Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Να ενισχύσουμε λοιπόν τον ριζοσπαστισμό του ΣΥΡΙΖΑ

Ομολογώ ότι, τόσο κατά τις διαδικασίες του προσυνεδριακού διαλόγου όσο και κατά τις εργασίες του ίδιου του συνέδριου, με εντυπωσίασε η συχνή επίκληση στην ανάγκη περαιτέρω...

του Γ.Π. Στάμου

 

Ομολογώ ότι, τόσο κατά τις διαδικασίες του προσυνεδριακού διαλόγου όσο και κατά τις εργασίες του ίδιου του συνέδριου, με εντυπωσίασε η συχνή επίκληση στην ανάγκη περαιτέρω ριζοσπαστικοποίησης του ΣΥΡΙΖΑ. Με μια πρώτη ματιά, τούτη η επίκληση ασφαλώς και δεν ανήκει στα κομβικά στοιχεία του συνεδριακού δαλόγου, είμαι όμως της γνώμης ότι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιαζόταν συχνά το ζήτημα σηματοδοτεί κάτι σημαντικό και συνάμα επικίνδυνο. Με άλλα λόγια, θεωρώ προϊόν πλήρους συγχύσεως το γεγονός ότι η σχετική ρητορική εικονογραφούσε ένα «συνεχές του ριζοσπαστισμού». Συγκεκριμένα, προβαλλόταν, και μάλιστα με μια αίσθηση κρυφής γοητείας, ότι το θετικό, το αριστερό άκρο τού συνεχούς το κατέχει το ΚΚΕ. Στο αντίθετο, το δεξιό άκρο του συνεχούς, ταξιθετείται το απόλυτο κακό που ταυτίζεται με τη σοσιαλδημοκρατία: στα καθ' ημάς την «αποτρόπαια ΔΗΜΑΡ» ή, ακόμα χειρότερα, τα «ρετάλια του ΠΑΣΟΚ». Τέλος, ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει να καταλαμβάνει θέση κάπου ανάμεσα στα δύο άκρα.

Είμαι της γνώμης ότι η εμμονή σε αυτή τη γραμμή προσέγγισης του ριζοσπαστισμού ενέχει τον κίνδυνο εκτροπής του διαλόγου από το όντως ζητούμενο, δηλαδή την ενίσχυση του κινηματικού χαρακτήρα του ΣΥΡΙΖΑ. Θεωρώ, δηλαδή, την εικόνα του «συνεχούς» με τα δύο αντιδιαμετρικά άκρα να κατέχονται από το ΚΚΕ και τη σοσιαλδημοκρατία παραπλανητική. Αντίθετα, εκτιμώ ότι οι δύο αυτοί σχηματισμοί μοιράζονται μια κοινή βάση πάνω στην οποία οικοδομούν μια στατική εικόνα για τους κοινωνικούς αγώνες, πράγμα εντελώς ξένο προς την κινηματική λογική που κυριαρχεί στο πλαίσιο του ΣΥΡΙΖΑ, τον χαρακτηρίζει και τον έφερε ως εδώ.

Δύο είναι οι θεμελιακές ιδέες που διαπερνούν την προβληματική αμφότερων των παραπάνω σχηματισμών. Η πρώτη έχει να κάνει με ένα είδος παραγωγισμού, όπου η κοινωνική ανέλιξη συνδέεται, σχεδόν αποκλειστικά, με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, έχοντας ως αναπόφευκτη συνέπεια προοδευτικές αλλαγές στις παραγωγικές σχέσεις. Η διαφορά τους έγκειται στο ότι για το ΚΚΕ η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων είναι αποτέλεσμα επιβολής, πραγματοποιείται με ραγδαίους ρυθμούς και γι' αυτό αφήνει ελάχιστα περιθώρια στην κοινωνική τυχαιότητα. Για τη ΔΗΜΑΡ, αντίθετα, η ανάπτυξη, που καμιά φορά εκφέρεται και ως εκσυγχρονισμός, είναι το σωρευτικό αποτέλεσμα μακρόχρονης πορείας μεταρρυθμίσεων· έτσι, υπάρχουν ευρύτερα, αν και πεπερασμένα, περιθώρια να στοχαστούμε γι' αυτήν.

Επιπρόσθετα, αμφότεροι οι σχηματισμοί μοιράζονται και μια δεύτερη θεμελιακή ιδέα: την ιδέα του κράτους ως παγιωμένου εργαλείου. Για το ΚΚΕ, το κράτος είναι το απόλυτο εργαλείο επιβολής της έσχατης θέλησης των μονοπωλίων. Από δω πηγάζει και η αντίληψη ότι το πολιτικό νόημα μπορεί να αναγνωσθεί αποκλειστικά στο επίπεδο της στρατηγικής, εκεί και μόνο εκεί, πράγμα που εν τέλει σημαίνει την με οιονδήποτε τρόπο κατάληψη του κράτους. Για το ΚΚΕ οι καθημερινές πολιτικές μάχες απλώς προετοιμάζουν το υποκείμενο για τη μεγάλη, την τελική εξόρμηση -- κάποτε στο μέλλον. Αντίθετα, για τη σοσιαλδημοκρατία το κράτος είναι ρυθμιστικό εργαλείο συμβίωσης. Από δω πηγάζει και η στόχευση π.χ. της ΔΗΜΑΡ που εκλαμβάνει το κράτος ως εργαλείο κανονιστικής παγίωσης αργών μεν και βαθμιαίων, πλην μη αντιστρεπτών, διαδοχικών μεταρρυθμίσεων με προοδευτικό, υποτίθεται, πρόσημο. Το νόημα λοιπόν για τη σοσιαλδημοκρατία εντοπίζεται αποκλειστικά στην καθημερινότητα, ενώ επί της ουσίας απουσιάζει οποιαδήποτε στρατηγική προοπτική. Εν κατακλείδι, δεν νομίζω ότι αστοχώ πολύ αν περιγράψω τη συμπεριφορά αμφότερων με τον όρο «κυβερνητισμός», που για μεν τη σοσιαλδημοκρατία έχει τη γεύση του παρόντος, για δε το ΚΚΕ ενός άδηλου μέλλοντος.

