωσης σε κάποιον φανταστικό εθνικό «ζωτικό χώρο». Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανυπαρξίας κινηματογραφικής πολιτικής στην Ελλάδα είναι ο Αλέξανδρος Αβρανάς, ο σκηνοθέτης που θριάμβευσε στο τελευταίο Φεστιβάλ Βενετίας με το «Miss Violence» (η ταινία έκανε πανελλήνια πρεμιέρα εδώ, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης): Ο Αβρανάς είχε πρωτοεμφανιστεί στον κινηματογράφο μας με το «Without», το 2008, κερδίζοντας επτά κρατικά βραβεία στη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, η πολυβραβευμένη αυτή ταινία δεν βγήκε ποτέ στις ελληνικές αίθουσες! Εάν αυτές οι βαθύτερες παθογένειες του υποτιθέμενου «συστήματος» του κινηματογράφου μας δεν αντιμετωπιστούν με έναν στοιχειώδη σχεδιασμό, και σταθερή φροντίδα, πώς μπορούμε να προσδοκούμε «καλύτερες μέρες»;

Δύο είναι οι ελληνικές ταινίες που συμμετέχουν φέτος στο Διεθνές Διαγωνιστικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: «Η αιώνια επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά» της Ελίνας Ψύκου είναι άνιση, αλλά εξαιρετικά ερεθιστική σαν σκηνοθετική πρόταση: Στο πρώτο μέρος παρακολουθούμε έναν δημοσιογράφο-τηλεοπτικό σταρ να σκηνοθετεί την εξαφάνισή του, να κρύβεται σε ένα άδειο ξενοδοχείο, «εκτός σεζόν». Ο Αντώνης Παρασκευάς, ο ήρωας, εκπρόσωπος μιας εποχής επίπλαστου ευδαιμονισμού που καταρρέει στις μέρες μας, μόνος στους άδειους χώρους του ξενοδοχείου, των διακοπών, της καλοκαιρινής ραστώνης που έχει παρέλθει, «εκβιάζει» την έλλειψη, την «επιθυμία» του τηλεοπτικού κοινού, ώστε αυτό να εκλιπαρήσει για την επιστροφή του, την οποία σχεδιάζει προσεκτικά. Θέλει να προσφέρει ένα θεαματικό come back, εκτοξεύοντας τις μετοχές του στο χρηματιστήριο της τηλεθέασης, ξανακερδίζοντας το χαμένο έδαφος, αλλά οι εξελίξεις στον «πραγματικό κόσμο της τηλεοπτικής εικόνας» (πιο οξύμωρο σχήμα δεν γίνεται) θα τον αφήσουν στο περιθώριο, θα περάσει στην «άλλη πλευρά», σαν ημίτρελος παρίας, που χάνει τον εαυτό του ή, ίσως, τον ξαναβρίσκει... Η Ελίνα Ψύκου έχει σκηνοθετήσει ένα εντυπωσιακό δεύτερο μέρος της ταινίας, αντίθετα με το πρώτο μισό, που μοιάζει μπλοκαρισμένο στην κινηματογραφική σύμβαση.

Η δεύτερη ταινία, το «Wild Duck» του Γιάννη Σακαρίδη, «ευτυχεί» με τη θεματική της να είναι στο επίκεντρο της τρέχουσας διεθνούς ειδησεογραφίας, καθώς αναδεικνύει τις παρακολουθήσεις τηλεφώνων και τα σκοτεινά παρασκήνια των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας. Βέβαια, οι υποκλοπές, η οικονομική κρίση, είναι τελικά μονάχα το φόντο για τη μοναχική πορεία του ήρωα της ταινίας, που αναλαμβάνει να εξιχνιάσει μια υπόθεση κόντρα στα κρυφά σχέδια της εταιρείας... Ο ίδιος ενδιαφέρεται μονάχα να βρει ένα νέο σημείο εκκίνησης, για ένα restart στο προσωπικό του σύστημα...

 

 

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Στουρνάρας μαινόμενος

Ο κεντρικός μας τραπεζίτης Γ. Στουρνάρας βγήκε χθες στο πρακτορείο Bloomberg και είπε ότι χρειάζονται συντονισμένα μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης των οικονομιών, διότι αλλιώς η Ευρώπη θα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με μια σοβαρή κρίση χρέους.

Δειτε ολοκληρο το αρθρο
Όλες οι Ειδήσεις