Οι παραπάνω αντιλήψεις εικονογραφούν διαφορετικές πλην στατικές αντιλήψεις για την κοινωνία και τους κοινωνικούς αγώνες, ξένες προς τη διαλεκτική η οποία χαρακτηρίζει τον ριζοσπαστισμό που επαγγέλλεται ο ΣΥΡΙΖΑ. Πράγματι, σε αντίθεση με την πλουραλιστική συνείδηση που εικονογραφεί η συριζαϊκή διαλεκτική, ο οικονομισμός ΚΚΕ και σοσιαλδημοκρατίας επάγει τη μη ρεαλιστική αντίληψη ότι η ανθρώπινη συνείδηση καθορίζεται σχεδόν μονοσήμαντα από τη θέση του καθενός στο πλαίσιο του καταμερισμού της εργασίας. Και εδώ βέβαια θα καταγραφούν διαφορές, αφού για το ΚΚΕ η θέση αυτή εκφέρεται με σχεδόν απόλυτο τρόπο, ενώ στην περίπτωση της σοσιαλδημοκρατίας επιχειρούνται επιδερμικές αναγνώσεις κινηματικών προταγμάτων, που οδηγούν τελικά σε κινηματικές καρικατούρες χωρίς ιδιαίτερο πολιτικό βάρος. Ακόμη, σε αντίθεση με την αντίληψη του ΣΥΡΙΖΑ, που περιγράφει το κράτος ως το πεδίο όπου αποκρυσταλλώνεται θσεμικά, αλλά πάντα προσωρινά, το αποτέλεσμα των ταξικών αγώνων, η λογική τόσο του ΚΚΕ όσο και της ΔΗΜΑΡ είναι κατά βάση εργαλειακή.

Για να μιλήσω θετικά, ο ΣΥΡΙΖΑ προσλαμβάνει, τόσο στο επίπεδο της ιδεολογίας όσο και στο επίπεδο του κράτους ως διαρκώς προσωρινές, διαρκώς μεταλλασσόμενες κρυσταλλώσεις της ταξικής δυναμικής στο επίπεδο της θεωρίας (η ιδεολογία) και στο επίπεδο των κανόνων (η πολιτική). Έτσι, και σε αντίθεση με τις στατικές εκδοχές που προβάλλουν το ΚΚΕ και η ΔΗΜΑΡ, ο δικός μας ριζοσπαστισμός είναι κινηματικός, καθώς εδράζεται στην αντίληψη ότι κινητήρια δύναμη της κοινωνικής δυναμικής είναι οι πολυεπίπεδοι και συνάμα πολυσήμαντοι ταξικοί αγώνες. Οι αγώνες αυτοί εγχαράσσουν το πλουραλιστικό πλην αρθρωμένο, πάντα προσωρινό και πάντα πρόσκαιρο αποτύπωμά τους, στο μεν επίπεδο της θεωρίας ως κυρίαρχη ιδεολογία, στο δε επίπεδο του κράτους ως εγκαθιδρυμένοι κανόνες δικαίου. Στην κατεστημένη ιδεολογία και το κατεστημένο δίκαιο ο ΣΥΡΙΖΑ έρχεται να αντιπαρατάξει το απελευθερωτικό πλαίσιο αξιών της κινηματικής Αριστεράς. Αυτός είναι ο δικός μας αριστερός ριζοσπαστισμός και γι' αυτόν παλεύουμε. Επομένως, όσο περισσότερο εμβαθύνουμε στη διαλεκτική φύση των κοινωνικών αγώνων όπου οι σημασίες και οι συναρθρώσεις των δρώντων, των νοημάτων, των συμφραζόμενων και των στοχεύσεων διαθέτουν τη δική τους δυναμική και όπου την ιδιαίτερη, τη δική τους θέση έχουν ο ντετερμινισμός, η τυχαιότητα και το αστάθμητο, τόσο θα ενισχύουμε τον ριζοσπαστισμό του ΣΥΡΙΖΑ. Και αυτό είναι το στοίχημα μας και ο δικός μας μονόδρομος προς την απελευθέρωση του ανθρώπου.

 

Ο Γ. Π. Στάμου διδάσκει οικολογία στο Τμήμα Βιολογίας του ΑΠΘ και ήταν σύνεδρος στο Πρώτο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ (10-14.7.2013)

 

 

Δείτε όλα τα σχόλια
Κύριο άρθρο

Η Ν.Δ. εξοφλεί τα ακροδεξιά της γραμμάτια

Η τοποθέτηση του Κ. Τσουβάλα και του Γ. Μαυρωτά σε θέσεις γενικών γραμματέων της κυβέρνησης Μητσοτάκη σε ένα πολιτικό συμπέρασμα οδηγούν: ότι οι δύο εκστρατείες μίσους που διεξήγαγε η Ν.Δ. ως αντιπολίτευση, δεν είχαν κανένα κίνητρο πέρα από την απροκάλυπτη πολιτική υποκρισία.

Δειτε ολοκληρο το αρθρο